SUYAK SINISHI

Mutloq (aniq) belgilar: Shikastlangan aʼzoning gʻayritabiiy shakli (deformatsiyasi), suyaklarning bir-biriga ishqalanish ovozi (krepitatsiya), patologik harakatchanlik (boʻgʻim boʻlmagan joyda suyakning qimirlashi). Nisbiy belgilar: Sinish joyida keskin va kuchli ogʻriq (ayniqsa yuklama berganda), shish va gematoma (qon quyilishi), aʼzo funksiyasining buzilishi (bemor qoʻl yoki oyogʻini qimirlata olmaydi).

Travmatik sinishlar:Yiqilish, yoʻl-transport hodisalari, sportdagi jarohatlar yoki ishlab chiqarishdagi zarbalar oqibatida. Patologik sinishlar: Suyakning oʻzini zaiflashtiradigan kasalliklar, masalan, osteoporoz (suyak moʻrtligi), suyak sili, osteomiyelit yoki suyak oʻsmalari natijasida (bunda arzimagan yuklama ham sinishga sabab boʻladi).

Travmatik va ogʻriqli shok, kuchli qon yoʻqotish (ayniqsa chov yoki son suyagi singanda), ochiq sinishlarda yiringli infeksiyalar (osteomiyelit), suyaklarning notoʻgʻri yoki uzoq muddat bitmasligi (yolgʻon boʻgʻim hosil boʻlishi), uzoq yotish natijasida oʻpka pnevmoniyasi va trombozlar

Suyak sinishining klinik rivojlanish bosqichlari odatda quyidagicha tavsiflanadi: O‘tkir (shok) bosqichi – jarohatdan keyingi dastlabki soatlar. Kuchli og‘riq, shish, qon ketishi, deformatsiya va shikastlangan a'zo funksiyasining buzilishi kuzatiladi. Erta klinik davr (1–7 kun) – og‘riq va shish saqlanadi, gematoma yaqqol ko‘rinadi, patologik harakatchanlik va krepitatsiya aniqlanishi mumkin. Bitish (konsolidatsiya) davri (2–8 hafta va undan ko‘proq) – og‘riq asta-sekin kamayadi, siniq joyida suyak qadoqi hosil bo‘ladi, suyak uchlari birikadi va a'zo funksiyasi tiklana boshlaydi. Reabilitatsiya va remodellanish davri (bir necha oy–1 yil yoki undan ko‘proq) – suyakning anatomik va funksional tiklanishi yakunlanadi, mushak kuchi va bo‘g‘im harakati qayta tiklanadi.

Birinchi yordam: Qon ketishini toʻxtatish (ochiq sinishda), singan aʼzoni harakatsizlantirish (transport shinalari yoki qoʻlbola vositalar yordamida immobilizatsiya qilish), ogʻriq qoldiruvchi dori berish va muz qoʻyish. Hech qachon suyakni oʻzingiz joyiga solishga urinmang! Konservativ davolash: Suyak boʻlaklarini toʻgʻrilash (repozitsiya) va gips bogʻlamini qoʻyish. Xirurgik davolash (Osteosintez): Suyaklarni metall plastinalar, burama mixlar (shuruplar) yoki apparatlar (Ilizarov apparati) yordamida ichkaridan mahkamlash.

Ratsionda kalsiy va vitamin D ga boy mahsulotlarni koʻpaytirish, muntazam jismoniy tarbiya bilan shugʻullanish (mushaklarni mustahkamlash uchun), ishlab chiqarish va transportda xavfsizlik qoidalariga rioya qilish, keksalikda osteoporozni vaqtida davolash.