QALQONSIMON BEZ ADENOMASI TOSHKENTDA

Kichik o'lchamdagi adenomada: Ko'pincha hech qanday belgi bermaydi va tasodifan UZI qilinganda aniqlanadi. Katta o'lchamdagi adenomada (atrofdagi a'zolarni siqishi natijasida): Bo'yinda begona jism sezilishi, yutish va nafas olishning qiyinlashishi, ovoz bo'g'ilishi. Toksik (gormon ajratuvchi) adenomada (Gipotireoz/Tireotoksikoz belgilari): Yurak tez urishi (taxikardiya), sababsiz ozib ketish, asabiylik, ko'p terlash, qo'llar titrashi va issiqqa chidamsizlik.

Qalqonsimon bez adenomasi kelib chiqishining aniq sabablari oxirigacha o'rganilmagan, biroq uning rivojlanishiga quyidagi omillar sabab bo'ladi: Yod tanqisligi: Organizmda yod yetishmasligi qalqonsimon bezning compensatory (kompensator) kattalashishiga va tugunlar hosil bo'lishiga olib keladi. Irsiy moyillik: Oilada ushbu kasallik bilan og'rigan yaqin qarindoshlarning mavjudligi. Gormonal buzilishlar: TTH (tireotrop gormon) miqdorining uzoq vaqt davomida yuqori bo'lishi bez to'qimalarining faol o'sishini rag'batlantiradi. Tashqi muhit omillari: Radiatsiya nurlanishi, zararli ekologik sharoit va toksik moddalar bilan ishlash. Vegetativ nerv tizimi faoliyatidagi buzilishlar: Doimiy stresslar va asabiylashish.

Malignizatsiya (Xavfli o'smaga aylanish): Garchi adenoma xavfsiz o'sma bo'lsa-da, kam hollarda uning saratonga aylanish xavfi mavjud. Tireotoksik kriz: Toksik adenomada qonga haddan tashqari ko'p gormon chiqishi natijasida hayotga xavf soluvchi holat yuzaga kelishi mumkin. Qon quyilishi: Tugun ichiga qon quyilishi natijasida bo'yinda to'satdan qattiq og'riq va shish paydo bo'lishi. Nafas qisishi va bo'g'ilish: Katta hajmdagi o'sma traxeyani qisib qo'yganda nafas olish qiyinlashadi.

1-bosqich (Klinik belgilarsiz bosqich): Tugun juda kichik (1 sm gacha), bemorni bezovta qilmaydi, gormonal o'zgarishlar kuzatilmaydi. 2-bosqich (Kattalashish bosqichi): Tugun hajmi kattalashadi (1 dan 3 sm gacha), bo'yin sohasida palpatsiya qilinganda aniqlanishi mumkin, ammo atrofdagi a'zolarga ta'sir ko'rsatmaydi. 3-bosqich (Kompressiya va faollashuv bosqichi): Adenoma hajmi 3 smdan oshadi. U qo'shni a'zolarni (qizilo'ngach, traxeya) siqishni boshlaydi yoki toksik shaklga o'tib, ko'p miqdorda gormon ajratadi.

Kuzatuv ostida saqlash: Agar adenoma kichik bo'lsa, gormonlar me'yorda va bemorni bezovta qilmasa, har 6-12 oyda UZI va gormonlar tahlili topshirilib, kuzatib boriladi. Medikamentoz (dori-darmon) davolash: Gormonal muvozanatni tiklash uchun gormonlar yoki gormon ishlab chiqarishni bo'g'uvchi dori vositalari tayinlanadi. Jarrohlik amaliyoti (Operatsiya): Adenoma o'lchami katta bo'lganda, atrofdagi a'zolarni siqib qo'yganda yoki uning xavfli o'smaga aylanish shubhasi bo'lganda bezning bir qismi yoki hammasi olib tashlanadi. Radioaktiv yod terapiyasi: Toksik adenomada o'sma hujayralarini yo'q qilish uchun qo'llaniladi.

Yod tanqisligini bartaraf etish: Kundalik ratsionda yodlangan tuz, dengiz mahsulotlari, yongoq va hurma kabi yodga boy mahsulotlarni iste'mol qilish. Zararli odatlardan voz kechish: Chekish va alkogol mahsulotlaridan uzoq bo'lish. Stressni kamaytirish: Ruhiy muvozanatni saqlash va yetarlicha dam olish. Profilaktik ko'rik: Yiliga kamida bir marta shifokor endokrinolog ko'rigidan o'tish va UZI qildirish, ayniqsa irsiy moyilligi bor insonlar uchun.