YURAK NUQSONLARI

Kasallikning dastlabki davrlarida yurak oʻz kuchi bilan nuqsonni kompensatsiya qiladi (berkitadi), shuning uchun bemor hech narsani sezmasligi mumkin. Klapan zoʻriqqanda quyidagi belgilar paydo boʻladi: Hansirash (Dispnoye): Avval jismoniy harakatda, kasallik oʻtgandan keyin esa tinch holatda ham (ayniqsa yotganda koʻpayadi). Tez charchash va holsizlik: Organizmga va mushaklarga qon (kislorod) yetishmasligi sababli. Koʻkrak qafasidagi ogʻriqlar (Stenokardiya): Ayniqsa aorta stenozida yurak mushagining oʻziga qon yetishmasligidan kelib chiqadi. Bosh aylanishi va hushdan ketish: Jismoniy harakat vaqtida miyaga qon borishi keskin kamayishi tufayli (aorta stenozi uchun xos).Yurak oʻynashi va ritm buzilishi: Yurak boʻshliqlari kengayishi hisobiga boʻlmachalar fibrillyatsiyasi (xilpillovchi aritmiya) rivojlanishi. Shishlar: Kasallik oʻtkazib yuborilganda oyoqlarda, toʻpiqlarda shish paydo boʻladi va qorin shishadi (assit).

К поражению клапанного аппарата приводят следующие факторы: Возрастной кальциноз (износ): Отложение солей кальция на створках у пожилых людей, приводящее к их жесткости (особенно часто — аортальный стеноз). Острая ревматическая лихорадка (Ревматизм): Осложнение перенесенной в детстве ангины (стрептококковой инфекции). Иммунная система по ошибке атакует собственные клапаны. Инфекционный эндокардит: Прямое поражение створок бактериями или грибками, приводящее к их разрушению (вегетациям). Врожденные пороки: Например, рождение с двухстворчатым аортальным клапаном вместо нормального трехстворчатого. Заболевания соединительной ткани: Синдром Марфана, атеросклероз или инфаркт миокарда, приводящие к отрыву или растяжению клапанных хорд.

Nuqson oʻz vaqtida operatsiya qilinmasa, quyidagi ogʻir oqibatlarga olib keladi: Surunkali yurak yetishmovchiligi: Yurak charchaydi va organizmga qon yetkazib bera olmay qoladi. Tromboemboliya va Insult: Qonning klapan atrofida aylana olmay dimlanishi natijasida tromblar hosil boʻladi va ular miyaga uchishi mumkin. Oʻpka gipertenziyasi: Oʻpka tomirlarida bosim oshib ketishi va qon tuflash. Infeksion endokardit xavfi oshishi: Shikastlangan klapanga bakteriyalar osonroq yopishadi. Toʻsatdan yurak oʻlimi: Ayniqsa ogʻir aorta stenozida toʻsatdan yurak toʻxtab qolishi xavfi yuqori.

A bosqich (Xavf guruhi): Klapan tuzilishi normada, lekin bemorda xavf omillari bor (masalan, revmatizm oʻtkazgan yoki tugʻma 2 tabaqali aorta klapani bor, lekin u hali toraymagan). B bosqich (Yengil va oʻrtacha nuqson): Klapanda progressiv oʻzgarishlar boshlangan (yengil stenoz yoki regurgitatsiya bor), lekin bemorda hech qanday simptomlar yoʻq, yurak oʻlchamlari oʻzgarmagan. C bosqich (Ogʻir simptomsiz nuqson): Klapandagi muammo ogʻir darajaga yetgan, yurak boʻshliqlari kengaygan yoki devori qalinlashgan, biroq bemor hali ham kasallik belgilarini sezmaydi (yurak kompensatsiya qilyapti). D bosqich (Ogʻir simptomli nuqson): Klapan butunlay ishdan chiqqan. Bemorda ogʻir hansirash, shishlar, hushdan ketish kabi simptomlar yaqqol namoyon boʻladi. Shoshilinch operatsiya talab etiladi.

Konservativ (Dori-darmon): Faqat simptomlarni kamaytirish va yurakni qoʻllab-quvvatlash uchun beriladi. Diuretiklar (shish va hansirashga qarshi), Beta-blokatorlar (pulsni nazorat qilish uchun), Antikoagulyantlar (tromb hosil boʻlishining oldini olish uchun). Jarrohlik (Radikal davolash): Klapan plastikasi: Oʻz klapanini saqlab qolgan holda uni tiklash (masalan, mitral klapan yetishmovchiligida). Klapan protezlash (almashtirish): Kasallangan klapan olib tashlanib, oʻrniga Mexanik (metalldan qilingan, umrbod chdaydi, lekin umrbod qon suyultiruvchi Varfarin ichish shart) yoki Biologik (hayvon toʻqimasidan, dori ichish shart emas, lekin 10-15 yilda eskiradi) protez qoʻyiladi. TAVI (Kam inventarizatsiyali usul): Koʻkrakni ochmasdan, chov arteriyasi orqali aorta klapanini kateter yordamida almashtirish.

Tomoq ogʻrigʻini (Angina) toʻgʻri davolash: Bolalarda streptokokkli anginani shifokor nazoratida antibakterial dorilar (antibiotiklar) bilan oxirigacha davolash — revmatizm va klapan nuqsonining oldini oladi. Stomatologik gigiyena: Tishlarni oʻz vaqtida davolash, chunki karies tishlardan qonga tushgan bakteriyalar yurak klapaniga oʻtirib, infeksion endokarditni chaqiradi. (Klapanida protezi bor bemorlar tish oldirishdan oldin albatta antibiotik ichishlari shart). Sogʻlom turmush tarzi: Arterial bosimni nazorat qilish va aterosklerozning oldini olish klapanlar kalsinozini sekinlashtiradi.