Transfuziolog

1. Transfuziolog qanday shifokor?

Transfuziolog — donor qoni va uning tarkibiy qismlaridan xavfsiz foydalanish bilan shug‘ullanadigan shifokor. U qon quyish zarurligini baholash, mos komponentlarni tanlash va asoratlar xavfini kamaytirishga yordam beradi.

2. Transfuziolog nima ish qiladi?

Transfuziolog qon quyishga ko‘rsatmalarni baholaydi, qon mosligini tekshirishda qatnashadi, transfuziya qoidalariga rioya qilinishini nazorat qiladi va nojo‘ya reaksiyalarda yordam beradi. Ayrim muassasalarda davolovchi aferez muolajalari bilan ham shug‘ullanadi.

3. Qachon transfuziolog maslahati kerak bo‘ladi?

Og‘ir kamqonlik, ko‘p qon yo‘qotish, qon ivishining buzilishi, murakkab operatsiya yoki takroriy qon quyish zarur bo‘lganda transfuziolog maslahati kerak bo‘lishi mumkin. Odatda bemorni davolovchi shifokor yo‘naltiradi.

4. Transfuziolog gematologdan nimasi bilan farq qiladi?

Gematolog qon va qon hosil qiluvchi a’zolar kasalliklarini aniqlaydi va davolaydi. Transfuziolog esa qon va uning tarkibiy qismlarini quyish hamda shu bilan bog‘liq muolajalarga ixtisoslashgan. Ba’zi kasalliklarda ular birgalikda ishlaydi.

5. Qanday holatlarda qon quyiladi?

Ko‘p qon yo‘qotilganda yoki og‘ir kamqonlikda, ayniqsa to‘qimalarga kislorod yetkazilishi buzilganda eritrotsitlar quyilishi mumkin. Qaror bemorning holati, gemoglobin darajasi, qon ketishi va boshqa omillarga bog‘liq.

6. Bemorga butun qon quyiladimi yoki uning tarkibiy qismlarimi?

Hozirgi amaliyotda ko‘pincha eritrotsitlar, trombotsitlar va plazma kabi alohida komponentlar ishlatiladi. Bu bemorga aynan kerakli tarkibiy qismni berish imkonini yaratadi. Butun qon kamroq va maxsus ko‘rsatmalarda qo‘llanadi.

7. Eritrotsit massasi nima uchun quyiladi?

Eritrotsitlar organizm to‘qimalariga kislorod tashiydi. Kuchli qon yo‘qotish yoki og‘ir kamqonlikda qonning kislorod tashish qobiliyatini tiklash uchun eritrotsitlar quyilishi mumkin. Bu kamqonlik sababini davolashning o‘rnini bosmaydi.

8. Qachon trombotsitlar quyiladi?

Trombotsitlar qon ketishini to‘xtatishda ishtirok etadi. Ularning soni juda kamayganda, faol qon ketishida yoki ayrim muolajalar oldidan trombotsit quyish zarur bo‘lishi mumkin. Ko‘rsatmalar tashxis va bemor holatiga bog‘liq.

9. Yangi muzlatilgan plazma nima uchun quyiladi?

Plazma tarkibida oqsillar va qon ivish omillari mavjud. U qon ivishining ayrim buzilishlarida, ayniqsa qon ketishi yoki shoshilinch tuzatish zarur bo‘lganda ishlatilishi mumkin. Plazma gemoglobinni ko‘tarish uchun quyilmaydi.

10. Qon quyishdan oldin moslik qanday tekshiriladi?

Tibbiyot xodimlari ABO qon guruhi, rezus omili va zarur bo‘lsa qo‘shimcha immunogematologik tekshiruvlar hamda moslik sinamalarini o‘tkazadi. Transfuziyadan oldin bemor va qon komponenti ma’lumotlari ham tekshiriladi.

11. Qon quyish xavflimi?

Qon quyish inson hayotini saqlab qolishi mumkin, ammo uning ham xavflari bor. Allergik reaksiyalar, harorat ko‘tarilishi, gemolitik reaksiyalar, qon aylanish tizimiga ortiqcha yuklama va boshqa asoratlar uchrashi mumkin. Donor qoni majburiy tekshiruvlardan o‘tkaziladi.

12. Qon quyilganda allergiya bo‘lishi mumkinmi?

Ha. Ayrim bemorlarda qichishish, toshma, eshakemi yoki og‘irroq reaksiyalar paydo bo‘lishi mumkin. Qon quyish vaqtida noodatiy belgilar sezilsa, darhol tibbiyot xodimlariga aytish kerak. Shifokor transfuziyani to‘xtatib, holatni baholaydi.

13. Plazmaferez nima va uni transfuziolog bajaradimi?

Davolovchi plazma almashinuvi — bemor plazmasining bir qismi olinib, o‘rniga maxsus eritmalar yoki donor plazmasi yuboriladigan muolaja. U ayrim kasalliklarda qat’iy ko‘rsatmalar asosida qo‘llanadi. Ba’zi markazlarda uni maxsus tayyorgarlikka ega transfuziologlar bajaradi.

14. Gemoglobin pasaysa, har doim qon quyish kerakmi?

Yo‘q. Kamqonlik bo‘lgan har bir bemorga qon quyish shart emas. Shifokor gemoglobin darajasi, belgilar, uning pasayish tezligi va qo‘shimcha kasalliklarni hisobga oladi. Ko‘p hollarda kamqonlik sababi temir preparatlari yoki boshqa usullar bilan davolanadi.

15. Transfuziolog qabuliga qanday tayyorlanish kerak?

Umumiy qon tahlili, qon ivishi tekshiruvlari va oldingi tibbiy xulosalarni olib boring. Avval qon quyilgan bo‘lsa, allergik reaksiyalar, homiladorlik, surunkali kasalliklar va qabul qilayotgan dorilar haqida albatta ayting.