TO'R PARDA KO'CHISHI

Fotopsiya — koʻz oldida toʻsatdan chaqmoq chaqishi, yorugʻlik miltillashi, uchqunlar uchishi (bu shishasimon tananing toʻr pardani mexanik ravishda tortayotganidan dalolat beradi). Koʻz oldida toʻsatdan juda koʻp miqdorda kora nuqtalar, "pashshalar", "qora tuman" yoki "gʻubor" paydo boʻlishi (koʻpincha toʻr parda yirtilganda tomirchaning shikastlanishi va koʻz ichiga ozroq qon quyilishi belgisidir). Eng muhim belgi — koʻrish maydonining chekka qismidan boshlanib, markazga qarab kengayib boruvchi "qora parda" yoki "koʻlanka" (shtora) paydo boʻlishi. Bu parda toʻr pardaning qaysi qismi koʻchgan boʻlsa, unga teskari tomondan chiqadi. Ertalab turganda koʻrishning biroz yaxshilanishi (yotgan holatda suyuqlik biroz soʻriladi), lekin kun davomida parda yana kattalashadi. Tasvirlar va chiziqlarning qiyshayib koʻrinishi (metamorfopsiya) — jarayon markaziy makula zonasiga yetib kelganidan ogohlantiradi.

(Birlamchi): Eng koʻp uchraydigan turi. Toʻr pardada yirtilish (razriv) hosil boʻladi va koʻz ichidagi suyuqlik (shishasimon tana suyuqligi) shu teshik orqali toʻr parda ostiga sizib kirib, uni koʻchirib yuboradi. Koʻpincha kuchli yaqindan koʻra olmaslik (miopiya) va toʻr pardaning chekka qismlari yupqalashishi (distrofiya) tufayli kelib chiqadi. Traksion: Qandli diabet (diabetik retinopatiya) yoki koʻz ichi yalligʻlanishlarida shishasimon tanada chandiqli tolalar (shvartalar) hosil boʻlib, toʻr pardani oʻziga tortishi (tortishi natijasida koʻchirishi). Eksudativ (Ikkilamchi): Toʻr pardada teshik boʻlmaydi, ammo uning ostida oʻsma (oʻsimta), ogʻir yalligʻlanish (uveit, retinit) yoki kuchli arterial gipertoniya oqibatida suyuqlik toʻplanadi. Jarohat asorati: Koʻzga toʻgʻridan-toʻgʻri berilgan kuchli zarbalar (kontuziya), jarohatlar yoki ogʻir jismoniy zoʻriqish (shtanga koʻtarish, keskin egilishlar).

Agar toʻr parda uzoq vaqt (haftalab, oylab) koʻchgan holatda qolsa, undagi neyronlar butkul oʻladi va keyinchalik operatsiya qilib joyiga yopishtirilganda ham koʻrish qayta tiklanmaydi. Shuningdek, surunkali gipotsitopeniya (gipoksiya) tufayli koʻz olmasining kichrayishi va qurib qolishi (subatrofiya), gipotonya yoki koʻz ichi yalligʻlanishi rivojlanadi.

Yirtilish va mahalliy koʻchish bosqichi: Toʻr pardaning chekkasida mayda teshik hosil boʻladi va uning atrofida juda kichik maydonda suyuqlik yigʻiladi. Bu bosqichda lazer bilan jarayonni toʻxtatish oson. Subtotal koʻchish: Suyuqlik koʻpayib, toʻr pardaning deyarli yarmini koʻchirib yuboradi. Bemor "shtora"ni aniq his qiladi. Total (Toʻliq) koʻchish: Toʻr parda butunlay koʻchib, voronka simon shaklga kelib qoladi. Markaziy koʻrish butkul yoʻqoladi, bemor faqat yorugʻlikni yoki qoʻl harakatini sezishi mumkin.

Chegaralovchi lazer koʻagulyatsiyasi: Agar faqat yirtilish boʻlsa va toʻr parda hali keng koʻchmagan boʻlsa, teshik atrofini lazer bilan kuydirib, toʻr parda tomirli pardaga "payvandlanadi" (yopishtiriladi). Ekstraskleral plombalash: Koʻzning tashqi tomonidan (skleraga) maxsus silikon plomba oʻrnatiladi. U koʻz devorini ichkariga bosib, tomirli pardani koʻchgan toʻr pardaga yaqinlashtiradi va teshikni yopadi. Vitrektomiya (Eng zamonaviy usul): Koʻz ichidagi shishasimon tana toʻliq olib tashlanadi. Toʻr parda ichkaridan maxsus ogʻir suv yoki havo bilan tekislanib, joyiga yopishtiriladi va teshik atrofiga lazer beriladi. Toʻr pardani ushlab turish uchun koʻz ichiga vaqtincha (2-6 oyga) silikon moyi yoki gaz yuboriladi.

Yaqindan koʻra olmaydigan (miopiya) insonlar va homilador ayollar yiliga kamida 1-2 marta koʻz tubini (kengaytirilgan qorachiq bilan) tekshirtirishlari shart. Koʻz tubida xavfli distrofiya (yupqalashish) zonalari aniqlansa, profilaktik ravishda lazer koʻagulyatsiyasi (toʻr pardani mustahkamlash) amaliyotini oʻtkazish. Yuqori darajali miopiyasi bor insonlar ogʻir jismoniy mehnatdan, shtanga koʻtarishdan, bosh bilan suvga sakrashdan va travmatik sport turlaridan (boks, yakkakurashlar) tiyilishlari lozim. Har qanday koʻz jarohatidan keyin koʻrish yaxshi boʻlsa ham, darhol oftalmolog koʻrigidan oʻtish.