RADIKULOPATIYA

Klinik manzara shikastlanish darajasiga (boʻyin, koʻkrak yoki bel qismiga) bogʻliq: Ildizcha ogʻrigʻi: Umurtqadan qoʻl yoki oyoqqa tarqaladigan toʻsatdan chiquvchi, «oʻq otuvchi» (tok urgandek) ogʻriq. Sezuvchanlikning buzilishi: Aynan oʻsha nerv ildizchasi sohasida uyushish, sanchiq yoki «chumoli yurgandek» tuyulish (paresteziya). Harakat nuqsonlari: Mushaklardagi kuchsizlik, panja yoki tovonni koʻtarishga qiynalish, pay reflekslarining soʻnishi.

Radikulopatiyaning asosida nerv ildizchasi atrofidagi boʻshliqning torayishi yotadi, bu degenerativ jarayonlar bilan bogʻliq: Umurtqalararo disk churralari va protruziyalari: Diskning boʻrtib chiqishi nervni toʻgʻridan-toʻgʻri siqib qoʻyadi. Osteofitlar (spondilez): Umurtqa teshiklarini toraytiruvchi suyak oʻsimtalari. Umurtqalarning siljishi (spondilolistez): Umurtqa pogʻonasi beqarorligi nervning qisilishiga olib keladi. Infeksiyalar va oʻsmalar: Ildizcha atrofidagi toʻqimalarning yalligʻlanishi yoki siqilishini keltirib chiqaradigan kam uchraydigan sabablar.

I bosqich (oʻtkir/disalgik): Boshlangʻich qisilish va shish sababli kuchli ogʻriq ustunlik qiladi. Himoya maqsadidagi mushak spazmi harakatni cheklaydi. II bosqich (surunkali/nevrotik): Ogʻriq biroz pasayishi mumkin, ammo nerv strukturasi shikastlanishi belgilari kuchayadi — mushaklar atrofiyasi (ozishi), turgʻun uyushish va reflekslar yoʻqolishi.

Konservativ (90% holatlarda): Yalligʻlanishga qarshi (meloksikam, diklofenak); mushaklarni boʻshashtiruvchi miorelaksantlar; B guruhi vitaminlari; kasallik xuruj qilmagan davrda davolash jismoniy tarbiyasi va fizioterapiya. Kuchli ogʻriqlarda rentgen nazorati ostida shifobaxsh blokadalar qilinadi. Xirurgik (Operatsiya): Konservativ davolash samara bermasa yoki «ot dumi» sindromi (kichik tos aʼzolari faoliyati buzilishi) rivojlansa, operatsiya (mikrodiskektomiya) talab etiladi.

Orqa mushaklar korsetini mustahkamlash (suzish, pilates), ogʻir yuklarni belni bukkan holda koʻtarmaslik, vaznni nazorat qilish, ish joyini ergonomik toʻgʻri tashkil etish.