Xarita

Shaxsiy kabinet

ClinicDoctor

Bosh sahifa

Shahar

Toshkent

Shaxsiy kabinet

Sayt tili

Qo‘llab-quvvatlash xizmati

ENDEMIK BUQOQ TOSHKENTDA

Endemik buqoq — bu atrof-muhitda (suv, tuproq, havoda va oziq-ovqat mahsulotlarida) yod yetishmovchiligi yaqqol seziladigan geografik hududlarda yashovchi aholi o‘rtasida rivojlanadigan, qalqonsimon bez o‘lchamlarining progressiv kattalashishi bilan xarakterlanadigan surunkali kasallikdir. O‘zbekiston o‘zining materik ichkarisida joylashgani va okeanlardan uzoqligi sababli to‘liq endemik hudud hisoblanadi. Endemik buqoqda qalqonsimon bez gormonlarning asosiy qurilish materiali bo‘lgan yodning surunkali tanqisligini his qilib, qondan oz miqdordagi yod zarrachalarini bo‘lsa ham ushlab qolish va organizmda normal gormonlar darajasini saqlab turish uchun o‘z hajmini moslashuv (kompensatsiya) tariqasida kattalashtirishga majbur bo‘ladi. Dastlabki bosqichlarda bu kattalashish diffuz (teng/tekis) xarakterga ega bo‘ladi, biroq vaqt o‘tishi bilan bez to‘qimasida tugunlar hosil bo‘lishi mumkin.

5 shifokorlar

4 klinikalar

Doktorlar, davolaydigan ENDEMIK BUQOQ TOSHKENTDA

Oliy toifali shifokor

Klinikalar, davolaydigan ENDEMIK BUQOQ TOSHKENTDA

EMU Clinic

Chilonzor Tumani, Muqumiy kochasi 7\1

Toshkent

РСНПМЦЭ — Академик Ё. Х. Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган эндокринология илмий-амалий тиббиёт маркази

Mirzo Ulugbek Tumani, Mirzo Ulugbek Kochasi 56

Buyuk Ipak Yoli

Kok-Saroy Hospital

Shifokorlar 1

Beruniy

lab Medical

ул. Истихорат, 60А Дигностический центр

Beruniy

ENDEMIK BUQOQ TOSHKENTDA bu nima?

Endemik buqoq qanday diagnostika qilinadi?

Endokrinolog endemik buqoqni ko‘rik va obyektiv tekshiruvlar asosida tashxislashi mumkin. Birinchi navbatda bez o‘lchamlarini baholash uchun bo‘yin sohasi palpatsiya (ushlab ko‘rish) qilinadi. Asosiy instrumental usul qalqonsimon bezning UTT (UZI) tahlili hisoblanib, u organning hajmini aniq hisoblash imkonini beradi (me’yorda ayollarda 18 ml dan, erkaklarda esa 25 ml dan oshmasligi kerak), to‘qima tuzilishini aniqlaydi va tugunlar yo‘qligini tasdiqlaydi. Bezning funksional holatini baholash uchun gormonlar (TTG, erkin T4) qon tahlili majburiy topshiriladi (ko‘pincha funksiya saqlangan bo‘ladi — eutireoz, lekin pasaygan ham bo‘lishi mumkin). Hududdagi endemiyani ilmiy o‘rganish doirasida siydikdagi yodning o‘rtacha konsentratsiyasini aniqlash usuli (yoduriya) ham qo‘llaniladi.

Endemik buqoqning simptomlari qanday?

Endemik buqoqning simptomlari boshlang‘ich bosqichlarda butunlay bo‘lmaydi, chunki bezning biroz kattalashishi vizual jihatdan sezilmaydi va noqulaylik tug‘dirmaydi, gormonlar darajasi esa me’yorda qoladi. Qalqonsimon bez sezilarli darajada kattalashishi sayin qo‘shni a’zolarning mexanik siqilish (kompressiya) simptomlari paydo bo‘ladi: tomoqda "biron narsa turib qolgandek" his qilish, qattiq taomlarni yutishda qiyinchilik, boshni burganda noqulaylik, tomoq qichishi, quruq yo‘tal va nafas qisishi xurujlari (ayniqsa, yotgan holatda). Agar yod tanqisligi fonida gormonlar ishlab chiqarilishi pasaysa, gipotireoz simptomlari qo‘shiladi: doimiy holsizlik, tez charchash, teri quruqligi, yuz shishishi va vazn ortishi.

Endemik buqoqning sabablari qanday?

Endemik buqoqning sabablari 90–95% holatlarda organizmga oziq-ovqat va suv bilan yodning yetarli darajada kirmasligi bilan bevosita bog‘liqdir. Biroq, muayyan hududdagi endemiyaning og‘irligi qo‘shimcha omillar bilan kuchayishi mumkin: noto‘g‘ri ovqatlanish (oqsil, A, S, E vitaminlari hamda yodning to‘g‘ri so‘rilishi uchun zarur bo‘lgan selen, rux, temir, kobalt kabi mikroelementlar tanqisligi). Shuningdek, yodning so‘rilishini bloklaydigan strumogen (buqoq keltirib chiqaruvchi) moddalarga boy mahsulotlarni iste’mol qilish (masalan, karamning ba’zi turlari, sholg‘om, turpni xomligicha ko‘p yeyish), yomon sanitar-gigiyenik sharoitlar, me’da-ichak yo‘lining surunkali infeksiyalari va tireoid gormonlar sintezi buzilishiga bo‘lgan irsiy moyillik ham sabab bo‘lishi mumkin.

Endemik buqoqning asoratlari qanday?

Endemik buqoqning asoratlari kasallikning yirik shakllari o‘z vaqtida profilaktika va davolash qilinmaganda rivojlanadi. Eng ko‘p uchraydigan asorat bu siqilish (kompressiya) sindromidir: traxeya va qizilo‘ngach bo‘shlig‘ining torayishi, bu surunkali havo yetishmasligiga (stridor) yoki yutishning buzilishiga olib kelishi mumkin. Shuningdek, bo‘yin asab tolalarining va yirik qon tomirlarining siqilishi boshdan qon oqib ketishini buzishi mumkin. Ulkan buqoq to‘qimasi ichiga qon quyilishi yuz berishi mumkin, bu esa keskin og‘riq va shishga sabab bo‘ladi. Tugunlar hosil bo‘lganda (tugunli endemik buqoq) ularning funksional avtonomiyaga transformatsiya bo‘lishi (tugunlarning nazoratsiz gormon ishlab chiqarib, tireotoksikoz chaqirishi) yoki tugunning xavfli o‘smaga aylanish xavfi mavjud bo‘ladi.

Endemik buqoqning bosqichlari qanday?

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) jismoniy ko‘rikka asoslangan endemik buqoqning uchta asosiy bosqichini farqlaydi: 0-bosqich — buqoq yo‘q. Qalqonsimon bez o‘lchamlari me’yorga mos keladi, bez bo‘laklari tekshirilayotgan shaxs bosh barmog‘ining oxirgi bo‘g‘imidan katta bo‘lmaydi. 1-bosqich — buqoq palpatsiya qilinadi (ushlab ko‘riladi), lekin bo‘yinning normal holatida ko‘zga tashlanmaydi. Bezning vizual jihatdan kuchli kattalashishiga olib kelmagan tugunli hosilalar ham ushbu bosqichga kiradi. 2-bosqich — buqoq bo‘yinning normal holatida ham ko‘zga yaqqol tashlanadi (boshni orqaga tashlamasdan ham aniq ko‘rinadi) va ko‘rik paytida osongina ushlab ko‘riladi.

Endemik buqoq qanday davolanadi?

Endemik buqoqni davolash uning bosqichi, bez hajmi va funksional holatiga qarab boshlanadi. 1-bosqichli diffuz buqoqda va funksiya saqlanganda asosiy usul tanqislikni to‘ldirish uchun yod preparatlarini (Kaliy yodid — Yodomarin) fiziologik dozalarda (kuniga 100–200 mkg) 6–12 oy davomida tayinlash hisoblanadi. Agar bez hajmi kamaymasa, shifokor TTG darajasini pasaytirish va bez o‘sishi stimulyatsiyasini "kamaytirish" uchun levotiroksin bilan supressiv terapiya (yoki yod va levotiroksin kombinatsiyasini) buyurishi mumkin. Jarrohlik yo‘li bilan davolash (bezning bir qismini yoki hammasini olib tashlash) faqat konservativ davo samara bermaganda, bo‘yin a’zolarini siqib qoўyadigan ulkan o‘lchamdagi buqoqda yoki shubhali tugunlar mavjud bo‘lganda o‘tkaziladi.

Endemik buqoqning profilaktikasi

Endemik buqoqning profilaktikasi ommaviy, guruhli va individual turlarga bo‘linadi va ushbu patologiyaga qarshi kurashishning eng samarali usuli hisoblanadi. Ommaviy profilaktika osh tuzini majburiy ravishda davlat miqyosida yodlashdan iborat (taomlarda faqat sifatli yodlangan tuzdan foydalanish). Guruhli profilaktika buqoq rivojlanish xavfi yuqori bo‘lgan guruhlar (bolalar, o‘smirlar, homilador va emizikli ayollar) o‘rtasida shifokorlar nazorati ostida kaliy yodid preparatlarini tayinlash orqali amalga oshiriladi. Individual profilaktika ratsionga yodga boy mahsulotlarni (dengiz balig‘i, dengiz karami, dengiz mahsulotlari, feyxoa, yong‘oq) muntazam kiritish bilan to‘liq ovqatlanishni va mutaxassis maslahatidan so‘ng kaliy yodidining profilaktik dozalarini qabul qilishni o‘z ichiga oladi.

Davolash narxlari

Asosiy va qo‘shimcha tibbiy xizmatlar

Yo‘nalishlar bo‘yicha narxlar

Asosiy xizmatlarBirlamchi va standart muolajalar

Davlat kasalhonalarida 1 mln dan 2 mln so'mgacha
Hususiy klinikalarda 3 mln dan 4,5 mln gacha