SURUNKALI TONZILLIT

Mahalliy belgilari: Og‘izdan keladigan yoqimsiz, badbo‘y (yiringli) hid. Tomoqda doimiy ravishda qitiqlash, yot jism tiqilib turgandek his qilish. Aksirganda yoki yo‘talganda bodomchalardan oq-sarg‘ish rangli, pishloqsimon, sassiq tiqinlarning (kazeoz massalarning) ajralishi. Yilda 2-3 martadan ko‘p angina (o‘tkir tonzillit) bilan og‘rish. Umumiy belgilari (Tonzillogen intoksikatsiya): Sababsiz tez charchash, holsizlik, ish qobiliyatining pasayishi. Kechki payt tana haroratining uzoq vaqt davomida 37.1–37.3°C (subfebril) bo‘lib turishi. Bo‘g‘imlarda, mushaklarda va yurak sohasida simillagan, vaqti-vaqti bilan paydo bo‘luvchi og‘riqlar.

Asosiy mikrob qo‘zg‘atuvchisi — A guruhiga mansub beta-gemolitik streptokokk (BGA-streptokokk) hamda turg‘un stafilokokklar (Staphylococcus aureus) hisoblanadi. Kasallik ko‘pincha oxirigacha davolanmagan o‘tkir anginadan so‘ng yoki burun orqali nafas olish qiyinligi (adenoidlar, burun to‘sig‘i qiyshiqligi, surunkali rinit) oqibatida bodomchalarning doimiy qurishi va ventilyatsiyasi buzilishidan rivojlanadi.

Yurakda: O‘tkir revmatik isitma (revmatizm), miokardit, endokardit, yurak klapanlari nuqsonlari (porok). Buyrakda: Glomerulonefrit, piyelonefrit (buyrak yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin). Bo‘g‘imlarda: Revmatoid artrit, revmatik poliartrit. Mahalliy: Peritonzillar absess (tomoq kletchatkasining yiringlashi).

1. Oddiy shakl: Yallig‘lanish jarayoni faqat tanglay murtaklarining o‘zida joylashgan bo‘ladi. 2. Toksiko-allergik shakl I darajasi (TAF I): Infeksiya organizmga umumiy (tizimli) ta’sir ko‘rsata boshlaydi. 3. Toksiko-allergik shakl II darajasi (TAF II): Murtaklar og‘ir intoksikatsiyaning (zaharlanishning) doimiy o‘chog‘iga aylanadi.

Konservativ davo (Kompensatsiyalangan shaklida va dekompensatsiyaning boshida): Lakunalarni yuvish: Yilda 2 marta (bahor va kuzda) 8-10 seansdan iborat kurs muolajasi. LOR shifokori bodomchalarni maxsus shpris yoki "Tonzillor" vakuum apparati yordamida antiseptiklar (Hlorgeksidin, Miramistin) bilan yuvib, tiqinlardan tozalaydi. Fizioterapiya: Bodomchalar sohasiga ultratovush (ultrazvuk), lazeroterapiya, ultrabinafsha nurlar (UFO) bilan ta’sir qilish. Immunomodulyatorlar va mahalliy vositalar: Imudon, Lizobakt kabi mahalliy immunitetni oshiruvchi dorilar. Jarrohlik davosi (Tonzillektomiya — Dekompensatsiyalangan shaklida): Agar yuvish muolajalari yordam bermasa, har safar angina bo‘lganda peritonzillar absess rivojlansa, va eng muhimi qonda ASLO baland bo‘lib, yurak (revmatizm), buyrak (nefrit) yoki bo‘g‘imlarga asorat bera boshlasa, tanglay bodomchalari jarrohlik yo‘li bilan butkul olib tashlanadi (Tonzillektomiya).

Har qanday o‘tkir anginani shifokor nazoratida antibiotiklar bilan oxirigacha va to‘g‘ri davolash; burun to‘sig‘i qiyshiqligi yoki adenoidlarni vaqtida operatsiya qilib, burun nafasini tiklash; tishlardagi kariesni vaqtida davolash; organizmni chiniqtirish (sport, to‘g‘ri ovqatlanish).