Tinnitus (тиннитус) — tashqi muhitda hech qanday tovush manbai bo‘lmasa-da, quloqda yoki bosh ichida turli shovqin, g‘uvillash, hushtak, jaranglash yoki shipillash kabi tovushlarning eshitilishi. Tinnitus subyektiv (faqat bemorning o‘ziga eshitiladigan) yoki obyektik (kamdan-kam hollarda shifokor ham stetoskop orqali eshita oladigan) bo‘lishi mumkin
Tinnitus (тиннитус) — tashqi muhitda hech qanday tovush manbai bo‘lmasa-da, quloqda yoki bosh ichida turli shovqin, g‘uvillash, hushtak, jaranglash yoki shipillash kabi tovushlarning eshitilishi. Tinnitus subyektiv (faqat bemorning o‘ziga eshitiladigan) yoki obyektik (kamdan-kam hollarda shifokor ham stetoskop orqali eshita oladigan) bo‘lishi mumkin
Tinnitus qanday diagnostika qilinadi
LOR ko‘rigi (Otoskopiya): Quloq yo‘lini tozalash, oltingugurt tiqinlari yoki otitni inkor etish. Audiometriya: Majburiy tekshiruv. Eshitish darajasini aniqlash (ko‘pincha tinnitus yashirin eshitish pasayishi bilan birga kechadi). Tinnitusometriya: Shovqinning balandligi va chastotasini (aks-sadosini) laboratoriya asboblari yordamida aniqlash. Bosh va bo‘yin qon tomirlari UTT (UZD): Pulsatsiyalanuvchi shovqinlarda qon aylanishini tekshirish.
Bosh MRT yoki KT tahlili: Eshitish nervi o‘smasi (nevrinoma) yoki miya patologiyalarini istisno qilish.
Tinnitusning simptomlari qanday
Bir yoki ikkala quloqda jiringlash, shovqin, hushtak yoki gʻuvillash eshitilishi. Tashqi tovush manbaisiz shovqin sezilishi.
Eshitishning pasayishi. Bosh aylanishi (ba'zan). Diqqatni jamlash qiyinlashishi. Uyqu buzilishi. Jahldorlik, bezovtalik va xavotir.
Tinnitusning sabablari qanday
Akustik travma (baland musiqani ko‘p eshitish, portlash tovushi); yoshga bog‘liq eshitish pasayishi (presbiakuziya); quloqdagi oltingugurt tiqini (sernaya probka); o‘rta va ichki quloq kasalliklari (o‘rta otit, labirintit, Mener kasalligi); bo‘yin umurtqalari osteoxandrozi; yuqori qon bosimi (gipertoniya); ayrim dorilarning nojo‘ya ta'siri (ototoksik antibiotiklar, aspirin).
Tinnitusning asoratlari qanday
Doimiy chidab bo‘lmas shovqin turg‘un uyqusizlikka (insomniya), og‘ir depressiyaga, nevrozga, diqqat va xotiraning pasayishiga hamda ijtimoiy yakkalanishga (bemor odamlar bilan gaplashishdan qochadigan bo‘lib qolishi) olib keladi.
Tinnitus bosqichlari qanday
Boshlangʻich bosqich – quloqda vaqti-vaqti bilan jiringlash, shovqin yoki hushtak ovozi paydo boʻladi, ko‘pincha baland shovqin yoki stressdan keyin kuzatiladi. Kuchayish bosqichi – shovqin tez-tez takrorlanadi, kuchayadi, eshitish pasayishi va diqqatni jamlash qiyinlashishi kuzatilishi mumkin. Surunkali bosqich – shovqin doimiy bo‘lib qoladi, uyqu, ish faoliyati va hayot sifatini yomonlashtiradi, bezovtalik yoki depressiyaga olib kelishi mumkin. Asoratlar bosqichi – davolanmasa, doimiy uyqusizlik, surunkali xavotir, depressiya va ijtimoiy faollikning pasayishi rivojlanishi mumkin.
Tinnitus qanday davolanadi
Agar sabab tiqin bo‘lsa — yuviladi; agar yuqori qon bosimi bo‘lsa — kardiologik davo; dori nojo‘ya ta'siri bo‘lsa — dori to‘xtatiladi. Medikamentoz davo: Qon aylanishini yaxshilovchi dorilar (Nootroplar, Ginkgo Biloba, Betagistin), shuningdek, III-IV darajada asabni tinchlantirish uchun antidepressantlar va trankvilizatorlar buyuriladi. Tovushli niqoblash (Maskirovka): Maxsus apparatlar yoki mobil ilovalar orqali "Oq shovqin" (yomg‘ir, dengiz to‘lqini ovozi) eshittiriladi. Bu miyani chalg‘itadi va bemor qulog‘idagi shovqinni sezmay qoladi.
TRT terapiya (Tinnitus Retraining Therapy): Bemorga shovqinga e'tibor bermaslikni va uni neytral signal sifatida qabul qilishni o‘rgatuvchi psixoterapevtik metod. Eshitish apparatlari: Agar shovqin eshitish pasayishi bilan kechsa, apparat taqilganda tashqi tovushlar kuchayadi va ichki shovqin o‘z-o‘zidan yo‘qoladi.
Tinnitusning profilaktikasi
Quloqchinlarda (naushniklarda) baland ovozda uzoq vaqt musiqa eshitmaslik; shovqinli ishlab chiqarish korxonalarida maxsus himoya quloqchinlaridan ( беруши ) foydalanish; stress holatlaridan qochish; qon bosimini nazorat qilish va quloqni o‘tkir buyumlar bilan kovlamaslik.