Xashimoto kasalligi (surunkali autoimmun tireoidit) — bu qalqonsimon bezning surunkali yallig'lanishi bilan kechadigan autoimmun patologiyadir. Bunda inson immun tizimi qalqonsimon bez hujayralarini begona deb qabul qiladi va ularni asta-sekin parchalovchi antitelolar ishlab chiqaradi. Vaqt o'tishi bilan bez to'qimalari yemirilib, o'z funksiyasini bajara olmay qoladi, bu esa organizmda qalqonsimon bez gormonlarining yetishmovchiligiga (gipotireozga) olib keladi.
5 shifokorlar
4 klinikalar
Doktorlar, davolaydigan XASHIMOTO KASALLIGI TOSHKENTDA
Xashimoto kasalligi (surunkali autoimmun tireoidit) — bu qalqonsimon bezning surunkali yallig'lanishi bilan kechadigan autoimmun patologiyadir. Bunda inson immun tizimi qalqonsimon bez hujayralarini begona deb qabul qiladi va ularni asta-sekin parchalovchi antitelolar ishlab chiqaradi. Vaqt o'tishi bilan bez to'qimalari yemirilib, o'z funksiyasini bajara olmay qoladi, bu esa organizmda qalqonsimon bez gormonlarining yetishmovchiligiga (gipotireozga) olib keladi.
Xashimoto kasalligi qanday diagnostika qilinadi?
Gormonlar tahlili: Qonda TTH (Tireotrop gormon) miqdori ko'tariladi, erkin T3 va erkin T4 gormonlari miqdori esa pasayadi (bu gipotireoz rivojlanganini ko'rsatadi). Spesifik antitelolarni tekshirish: Qonda qalqonsimon bez peroksidazasiga qarshi antitelolar (AT-TPO) va tireoglobulinga qarshi antitelolar (AT-TG) miqdori aniqlanadi. Ularning yuqoriligi kasallikning autoimmun tabiatini tasdiqlaydi. Ultratovush tekshiruvi (UZI): Qalqonsimon bez o'lchamlarining o'zgargani (kattalashgan yoki kichraygan), bez to'qimasining difuznotekis va zichligi o'zgarganligi ko'rinadi. Yupqa ignali aspiratsion biopsiya (TAB): Agar bezda shubhali tugunlar aniqlansa, uning hujayraviy tarkibini o'rganish uchun o'tkaziladi.
Xashimoto kasalligining simptomlari qanday?
Umumiy holatda: Doimiy charchoq, holsizlik, uyquchanlik, tez toliqish va diqqatni jamlashning qiyinlashishi. Tana vaznida va terida: Ishtaha pasaygan bo'lsa-da vazn ortishi, tana shishishi (ayniqsa yuz va ko'z atrofida), terining quruqlashishi va po'st tashlashi. Soch va tirnoqlarda: Sochlarning ko'p to'kilishi, sinuvchan bo'lib qolishi, tirnoqlarning qatlamlanishi. Asab tizimi va kayfiyatda: Depressiv holatlar, xotira pasayishi, tushkunlik. Sovuqqa chidamsizlik: Doimo sovqotish, hatto issiq havoda ham sovuq his qilish. Hazm va yurak tizimida: Surunkali qabziyat (ich qotishi), yurak urishining sekinlashishi (bradikardiya).
Xashimoto kasalligining sabablari qanday?
Irsiy (genetik) moyillik: Oilada qalqonsimon bez kasalliklari yoki boshqa autoimmun xastaliklar (masalan, qandli diabet, vitiligo) bo'lgan insonlarda xavf yuqori bo'ladi. Ekologik va tashqi muhit ta'siri: Radiatsiya nurlanishi, zararli kimyoviy moddalar bilan uzoq vaqt aloqada bo'lish. Yodning me'yoridan ortiq bo'lishi: Organizmga haddan tashqari ko'p miqdorda yod kirishi ba'zi odamlarda autoimmun jarayonni qo'zg'atib yuborishi mumkin. O'tkir va surunkali infeksiyalar: Virusli va bakterial kasalliklar immun tizimining noto'g'ri ishlashiga turtki bo'ladi. Uzoq davom etgan ruhiy stresslar: Kuchli asabiylashish immun himoya tizimini zaiflashtiradi.
Xashimoto kasalligining asoratlari qanday?
Bo'qoq hosil bo'lishi: Bezning TTH ta'sirida kompensator kattalashishi natijasida bo'yinda shish paydo bo'ladi, bu esa nafas olish va yutishni qiyinlashtiradi. Yurak muammolari: Qonda xolesterin miqdori ko'tarilib, ateroskleroz, yurakning ishemik kasalligi va yurak atrofida suyuqlik yig'ilishi xavfi ortadi. Miksdematoz koma: Gipotireozning o'ta og'ir, hayot uchun xavfli asorati bo'lib, tana haroratining keskin tushishi, nafas va yurak faoliyatining susayishi bilan kechadi. Reproduktiv tizimdagi buzilishlar: Ayollarda bepushtlik, hayz siklining buzilishi va homila tushish xavfining ortishi.
.
Xashimoto kasalligining bosqichlari qanday?
Eutireoid bosqich: Bez to'qimalarida autoimmun jarayon boshlangan, antitelolar mavjud, biroq bez hali yetarli gormon ishlab chiqarmoqda. Gormonlar tahlili me'yorda bo'ladi, belgilar kuzatilmaydi. Subklinik gipotireoz bosqichi: Bez hujayralarining bir qismi yemirilib, zo'riqib ishlay boshlaydi. Qonda TTH miqdori biroz ko'tariladi, ammo T4 gormoni hali me'yorda bo'ladi. Simptomlar juda yengil yoki deyarli yo'q. Manifest (klinik) gipotireoz bosqichi: Bez funksiyasi keskin pasaygan. TTH yuqori, erkin T4 gormoni esa pasaygan bo'ladi. Kasallikning barcha yaqqol belgilari namoyon bo'ladi. Atrofik bosqich (kam hollarda): Qalqonsimon bez to'qimalari butunlay kichrayib, sklerozga uchraydi (o'rnini biriktiruvchi to'qima egallaydi) va gormon ishlab chiqarish butunlay to'xtaydi.
Xashimoto kasalligi qanday davolanadi?
O'rin bosuvchi gormonal terapiya: Agar gipotireoz bosqichi boshlangan bo'lsa, bemorga hayot davomida qabul qilinadigan sun'iy gormon — Levotiroksin (L-tiroksin) buyuriladi. Dori dozasi shifokor nazoratida TTH miqdoriga qarab tanlanadi. Semptomatik davolash: Shishlarni kamaytirish, yurak faoliyatini yaxshilash va moddalar almashinuvini tartibga solish uchun qo'shimcha dori vositalari berilishi mumkin. Selen preparatlari: Ba'zi tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, selen preparatlarini qabul qilish qondagi antitelolar miqdorini biroz kamaytirishga yordam beradi (faqat shifokor tavsiyasi bilan).
Xashimoto kasalligining profilaktikasi
Yod preparatlarini nazoratsiz ichmaslik: Shifokor tavsiyasisiz yuqori dozali yod saqlovchi dori vositalarini qabul qilish autoimmun jarayonni faollashtirishi mumkin. Sog'lom ovqatlanish: Antioksidantlarga va vitaminlarga (ayniqsa, D vitamini) boy bo'lgan taomlarni ratsionga kiritish. Infeksiyalarni o'z vaqtida davolash: Surunkali tomoq, tish va burun infeksiyalarini o'z vaqtida bartaraf etish immun tizimi zo'riqishini kamaytiradi. Muntazam tekshiruvlar: Oilasida qalqonsimon bez muammolari bo'lgan shaxslar har yili TTH va antitelolarni tekshirib turishlari maqsadga muvofiqdir.