TOVON SHPORASI

"Start" ogʻrigʻi (Eng asosiy belgi): Ertalab toshdan turib birinchi qadamni bosganda tovon markazida yoki ichki tomonida oʻtkir, pichoq sanchilgandek ogʻriq turadi. Bir oz yurgandan keyin ogʻriq pasayadi. Kechki ogʻriqlar: Kun boʻyi yurgandan soʻng, kechqurun oyoqlarda simillagan, charchoq bilan kechuvchi qattiq ogʻriq qaytadi. Yurishning oʻzgarishi: Ogʻriq tufayli bemor tovonga bosa olmay, oyoqning uchiga yoki tashqi chetiga tayanib yura boshlaydi (oqsoqlanish paydo boʻladi). Tashqi koʻrinish: Tashqaridan qaraganda tovonda hech qanday oʻzgarish koʻrinmaydi, lekin bosib koʻrilganda chuqur ogʻriqli nuqta aniqlanadi.

Yassioyoqlik (Ploskostopie): Oynoqning notoʻgʻri shakli sababli tana vazni tovon va paylarga tekis taqsimlanmaydi va yuklama ortadi. Haddan tashqari tana vazni: Semizlik tovon suyaklari va paylariga tushadigan mexanik bosimni keskin oshiradi. Noqulay poyabzal: Mutlaqo tekis tovonli poyabzallar (shlyopanslar, baletkalar) yoki juda baland poshnalar, tor poyabzal kiyish. Doimiy tik turish: Kasb taqozosi bilan (oʻqituvchilar, sartaroshlar, jarrohlar, oshpazlar) kun boʻyi oyoq ustida turish. Sport yuklamalari: Qattiq yuza (asfalt) ustida uzoq yugurish, sakrash bilan bogʻliq mashqlar. Yosh va metabolik omillar: Yoshi ulgʻaygan sayin tovon ostidagi yogʻ qatlami yupqalashadi. Podagra yoki qandli diabet ham unga sabab boʻlishi mumkin.

Surunkali og‘riq sindromi. Yurishning buzilishi. Plantar fastsiyaning surunkali yallig‘lanishi. Oyoq kafti, to‘piq, tizza va son bo‘g‘imlariga ortiqcha yuk tushishi. Bel sohasida og‘riqlar. Jismoniy faollik va mehnat qobiliyatining pasayishi.

Boshlang'ich bosqich: Tovon ostidagi plantar fastsiya takroriy zo'riqish va mikrojarohatlar tufayli yallig'lanadi. Og'riq odatda ertalab birinchi qadam qo'yilganda yoki uzoq o'tirgandan keyin seziladi. Yallig'lanishning kuchayishi :Yallig'lanish davom etadi, fastsiyada mayda yirtiqlar va shish rivojlanadi. Og'riq yurish vaqtida kuchayadi va jismoniy faollikni cheklaydi. Suyak o'simtasining hosil bo'lishi: Uzoq davom etgan zo'riqish natijasida tovon suyagida kalsiy tuzlari to'planib, suyak o'simtasi (shpora) hosil bo'ladi. Og'riq doimiy tus olishi mumkin. Surunkali bosqich:Og'riq kuchayadi, bemor yurish uslubini o'zgartiradi, natijada oyoq va umurtqa pog'onasiga qo'shimcha yuk tushadi. Davolanmasa, kasallik uzoq davom etadi.

Davolash asosan yalligʻlanishni yoʻqotish va tovon yuklamasini kamaytirishga qaratilgan: Ortopedik korreksiya (Majburiy shart): Maxsus tovon osti yostiqchalari (подпяточник) yoki ortopedik poyabzal ichliklari (stelkalar) kiyish. Ularning markazida uya boʻlib, shporaning yerga tegishini va ezilishini toʻxtatadi. Medikamentoz davo: No-steroid yalligʻlanishga qarshi dori malhamlari (Diklofenak, Dolgit) yoki tabletkalari. Zararli-toʻlqinli terapiya (УВТ): Eng samarali fizioterapevtik usul. Akustik toʻlqinlar kalsiy tuzlarini parchalaydi, qon aylanishini yaxshilaydi va yalligʻlanishni tez fursatda oladi. Dori blokadasi: Ogʻriq chidab boʻlmas darajada boʻlsa, shifokor gormonal dori (Diprospan, Kenalog) va ogʻriqsizlantiruvchi vositani toʻgʻridan-toʻgʻri tovonning eng ogʻriqli nuqtasiga yuboradi (blokada qiladi). Kinesioteyplash: Maxsus elastik tasmalar (teyp) yordamida tovon boylamlarini fiksatsiya qilish va yuklamani kamaytirish.

Teyplash va choʻzish mashqlari: Ertalab oʻrindan turishdan oldin, oyoq panjasini oʻzingizga qarab tortib, tovon paylarini choʻzish (stratching) mashqlarini bajarish kerak. Oyoq ostiga tennis koptogini qoʻyib dumalatish ham juda foydali. Vazn nazorati: Tana vaznini normallashtirish. Toʻgʻri poyabzal: Poshtasi 3-4 sm boʻlgan, yumshoq taglikli qulay poyabzallar kiyish, butunlay tekis oyoq kiyimlardan voz kechish.