Jigar saratoni-bu nazoratsiz bo'linish va transformatsiya jarayonida jigar hujayralaridan rivojlanadigan malign neoplazma. Xavfli patologiya, chunki jigar oqsil sintezi, safro ishlab chiqarish va tananing umumiy detoksifikatsiyasi ko'rinishidagi muhim funktsiyalar uchun javobgardir. Jigar saratoni birlamchi va ikkilamchi hisoblanadi. Birinchisi organning hujayralaridan, ikkinchisi - ichak, o'pka, sut bezlaridan tarqalish orqali paydo bo'ladi.
Jigar saratoni bu nima?
Jigar saratoni-bu nazoratsiz bo'linish va transformatsiya jarayonida jigar hujayralaridan rivojlanadigan malign neoplazma. Xavfli patologiya, chunki jigar oqsil sintezi, safro ishlab chiqarish va tananing umumiy detoksifikatsiyasi ko'rinishidagi muhim funktsiyalar uchun javobgardir. Jigar saratoni birlamchi va ikkilamchi hisoblanadi. Birinchisi organning hujayralaridan, ikkinchisi - ichak, o'pka, sut bezlaridan tarqalish orqali paydo bo'ladi.
Jigar rakini qanday diagnostika qilish mumkin?
Jigar ishini tekshirish uchun gastroenterologga murojaat qilish kerak. Shifokor tekshiradi, anamnez yig’adi, laboratoriya va asbobli tekshiruvlar topshirishni tayinlaydi. Rakka shubha qilganda OAK (leykotsit formulasiga ega), biokimyoviy analiz topshirishga yo’naltiradi. ALT, AST ko’tarilishi jigar hujayralarining shikastlanishini ko’rsatadi. Virusli infektsiya shubhasida gepatit B, C va VICH tekshiruvi topshirishni tavsiya qiladi. Zararli jarayon shubhasida esa USG (ultratovush), KT (kompyuter tomografiyasi), MRI (magnit‑rezonans tomografiyasi) o’tkazishni maslahat beradi. Agar ushbu usullar yetarli bo’lmasa, teri orqali kor‑biopsiya tayinlaydi.
Jigar rakining qanday simptomlari mavjud?
Dastlab inson kasallik haqida xabardor bo’lmasligi mumkin. O’smon o’sgan sari, oshqozning o’ng qismida yoki o’ng dumg’azada og’riq, charchoq, zaiflik paydo bo’lishi mumkin. Shuningdek, inson past ishtah, isitma, qusish, qaytish, ter ostidagi qon tomirlarining kengayishi bilan duch kelishi mumkin. Rivojlangan bosqichda qovog’ning chap tomonida og’riq, burundan qon ketishi, hazm qilish buzilishi va boshqa belgilar aniqlanadi.
Jigar raki paydo bo’lishining qanday sabablari mavjud?
Zaharli jarayonning aniқ sabablari yo’q. Kasallik paydo bo’lishiga olib keluvchi omillar — surunkali gepatit B va C, sirroz, irsiy patologiya (gemoxromatoz va boshqalar). Kasallik sabablari orasida alkogolizm, narkomaniya, semizlik, qandli diabet, gepatit B, C, VICH tufayli zaiflashgan immunitet ham mavjud. Jigar raki shuningdek chekish, steroid dorilar va oral kontraseptivlarni uzoq vaqt qo’llash natijasida ham paydo bo’ladi.
Jigar rakida qanday asoratlar bo’lishi mumkin?
Davo qilinmasa, o’smon rivojlanadi va boshqa organlarga tarqaladi. Kasallikning eng keng tarqalgan asoratlari — jigar yetishmovchiligi portal gipertenziya, ichak to’siqligi va saraton zaharlanishi bilan bog’liq.
Jigar raki qanday bosqichlarda o’tadi?
Xalqaro tasnifga ko’ra, to’rt bosqich mavjud. Birinchi ikki bosqichda o’smon limfa tugunlariga ta’sir etmaydi va metastaz bermaydi. Oxirgi bosqichlarda zararli yangi o’simlik portal va jigar venalariga kirib, limfa tugunlari va boshqa organlarga metastaz beradi.
Jigar rakini qanday davolash mumkin?
Davolash strategiyasi individuallashgan holda tanlanadi. Dastlabki bosqichda shifokor jarrohlik davosini tavsiya qiladi, so’ngra ximioembolizatsiya, krioablasiya yoki radiochastotali ablasiya o’tkazadi. Nurlash terapiyasi boshqa usullarning samarasi bo’lmaganda qo’shiladi. Immunoterapiya boshqa usullar bilan birgalikda qo’llaniladi.
Jigar rakidan qanday saqlanish mumkin
Kasallik yuzaga kelish ehtimolini sezilarli darajada kamaytirish uchun uning sabablarini bartaraf etish kerak. Virusli gepatitlarni vaqtida davolash, alkogoldan va chekishdan voz kechish zarur. Sog’lom turmush tarzini olib borish, muntazam harakat qilish va vaznni nazorat qilish tavsiya etiladi.