Qovoq chipqoni ( tibbiyotda — gordeolum) — bu qovoq chetidagi kiprik ildizi, yogʻ yoki ter bezlarining oʻtkir yiringli yalligʻlanishidir. Bu koʻpincha toʻsatdan boshlanadigan va ogʻriqli tugun hosil boʻlishi bilan kechadigan keng tarqalgan kasallikdir.
Qovoq chipqoni ( tibbiyotda — gordeolum) — bu qovoq chetidagi kiprik ildizi, yogʻ yoki ter bezlarining oʻtkir yiringli yalligʻlanishidir. Bu koʻpincha toʻsatdan boshlanadigan va ogʻriqli tugun hosil boʻlishi bilan kechadigan keng tarqalgan kasallikdir.
Qovoq chipqoni qanday diagnostika qilinadi
Oftalmolog koʻrigi: Odatda tashxis qoʻyish uchun shifokorning oddiy vizual koʻrigi va tirqishli lamba (biomikroskopiya) yordamida tekshiruvi yetarli boʻladi. Laboratoriya tahlillari: Agar chipqon juda tez-tez chiqsa (retsidiv bersa), qondagi qand miqdorini tekshirish va yiringdan ekma (bak-posev) olish buyuriladi.
Qovoq chipqonining simptomlari qanday
Qovoq chetida kichik, cheklangan shish va kuchli qizarish paydo boʻlishi. Shishgan sohaga tegganda yoki koʻzni yumib-ochganda pulsatsiyalanuvchi (loʻqillagan) ogʻriq. 2-3 kundan keyin shishning tepasida sargʻish yoki oqish yiringli "boshcha" hosil boʻlishi. Koʻzda yot jism borligi hissi, yosh oqishi va qovoqning ogʻirlashishi.
Qovoq chipqonining sabablari qanday
Bakterial infeksiya: 90-95% holatlarda kasallikka oltinrang stafilokokk (Staphylococcus aureus) bakteriyasi sabab boʻladi.
Shaxsiy gigiyenaga amal qilmaslik: Koʻzlarni iflos qoʻllar bilan ishqalash, birovning sochiq yoki kosmetikasidan foydalanish, kontakt linzalarni notoʻgʻri taqish. Immunitet pasayishi: Kuchli sovuqda qolish, yaqinda oʻtkazilgan virusli kasalliklar, vitaminlar yetishmovchiligi. Yondosh kasalliklar: Surunkali blefarit (qovoq chetining yalligʻlanishi), qandli diabet, meʼda-ichak trakti kasalliklari va demodekoz.
Qovoq chipqonining asoratlari qanday
Agar chipqon notoʻgʻri davolansa yoki siqib yorilsa, infeksiya koʻz kosasiga tarqalib, qovoq flegmonasi, orbital sellyulit, miya pardalari yalligʻlanishi (meningit) yoki xavfli surunkali zich tugun — xalazion rivojlanishiga olib kelishi mumkin.
Qovoq chipqoni bosqichlari qanday
Infiltratsiya bosqichi (1-2 kun): Qovoq qizaradi, shishadi va ogʻriydi.
Yiringlash bosqichi (3-4 kun): Yiringli boshcha hosil boʻladi va pishib yetiladi. Yiringning yorilishi va bitish bosqichi (5-7 kun): Chipqon oʻz-oʻzidan yorilib, yiring chiqib ketadi, ogʻriq qoladi va jarohat bitadi.
Qovoq chipqoni qanday davolanadi
Mahalliy davo: Shifokor tavsiyasiga koʻra antibakterial koʻz tomchilari (masalan, levomitsetin, tobramitsin) va tuniga surtiladigan mikroblarga qarshi malhamlar (tetratsiklin). Fizioterapiya: Faqat dastlabki yiringlamagan bosqichda quruq issiqlik (UChSh-terapiya) buyurilishi mumkin (yiring paydo boʻlgach issiq qilish mumkin emas!). Tizimli davo: Kasallik ogʻir kechganda yoki tana harorati koʻtarilganda ichishga antibiotiklar va immunomodulyatorlar beriladi.
Qovoq chipqoni profilaktikasi
Shaxsiy gigiyenaga qatʼiy rioya qilish: Koʻzlarga faqat toza qoʻllar bilan tegish, shaxsiy sochiqdan foydalanish. Kosmetika vositalarining tozaligini nazorat qilish va muddati oʻtgan tush yoki qalamlarni tashlab yuborish. Kontakt linzalarni taqish va yechishda gigiyena qoidalariga soʻzsiz amal qilish. Organizmni sovuq qotishdan asrash, immunitetni mustahkamlash va surunkali kasalliklarni vaqtida davolash.