SPONDILOLISTEZ

Spondilolistezning asosiy belgilari bel sohasidagi og‘riq, uzoq vaqt tik turish yoki jismoniy yuklama vaqtida og‘riqning kuchayishi, harakat qotishi, orqa mushaklarining taranglashishi va umurtqa harakatining cheklanishidir. Nervlar siqilganda oyoqlarda og‘riq, uvishish, karaxtlik, kuchsizlanish, sezuvchanlik buzilishi, og‘ir holatlarda esa tos a’zolari faoliyatining buzilishi kuzatilishi mumkin.

Spondilolistezning asosiy sabablari umurtqaning tug‘ma rivojlanish nuqsonlari, umurtqa jarohatlari, umurtqa yoyining sinishi (spondiloliz), umurtqalararo disk va bo‘g‘imlardagi degenerativ o‘zgarishlar, kuchli jismoniy yuklama, og‘ir sport turlari bilan shug‘ullanish, yoshga bog‘liq o‘zgarishlar, o‘smalar va umurtqa yallig‘lanish kasalliklaridir.

Davolanmagan spondilolistez surunkali bel og‘rig‘i, umurtqalararo disk churrasi, nerv ildizlarining siqilishi, oyoqlarda sezuvchanlik va kuchning pasayishi, umurtqa deformatsiyasi, harakat cheklanishi, siydik pufagi va ichak faoliyatining buzilishi hamda og‘ir holatlarda nogironlikka olib kelishi mumkin.

Spondilolistez umurtqaning siljish darajasiga qarab bo‘linadi: 1. **I daraja** — umurtqaning 25% gacha siljishi. 2. **II daraja** — 25% dan 50% gacha siljish. 3. **III daraja** — 50% dan 75% gacha siljish. 4. **IV daraja** — 75% dan ortiq siljish. 5. **V daraja (spondiloptoz)** — umurtqaning o‘z joyidan to‘liq chiqib ketishi.

Davolash umurtqaning siljish darajasi va simptomlarning og‘irligiga bog‘liq. Yengil holatlarda konservativ davolash qo‘llaniladi: jismoniy yuklamani kamaytirish, davolovchi mashqlar, orqa va qorin mushaklarini mustahkamlash, fizioterapiya, massaj, og‘riq qoldiruvchi va yallig‘lanishga qarshi dorilar. Kuchli siljish, doimiy og‘riq yoki nervlar siqilishida jarrohlik davolash — umurtqani maxsus konstruksiyalar bilan mustahkamlash va nervlarni bo‘shatish amaliyoti bajarilishi mumkin. Davolashdan so‘ng reabilitatsiya o‘tkaziladi.

Spondilolistez profilaktikasi to‘g‘ri qomatni saqlash, orqa va qorin mushaklarini mustahkamlovchi muntazam mashqlar bajarish, tana vaznini nazorat qilish, og‘ir yuklarni to‘g‘ri ko‘tarish, umurtqaga ortiqcha yuk tushishidan saqlanish, umurtqa jarohatlari va kasalliklarini o‘z vaqtida davolash hamda xavf omillari mavjud bo‘lsa muntazam tekshiruvlardan o‘tishni o‘z ichiga oladi.