Endokrin jarroh

1. Endokrin jarroh kim?

Endokrin jarroh — gormon ishlab chiqaradigan a’zolar kasalliklarini operatsiya orqali davolaydigan shifokor. U asosan qalqonsimon bez, qalqonsimon bez oldi bezlari, buyrak usti bezlari va endokrin tizimning ayrim o‘smalari bilan shug‘ullanadi.

2. Endokrin jarroh qanday kasalliklarni davolaydi?

Tugunli buqoq, toksik buqoq, qalqonsimon bez saratoni, qalqonsimon bez oldi bezlari adenomasi, birlamchi giperparatireoz, buyrak usti bezining ayrim o‘smalari va operatsiya talab qiladigan boshqa endokrin kasalliklarni davolaydi.

3. Qachon endokrin jarrohga murojaat qilish kerak?

UTT tekshiruvida qalqonsimon bezda shubhali tugun aniqlansa, bez kattalashsa, bo‘yinda shish paydo bo‘lsa yoki endokrinolog operatsiyani tavsiya qilgan bo‘lsa, endokrin jarrohga murojaat qilish kerak.

4. Qalqonsimon bez tugunlarini har doim olib tashlash kerakmi?

Yo‘q. Ko‘pchilik tugunlar operatsiya talab qilmaydi. Shifokor UTT, qon tahlillari va zarur bo‘lsa biopsiya natijalarini baholaydi. Saratonga shubha yoki atrofdagi a’zolar siqilishi bo‘lsa, operatsiya kerak bo‘lishi mumkin.

5. Buqoqda qachon operatsiya kerak bo‘ladi?

Qalqonsimon bez kattalashib yutish yoki nafas olishga xalaqit bersa, atrofdagi to‘qimalarni siqsa, xavfli o‘smaga shubha bo‘lsa yoki boshqa tibbiy ko‘rsatmalar mavjud bo‘lsa, operatsiya ko‘rib chiqiladi.

6. Tireoidektomiya nima?

Tireoidektomiya — qalqonsimon bezni to‘liq olib tashlash operatsiyasi. Faqat bitta bo‘lagi olib tashlansa, bu gemitireoidektomiya yoki lobektomiya deb ataladi.

7. Qalqonsimon bezsiz yashash mumkinmi?

Ha. Qalqonsimon bez to‘liq olib tashlangandan keyin bemor uning gormonlari o‘rnini bosuvchi levotiroksin dorisini qabul qiladi. Dori miqdori tahlil natijalariga qarab shifokor tomonidan belgilanadi.

8. Qalqonsimon bez saratoni qanday davolanadi?

Davolash o‘smaning turi va bosqichiga bog‘liq. Ayrim hollarda bezning bitta bo‘lagini olib tashlash yetarli bo‘ladi, boshqa holatlarda kengroq operatsiya talab qilinadi. Qo‘shimcha davolash ko‘rsatmaga qarab belgilanadi.

9. Giperparatireoz nima?

Bu qalqonsimon bez oldi bezlari paratgormonni me’yoridan ortiq ishlab chiqaradigan holat. Birlamchi giperparatireozda qonda kalsiy ko‘payishi, buyrakda tosh paydo bo‘lishi va suyak zichligi kamayishi mumkin.

10. Qalqonsimon bez oldi bezlarida qachon operatsiya kerak?

Birlamchi giperparatireoz tasdiqlansa, operatsiya ko‘pincha asosiy davolash usuli hisoblanadi. Qaror qondagi kalsiy miqdori, suyaklar va buyraklar holatiga qarab qabul qilinadi.

11. Buyrak usti bezining qanday o‘smalarida operatsiya kerak bo‘ladi?

Xavfli o‘smaga shubha bo‘lsa, o‘sma ortiqcha gormon ishlab chiqarsa yoki boshqa tibbiy ko‘rsatmalar mavjud bo‘lsa, operatsiya kerak bo‘lishi mumkin. Har bir o‘smani olib tashlash shart emas.

12. Endokrin operatsiyalarni laparoskopik usulda bajarish mumkinmi?

Ha. Buyrak usti bezidagi ayrim operatsiyalar laparoskopik usulda bajariladi. Qalqonsimon bez operatsiyalari esa odatda bo‘yindagi kichik kesma orqali amalga oshiriladi.

13. Qalqonsimon bez operatsiyasidan oldin qanday tekshiruvlar kerak?

Odatda UTT, TSH gormoni tahlili va zaruratga qarab boshqa gormonlar tekshiriladi. Shubhali tugunlarda ingichka ignali biopsiya ham kerak bo‘lishi mumkin.

14. Qalqonsimon bez operatsiyasidan keyin qanday asoratlar bo‘lishi mumkin?

Qon ketishi, ovoz o‘zgarishi, hiqildoq nervlari faoliyatining buzilishi yoki qalqonsimon bez oldi bezlari faoliyati pasayishi sababli qonda kalsiy kamayishi mumkin. Xavflar operatsiyadan oldin tushuntiriladi.

15. Endokrin operatsiyadan keyin tiklanish qancha davom etadi?

Qalqonsimon bezdagi asoratsiz operatsiyadan keyin ko‘plab bemorlar bir-ikki hafta ichida odatdagi faoliyatiga asta-sekin qaytadi. Murakkab operatsiyalardan keyin tiklanish uzoqroq davom etishi mumkin.