GRIPP TOSHKENTDA

Grippning asosiy farqi — to‘satdan, shiddat bilan boshlanishidir. Belgilar bir necha soat ichida rivojlanadi: Tana haroratining keskin 39°C–40°C gacha ko‘tarilishi (3–4 kun davomida tushmasligi mumkin). Yaqqol intoksikatsiya (zaxarlanish) sindromi: kuchli bosh og‘rig‘i (ayniqsa peshona va ko‘z atrofida), yorug‘likka qarashga qiynalish, mushaklar va bo‘g‘imlarning qattiq zirqirab og‘rishi, o‘ta kuchli holsizlik. Tomoqda quruqlik va tirnalish, ko‘krak ortida og‘riq beruvchi quruq va qiyin yo‘tal (traxeyaning zararlanishi hisobiga). Burun bitishi (lekin oddiy O‘RVIdan farqli o‘laroq, dastlabki kunlarda burundan ko‘p suyuqlik oqishi kuzatilmaydi).

Gripp viruslari inson salomatligi uchun ahamiyatli bo‘lgan uchta asosiy turga bo‘linadi: A turi: eng xavfli va tez o‘zgaruvchan (mutatsiyaga uchrovchi) tur. Ham odamlarni, ham hayvonlarni jarohatlaydi (parrandalar grippi, cho‘chqa grippi). Uning yuzasidagi gemagglyutinin (H) va neyraminidaza (N) oqsillari doimiy o‘zgargani sababli (masalan, H1N1, H3N2 shtammlari) og‘ir pandemiyalarni keltirib chiqaradi. B turi: faqat odamlarda uchraydi. Sekinroq mutatsiyaga uchraydi, ko‘pincha mahalliy hududlarda (ayniqsa bolalar o‘rtasida) kasallik tarqalishiga sabab bo‘ladi. C turi: eng barqaror tur. Kasallikning o‘ta yengil yoki belgilarsiz shakllarini keltirib chiqaradi, epidemiyalarga sabab bo‘lmaydi.

Gripp aynan o‘zining og‘ir asoratlari bilan o‘ta xavflidir: Virusli pnevmoniya: o‘pkaning virus tomonidan birlamchi jarohatlanishi bo‘lib, bir necha sutka ichida o‘pka shishi va o‘tkir nafas yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin. Ikkilamchi bakterial pnevmoniya (stafilokokk yoki streptokokk tufayli). Asab tizimi asoratlari: meningit, ensefalit, nevralgiyalar. Yurak-qon tomir tizimi asoratlari: miokardit (yurak mushagining yallig‘lanishi), perikardit.

Yengil va o‘rta og‘irlikdagi shakllari: standart kechish bo‘lib, isitma 4–5 kunda tushadi, biroq holsizlik va lanjlik 2 haftagacha saqlanib qolishi mumkin (grippdan keyingi asteniya). Og‘ir va gipertoksik shakllari: asab tizimining (talvasalar, gallyutsinatsiyalar) va o‘pkaning tez fursatda zararlanishi, miya shishi yoki gemorragik sindrom (qon ketishlar) bilan xarakterlanadi. Reanimatsion yordam talab etiladi.

Ko‘pgina O‘RVI turlaridan farqli o‘laroq, grippda maxsus etiotrop terapiya (to‘g‘ridan-to‘g‘ri virusga qarshi dori) mavjud: To‘g‘ridan-to‘g‘ri virusga qarshi preparatlar: Neyraminidaza ingibitorlari (Oseltarmivir / Tamiflyu, Zanamivir) yoki endonukleaza ingibitorlari (Baloksavir). Bular kasallik boshlangan dastlabki 48 soat ichida ichilsa, juda yuqori samara beradi. Simptomatik davolash: Yotoq rejimi, ko‘p miqdorda iliq suyuqlik, isitma tushiruvchilar (Paratsetamol, Ibuprofen). Gripp vaqtida bolalarga Aspirin berish mutlaqo taqiqlanadi, chunki u hayot uchun o‘ta xavfli Rey sindromini (jigar va miya shikastlanishi) keltirib chiqarishi mumkin. Antibiotiklar faqatgina shifokor tomonidan bakterial asoratlar (masalan, bakterial pnevmoniya) aniqlangandagina buyuriladi.

Maxsus (asosiy) profilaktika: har yili epidemiya mavsumi boshlanishidan oldin (sentabr-oktabr oylarida) vaksina (emlash) olish. Vaksinalar tarkibi JSST (ВОЗ) tavsiyalariga ko‘ra kutilayotgan shtammlarga moslab har yili yangilanadi. Nomaxsus profilaktika: qo‘llarni muntazam yuvish, bemorlar bilan muloqotni cheklash, tibbiy niqob taqish, xonalarni shamollatish.