O'RVI

Klinik belgilar tez fursatda (virus yuqqandan keyin 1–3 kun ichida) rivojlanadi va quyidagilarni o‘z ichiga oladi: Tana haroratining ko‘tarilishi (37.5°C dan grippda 39°C va undan yuqorigacha). Yo‘tal (avval quruq, keyinchalik balg‘amli yo‘talga aylanadi). Burun oqishi, burun bitishi, ko‘p suyuqlik kelishi. Tomoqda og‘riq, tirnalish, qizarish va yutunishga qiynalish. Umumiy intoksikatsiya (zaxarlanish): kuchli holsizlik, mushaklar va bo‘g‘imlardagi zirqiragan og‘riq, bosh og‘rig‘i, ishtahaning yo‘qolishi.

Garchi belgilar o‘xshash bo‘lsa-da, turli viruslar nafas tizimining turli qismlarini zararlaydi: Rinoviruolar: ko‘pincha burun bo‘shlig‘ini zararlaydi va kuchli burun oqishiga (rinit) sabab bo‘ladi. Gripp va paragripp viruslari: hiqildoq va traxeyani zararlaydi, o‘ta og‘ir kechishi, yuqori tana harorati va quruq yo‘tal bilan xarakterlanadi. Adenoviruslar: nafas yo‘llaridan tashqari limfa tugunlari, tomoq bodomchalari (faringit) va ko‘z shilliq qavatini (konyuktivit) ham zararlaydi. Respirator-sinsitial virus (RSV): quyi nafas yo‘llarini (bronxlarni) jarohatlaydi, ayniqsa emizikli chaqaloqlar uchun xavfli hisoblanadi.

Agar immunitet zaif bo‘lsa yoki noto‘g‘ri davolash olib borilsa, O‘RVI quyidagi asoratlarni berishi mumkin: Pnevmoniya (o‘pka yallig‘lanishi) — eng xavfli va ko‘p uchraydigan asorat. Otit (quloq yallig‘lanishi), sinusit yoki gaymorit (burun yon bo‘shliqlari yallig‘lanishi). Bronxit yoki stenozlovchi laringotraxeit (krup — bolalarda bo‘g‘ilishga sabab bo‘ladigan tomoq shishi). Surunkali kasalliklarning (astma, qandli diabet, yurak xastaliklari) qo‘zg‘ab ketishi.

1. Kirish va ko‘payish fazasi: virus shilliq qavatga tushib ko‘paya boshlaydi, bemorda tomoq tirnalishi va biroz et uvushishi paydo bo‘ladi. 2. Kasallikning avj olish davri: barcha belgilarning eng yuqori nuqtaga chiqishi (yuqori isitma, kuchli burun oqishi, yo‘tal, holsizlik). Bu davr 3–5 kun davom etadi. 3. Sog‘ayish davri: tana harorati tushadi, nafas yo‘llari tozalanadi, quvvat tiklanadi. To‘liq sog‘ayish odatda 7–10 kunda sodir bo‘ladi.

Rejim: yotoq rejimi, toksinlarni organizmdan haydash uchun ko‘p miqdorda iliq suyuqlik (suv, mors, limonli choy) ichish. Isitma tushiruvchilar: Paratsetamol yoki Ibuprofen (faqat tana harorati 38.5°C dan oshganda yoki bemor isitmani o‘ta og‘ir o‘tkazayotganda ichiladi). Bolalarga Aspirin berish mutlaqo taqiqlanadi! Mahalliy davolash: burunni tuzli eritmalar (fizrastvor, akvamaris) bilan yuvish, tomirlarni toraytiruvchi burun tomchilari (5 kundan ortiq bo‘lmagan muddatda), tomoqni antiseptiklar bilan chayish. Muhim qoida: Antibiotiklar viruslarga qarshi TA’SIR QILMAYDI! Ularni ichish faqat virusga bakterial infeksiya qo‘shilgandagina (shifokor ko‘rsatmasi bilan) oqlanadi.

Vaksina olish: har yili grippga qarshi emlanish (bu grippning og‘ir shakllaridan himoyalanishning eng ishonchli usulidir). Jamoat joylariga borib kelgandan so‘ng qo‘llarni tez-tez sovunlab yuvish va antiseptiklardan foydalanish. Epidemiya (kasallik ko‘paygan) davrida odamlar gavjum joylarga bormaslik, tibbiy niqob taqish. Xonalarni muntazam shamollatib turish va uyda namli tozalash ishlarini olib borish. Sog‘lom turmush tarziga rioya qilish: to‘yib uxlash, to‘g‘ri ovqatlanish va immunitetni chiniqtirish.