Retinit — bu koʻz toʻr pardasi (setchatka)ning yalligʻlanishi bilan kechadigan ogʻir oftalmologik kasallikdir. Toʻr parda yorugʻlik va tasvirni qabul qilib, uni bosh miyaga uzatuvchi asosiy neyron qatlam boʻlgani sababli, uning yalligʻlanishi koʻrish qobiliyatining qaytmas darajada pasayishiga yoki toʻliq koʻrlikka olib kelishi mumkin. Koʻpincha jarayon tomirli pardani ham qamrab oladi (xorioretinit).
Retinit — bu koʻz toʻr pardasi (setchatka)ning yalligʻlanishi bilan kechadigan ogʻir oftalmologik kasallikdir. Toʻr parda yorugʻlik va tasvirni qabul qilib, uni bosh miyaga uzatuvchi asosiy neyron qatlam boʻlgani sababli, uning yalligʻlanishi koʻrish qobiliyatining qaytmas darajada pasayishiga yoki toʻliq koʻrlikka olib kelishi mumkin. Koʻpincha jarayon tomirli pardani ham qamrab oladi (xorioretinit).
Retinit qanday diagnostika qilinadi
Oftalmoskopiya (Koʻz tubini tekshirish): Shifokor toʻr pardada oqish-sargʻish rangli yalligʻlanish oʻchoqlarini, qon quyilishlarni (gemorragiyalar) va tomirlar oʻzgarishini koʻradi. Toʻrpandaning optik kogerent tomografiyasi (OKT / OCT): Toʻr parda qatlamlarining mikroskopik darajadagi shishini va destruksiyasini aniqlash uchun eng aniq usul. Koʻz tubini flyuoressein angiografiyasi (FAG): Toʻr parda qon tomirlarining oʻtkazuvchanligi va zararlanish darajasini boʻyoq modda yordamida tekshirish. Laborator tahlillar: Retinitga sabab boʻlgan infeksiyani aniqlash uchun PSR (PCR) va IFA testlari (CMV, gerpes, toksoplazma va h.k.).
Retinitning simptomlari qanday
Eng xarakterli belgisi — ogʻriqning mutlaqo yoʻq qolishi (toʻr pardada ogʻriq retseptorlari mavjud emas, shuning uchun bemor koʻzi ogʻriyotganidan shikoyat qilmaydi). Koʻrish oʻtkirligining keskin yoki asta-sekin pasayishi, koʻz oldida "parda" yoki "tuman" paydo boʻlishi. Skotomalar — koʻrish maydonida qora yoki qorongʻu nuqtalar, dogʻlar va "koʻr zonalar" paydo boʻlishi. Metamorfopsiya — buyumlar shakli, chiziqlar va oʻlchamlarning qiyshayib, buzilib koʻrinishi.
Fotopsiya — koʻz oldida chaqmoq, uchqun yoki yorugʻlik miltillashi kabi vizual effektlar oʻtishi. Gemerolopiya — qorongʻuda yoki gʻira-shira yorugʻlikda koʻrishning keskin yomonlashishi ("tovuq koʻrligi").
Retinitning sabablari qanday
Infeksiyalar (eng koʻp tarqalgan): Viruslar (sitomegalovirus — ayniqsa OIV/OITS bilan ogʻrigan bemorlarda, oddiy gerpes, suvchechak), bakteriyalar (tuberkulyoz, sifilis) va parazitlar (toksoplazmoz). Autoimmun va tizimli patologiyalar: Tizimli qizil boʻricha, vaskulitlar (tomir yalligʻlanishlari) va revmatologik kasalliklar. Toksik va allergik taʼsirlar: Organizmdagi boshqa infeksiya oʻchoqlaridan chiqqan toksinlarga nisbatan toʻr pardaning oʻta yuqori sezuvchanligi. Jarohatlar va tashqi omillar: Koʻzning ogʻir jarohatlari yoki ionlashtiruvchi nurlanish asoratlari.
Retinitning asoratlari qanday
Retinitning ogʻir asoratlariga toʻr pardaning shishishi (makulyar edema), uning koʻchishi (otsloyka), koʻz shishasimon tanasiga qon quyilishi (gemoftalm), toʻr parda tomirlarining trombozi va koʻrish nervining atrofiyasi (oʻlishi) kiradi.
Retinit bosqichlari qanday
Retinit asta-sekin rivojlanadi. Dastlab to‘r parda yallig‘lanadi, ko‘rish o‘tkirligi pasayadi, ko‘z oldida xiralashish, «uchuvchi nuqtalar» va yorug‘lik chaqnashlari paydo bo‘ladi. Keyinchalik yallig‘lanish kuchayib, to‘r pardada shikastlanish o‘choqlari hosil bo‘ladi va shishasimon tana ham zararlanishi mumkin. O‘z vaqtida davolanmasa, to‘r pardaning chandiqlanishi, ko‘chishi va qaytarilmas ko‘rish yo‘qolishiga olib kelishi mumkin.
Retinit qanday davolanadi
Etiotrop terapiya (Asosiy davo): Infeksiya turiga qarab viruslarga qarshi (gansiklovir, askiklovir), antibakterial yoki parazitlarga qarshi preparatlar (tomchilar, ukollar yoki tabletka koʻrinishida).
Yalligʻlanishga qarshi davo: Glyukokortikosteroidlar (tizimli yoki koʻz atrofiga inʼyeksiyalar) shish va yalligʻlanishni qaytarish uchun (faqat infeksiya nazoratga olingach). Intravitreal inʼyeksiyalar: Dori vositalarini toʻgʻridan-toʻgʻri koʻz ichiga (shishasimon tanaga) yuborish (ayniqsa sitomegalovirusli retinitda juda samarali). Lazer koʻagulyatsiyasi: Toʻr parda koʻchishi xavfi tugʻilganda, yalligʻlanish oʻchogʻi atrofini lazer nuri bilan mustahkamlash (chegaralash).
Retinit profilaktikasi
OIV (VICH) infeksiyali va immuniteti keskin past bemorlarda doimiy ravishda har 3-6 oyda oftalmolog koʻrigidan oʻtib turish.
Organizmdagi surunkali infeksiya oʻchoqlarini vaqtida aniqlash va toʻliq davolash. Autoimmun kasalliklarni immunolog va revmatolog nazorati ostida barqaror ushlab turish (remissiya bosqichi). Sogʻlom turmush tarzi va immunitetni yuqori darajada saqlash