REVMATOID ARTRIT

Revmatoid artritning asosiy simptomlari: mayda bo‘g‘imlarning (ayniqsa, qo‘l barmoqlari va bilak bo‘g‘imlarining) simmetrik yallig‘lanishi (shish, og‘riq va mahalliy harorat ko‘tarilishi). Eng xarakterli belgisi — ertalabki kishanlanganlik (ertalab turganda bo‘g‘imlarning 1 soatdan ortiq qotib qolishi). Vaqt o‘tishi bilan barmoqlar deformatsiyalanadi ("oqqush bo‘yni", "ulnar og‘ish" simptomlari). Tizimli belgilar: subfebril isitma, holsizlik va teri osti revmatoid tugunlari.

Revmatoid artritning aniq sababi noma’lum (idiopatik). Rivojlanishida genetik moyillik (HLA tizimi genlari) yetakchi o‘rin tutadi. Kasallikni qo‘zg‘atuvchi (trigger) omillarga infeksiyalar (Epshtein-Barr virusi, retroviruslar), gormonal disbalans (ayollarda ko‘proq uchraydi), kuchli stress, organizmning o‘ta sovqotishi va chekish (chekish anti-CCP musbat shakli xavfini keskin oshiradi) kiradi.

Revmatoid artrit nafaqat bo‘g‘imlarni nobud qiladi va bemorni invalidlikka olib keladi, balki og‘ir tizimli asoratlarni ham keltirib chiqaradi: vaskulit (qon tomirlar yallig‘lanishi), pnevmonit va o‘pka fibrozi, perikardit, miokardit, ko‘z zararlanishi (sklerit) hamda buyraklar faoliyatini ishdan chiqaruvchi eng xavfli asorat — ikkilamchi amiloidoz.

Rentgenologik ma’lumotlarga ko‘ra revmatoid artrit 4 bosqichda kechadi: I bosqich — boshlang‘ich (faqat bo‘g‘im atrofi osteoporozi), II bosqich — bo‘g‘im tirqishining torayishi va yakka eroziyalar paydo bo‘lishi, III bosqich — ko‘plab eroziyalar va bo‘g‘imlar deformatsiyasi, IV bosqich — terminal bosqich (bo‘g‘im tog‘ayining to‘liq yemirilishi va suyaklar bitib ketishi — ankiloz).

Revmatoid artritni davolash umrbod va majmuaviy bo‘lib, jarayonni to‘xtatishga qaratilgan. Davolashning asosi — Bazis yallig‘lanishga qarshi dorilar (Metotreksat, Sulfasalazin, Leflunomid) va zamonaviy Biologik terapiya (monoklonal antitanalar: Infliksimab, Rituksimab). Simptomatik davo sifatida og‘riq va shishni kamaytirish uchun NYAQV (Nimesulid, Meloksikam) va glyukokortikoidlar (Prednizolon, Metilprednizolon) puls-terapiya ko‘rinishida yoki bo‘g‘im ichiga yuboriladi.

Revmatoid artritning etiologiyasi aniq bo‘lmagani uchun spetsifik profilaktikasi yo‘q, ammo xurujlarni kamaytirish choralari mavjud: Zararli odatlardan voz kechish: Chekishni mutlaqo tashlash (bu dori-darmonlar samarasini ham oshiradi). Infeksiyalar sanatsiyasi: Surunkali infeksiya o‘choqlarini (karies, tonzillit, sinusit) o‘z vaqtida davolash. Sog‘lom turmush tarzi: Bo‘g‘imlarga ortiqcha yuklama bermaslik, ortiqcha vazndan xalos bo‘lish, o‘ta sovqotish va travmalardan saqlanish. Erta nazorat: Oilasida revmatik kasalliklar bor shaxslar ertalabki kishanlanganlik paydo bo‘lishi bilan revmatologga uchrashishlari shart.