Gastrit — me’da (oshqozon) shilliq qavatining turli ekzogen va endogen omillar ta’sirida kelib chiquvchi, uning strukturaviy qayta qurilishi, sekretor va motor funksiyalarining buzilishi bilan kechuvchi yallig‘lanishli yoki yallig‘lanish-distrofik kasalligidir. Kasallik o‘tkir va surunkali shakllarda kechadi.
Gastrit — me’da (oshqozon) shilliq qavatining turli ekzogen va endogen omillar ta’sirida kelib chiquvchi, uning strukturaviy qayta qurilishi, sekretor va motor funksiyalarining buzilishi bilan kechuvchi yallig‘lanishli yoki yallig‘lanish-distrofik kasalligidir. Kasallik o‘tkir va surunkali shakllarda kechadi.
Gastrit qanday diagnostika qilinadi?
Gastrit diagnostikasi laborator va instrumental tekshiruvlarga asoslanadi. Oltin standart — FGDS (ezofagogastroduodenoskopiya) bo‘lib, u shilliq qavat holatini vizual baholash va biopsiya olish imkonini beradi. Shuningdek, Helicobacter pylori infeksiyasini aniqlash (nafas testi, IFA, PZR), me’da shirasining pH-metriyasi, umumiy va bioximik qon tahlillari o‘tkaziladi.
Gastrit simptomlari qanday?
Asosiy simptomlar: epigastral sohada (to‘sh ostida) ovqatdan keyin yoki och qoringa paydo bo‘ladigan og‘riq va achishish, ko‘ngil aynishi, qusish, nordon yoki havo bilan kekirish, og‘izda noxush ta’m, tilda oq karash, qorin dam bo‘lishi (meteorizm) va axlat buzilishidir.
Gastritning sabablari nima?
Gastrit multifaktorial kasallikdir. Asosiy sababi — Helicobacter pylori bakteriyasi infeksiyasidir. Shuningdek, noto‘g‘ri va tartibsiz ovqatlanish, NYAQV (nosteroid yallig‘lanishga qarshi dorilar)ni nazoratsiz qabul qilish, surunkali stress, alkogol va tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish hamda autoimmun jarayonlar sabab bo‘ladi.
Gastritning asoratlari qanday?
Davolanmagan yoki noto‘g‘ri davolangan gastrit oshqozon va o‘nikki barmoqli ichak yarasiga, me’da-ichak tizimidan qon ketishiga, B12-defitsitli anemiyaga olib kelishi mumkin. Surunkali atrofik gastrit esa oshqozon saratoni (adenokarsinoma) rivojlanishining prekanseroz (saratonoldi) holati hisoblanadi.
Gastritning bosqichlari qanday?
Kechishi bo‘yicha o‘tkir va surunkali turlarga bo‘linadi. Surunkali gastrit shilliq qavatning zararlanish darajasiga ko‘ra bosqichma-bosqich rivojlanadi: yuzaki gastrit (faqat ustki qavat yallig‘lanishi), eroziv gastrit (mayda yaralar hosil bo‘lishi) va atrofik gastrit (bezlarning nobud bo‘lishi va shilliq qavat yupqalashishi). Shuningdek, kislotalilik darajasiga ko‘ra yuqori yoki past bo‘lishi mumkin.
Gastrit qanday davolanadi?
Davolash dori-darmon va parhezni o‘z ichiga oladi. H. pylori aniqlanganda antibiotiklar bilan eradikatsiya terapiyasi o‘tkaziladi. Kislotalilik yuqori bo‘lsa, proton pompasi ingibitorlari (Omeprazol) va antatsidlar, shilliq qavatni himoya qilish uchun gastroprotektorlar (Bizmut) va hazm qilishni yaxshilash uchun fermentlar qo‘llanadi.
Gastrit profilaktikasi qanday?
Profilaktika ratsional ovqatlanish va gigiyenaga rioya qilishni talab etadi:
Parhez va rejim: Taomlarni o‘z vaqtida, kichik porsiyalarda iste’mol qilish, o‘ta issiq, sovuq, achchiq, sho‘r va qovurilgan ovqatlarni, fast-fudlarni cheklash.
Sog‘lom turmush tarzi: Alkogol ichimliklar va chekishdan butunlay voz kechish, stress darajasini kamaytirish.
Gigiyena va dori nazorati: H. pylori yuqishini oldini olish uchun shaxsiy gigiyenaga rioya qilish, og‘riq qoldiruvchi dorilarni (NYAQV) shifokor nazoratisiz va och qoringa ichmaslik.