KARLIKOVUST GIPOFIZARNAYA TOSHKENTDA

Bo'y o'sishining keskin orqada qolishi: Bola yiliga me'yordagi 7-8 sm o'rniga atigi 1-3 sm o'sadi. Tana mutanosibligining saqlanishi (proporsionallik): Oyoq-qo'llar va bosh tanaga nisbatan mos ravishda kichik bo'ladi, ammo bolalarga xos tana tuzilishi kattalarda ham saqlanib qoladi (qo'g'irchoqsimon yuz). Teri va mushaklar holati: Teri yupqa, quruq va nimjon bo'ladi. Mushaklar kuchsiz rivojlanadi, umumiy jismoniy holsizlik kuzatiladi. Jinsiy balog'atga yetmaslik (infantilizm): Jinsiy a'zolar o'smaydi, ikkilamchi jinsiy belgilar (tana tuklari, ovoz o'zgarishi, qizlarda hayz) rivojlanmaydi. Intellektual holat: Ko'p hollarda bemorlarning aqliy rivojlanishi me'yorda saqlanib qoladi, biroq ba'zi ruhiy infantilizm (bolalarcha xulq-atvor) kuzatilishi mumkin.

Genetik mutatsiyalar: STG sintezi yoki uning retseptorlari ishiga javob beruvchi genlarning irsiy va tug'ma nuqsonlari. Organik shikastlanishlar: Gipofiz yoki gipotalamus sohasining tug'ma nuqsonlari, homiladorlik davridagi patologiyalar yoki tug'ruq jarohatlari (asfiksiya, asboblar qo'llash). O'smalar: Bosh miya va gipofiz atrofidagi yaxshi yoki xavfli o'smalar (masalan, kraniofaringioma) gipofiz to'qimasini siqib qo'yishi. Neyroinfeksiyalar va jarohatlar: Erta bolalikda o'tkazilgan meningit, ensefalit, toksoplazmoz yoki bosh miya shikastlanishlari.

Gipofizar kaxeksiya (organizmning so'nishi): Boshqa gipofiz gormonlarining ham yetishmovchiligi qo'shilganda tana a'zolari to'liq faoliyatdan to'xtaydi. Yurak va o'pka muammolari: Yurak kichik va nimjon bo'lib qoladi, jismoniy yuklamalarga chiday olmaydi, arterial gipotoniya rivojlanadi. Bepushtlik: Jinsiy tizim yetishmovchiligi tufayli bemorlar farzand ko'rish qobiliyatiga ega bo'lmaydi. Psixologik muammolar: Kichik bo'y tufayli yuzaga keladigan og'ir depressiya, jamiyatga moslasha olmaslik (sotsial dezadaptatsiya).

Kompensatsiyalangan (yashirin) bosqich: Bola hayotining birinchi o'n ikki oyligida bo'y yetishmovchiligi deyarli sezilmaydi, tahlillarda esa STG gormoni tanqisligi faqat boshlanayotgan bo'ladi. Subkompensatsiyalangan (faol namoyon bo'lish) bosqich: Bola 3-5 yoshga to'lganda bo'y o'sishining orqada qolishi yaqqol ko'rinadi, suyak yoshi orqada qoladi va jismoniy zaiflik kuchayadi. Dekompensatsiyalangan (yakuniy) bosqich: Voyaga yetgan davrda davolanmagan bemorlarda bo'y o'smay qoladi, o'sish zonalari qisman yoki to'liq yopiladi, jinsiy a'zolarning rivojlanmasligi va terining erta qarishi (gerodermiya) kuzatiladi.

Somatotrop gormon (O'sish gormoni): Davolashning asosi — sintetik o'sish gormoni (masalan, Somatropin) preparatlarini har kuni teri ostiga inyeksiya qilishdir. Davolash o'sish zonalari yopilguncha (16-18 yoshgacha) davom ettiriladi. Jinsiy gormonlar bilan davolash: O'smirlik davrida jinsiy balog'atga yetishni ta'minlash uchun o'g'il bolalarga androgenlar, qiz bolalarga estrogenlar va progestinlar buyuriladi (faqat o'sish zonalari qisman barqarorlashgandan so'ng).Anabolik steroidlar: Suyak o'sishi va mushaklar rivojlanishini rag'batlantirish uchun qo'llaniladi.Qo'shimcha terapiya: Qalqonsimon bez gormonlari yetishmovchiligi bo'lsa — L-tiroksin preparatlari qo'shiladi.

Sog'lom homiladorlik: Onaning homiladorlik paytida infeksiyalardan himoyalanishi, jarohat olmasligi va tug'ruq jarayonini to'g'ri rejalashtirish.Erta skrining: Agar bolaning o'sishi 2 yoshdan keyin sezilarli darajada sekinlashsa, vaqtni boy bermay endokrinologga murojaat qilish. Davolash qanchalik erta boshlansa, yakuniy natija (normal bo'y) shunchalik yaxshi bo'ladi.