Astigmatizm — bu koʻzning refraksiya (yorugʻlik sinishi) anomaliyasi boʻlib, bunda shox parda (rogovitsa) yoki koʻz gavharining shakli notoʻgʻri (notekis) boʻladi. Buning natijasida yorugʻlik nurlari toʻrparda (setchatka)da bitta nuqtada jamlanmaydi va inson buyumlarni har qanday masofada ham xira, choʻzilgan yoki qiyshaygan shaklda koʻradi.
Astigmatizm — bu koʻzning refraksiya (yorugʻlik sinishi) anomaliyasi boʻlib, bunda shox parda (rogovitsa) yoki koʻz gavharining shakli notoʻgʻri (notekis) boʻladi. Buning natijasida yorugʻlik nurlari toʻrparda (setchatka)da bitta nuqtada jamlanmaydi va inson buyumlarni har qanday masofada ham xira, choʻzilgan yoki qiyshaygan shaklda koʻradi.
Astigmatizm qanday diagnostika qilinadi
Avtorefraktometriya va Keratometriya: Kompyuter yordamida shox pardaning sindirish kuchi va egrilik radiusini aniqlash. Shox parda topografiyasi (Keratotopografiya): Shox pardaning yuzasini 3D formatda skanerlab, uning barcha notekisliklarini xaritaga tushirish. Koʻrish oʻtkirligini tekshirish: Maxsus silindrik linzalar va astigmatik chiziqlar (soat tasviri) yordamida koʻrish darajasini aniqlash.
Astigmatizmning simptomlari qanday
Har qanday masofadagi (ham yaqin, ham uzoq) tasvirlarning xiralashishi va obyektlar konturlarining qoʻshaloq boʻlib koʻrinishi.
Toʻgʻri chiziqlarning egri yoki qiyshiq boʻlib koʻrinishi. Koʻzning tez charchashi va uzoq vaqt vizual ish bajarganda (kitob oʻqish, kompyuter) koʻzda achishish hissi. Tez-tez peshona va qoshlar orasida bosh ogʻrigʻi paydo boʻlishi, koʻzlarni qisib qarash odati.
Astigmatizmning sabablari qanday
Irsiyat (Tugʻma shakli): Aksariyat hollarda kasallik genetik omillar sababli yuzaga keladi va bolalarga ota-onasidan oʻtadi. Koʻz jarohatlari va operatsiyalar: Koʻzga yetgan mexanik shikastlanishlar yoki koʻzda oʻtkazilgan jarrohlik amaliyotlaridan keyin shox pardada chandiqlar qolishi. Shox parda kasalliklari: Masalan, keratokonus (shox pardaning yupqalashib, konus shakliga kelib qolishi). Qovoqlarning kuchli bosimi: Qovoq sohasidagi oʻsmalar yoki ogʻir yalligʻlanishlar shox parda shakliga taʼsir koʻrsatishi.
Astigmatizmning asoratlari qanday
Astigmatizm bolalikda vaqtida aniqlanib korreksiya qilinmasa, koʻz miya bilan toʻgʻri ishlashni oʻrganolmaydi va ambliopiya («dangasa koʻz» sindromi) rivojlanadi. Uni keyinchalik hatto koʻzoynak bilan ham toʻgʻrilab boʻlmaydi. Shuningdek, u gʻilaylik (strabizm) keltirib chiqarishi mumkin.
Astigmatizm bosqichlari qanday
Yengil daraja (0.75 dioptriyagacha): Koʻpincha sezilmaydi va koʻrishga jiddiy taʼsir qilmiydi (fiziologik astigmatizm). Oʻrtacha daraja (0.75 dan 3.0 dioptriyagacha): Tasvirlar sezilarli darajada xiralashadi, koʻzoynak taqish talab etiladi. Yuqori daraja (3.0 dioptriyadan yuqori): Tasvirlar kuchli qiyshayadi, bosh ogʻrigʻi va koʻz charchogʻi doimiy hamrohga aylanadi.
Astigmatizm qanday davolanadi
Optik korreksiya: Maxsus silindrik linzali koʻzoynaklar yoki torik kontakt linzalarini taqish. Lazerli korreksiya (LASIK, Femto-LASIK, SMILE): 18 yoshdan keyin shox parda yuzasini lazer yordamida tekislash orqali astigmatizmdan butkul xalos boʻlish. Jarrohlik (IOL): Koʻz ichiga maxsus torik linzalarni oʻrnatish (yuqori darajada yoki katarakta bilan birga kelganda).
Astigmatizm profilaktikasi
Ish davomida koʻzlarga dam berish (har 20-30 daqiqada uzoqqa qarab koʻz mushaklarini boʻshashtirish). Ish joyining yetarli darajada va toʻgʻri yoritilganligini taʼminlash. Koʻz jarohatlaridan saqlanish (xavfli ishlarda himoya koʻzoynaklarini taqish) va koʻzlarni iflos qoʻllar bilan ishqalamaslik. Bolalarni yoshligidan yilda kamida bir marta oftalmolog koʻrigidan oʻtkazib turish (ertaga ambliopiya boʻlib qolmasligi uchun).
Davolash narxlari
Asosiy va qo‘shimcha tibbiy xizmatlar
Yo‘nalishlar bo‘yicha narxlar
Asosiy xizmatlarBirlamchi va standart muolajalar
Davlat kasalxonalarida 1,8 mln sumdan 4,5 mln gacha