Araxnoidit — miya pardalarining yallig‘lanishi (leptomeningit)ning bir shakli bo‘lib, asosan o‘rgimchaksimon pardani shikastlaydi. Yallig‘lanish natijasida parda qalinlashadi, chandiqlar (bitishmalar) hosil bo‘ladi va orqa miya suyuqligi (likvor)ning normal aylanishi buziladi.
Araxnoidit — miya pardalarining yallig‘lanishi (leptomeningit)ning bir shakli bo‘lib, asosan o‘rgimchaksimon pardani shikastlaydi. Yallig‘lanish natijasida parda qalinlashadi, chandiqlar (bitishmalar) hosil bo‘ladi va orqa miya suyuqligi (likvor)ning normal aylanishi buziladi.
Araxnoidit qanday diagnostika qilinadi
MRT (Magnit-rezonans tomografiya): Miya pardalarining qalinlashgani va kistalarni aniqlashda eng samarali usul. KT (Kompyuter tomografiyasi): Suyak tuzilmalari va gidrosefaliyani baholash uchun.Lyumbal punksiya: Orqa miya suyuqligining bosimini va tarkibidagi oqsil miqdorini aniqlash (faqat shifokor ko‘rsatmasi bilan). Oftalmolog ko‘rigi: Ko‘z tubini (ko‘ruv nervi diski shishini) tekshirish.
Araxnoiditning simptomlari qanday
Doimiy, lofillovchi bosh og‘rig‘i (ayniqsa ertalab, ko‘z orqasida yoki ensada). Ko‘ngil aynishi va qusish (likvor bosimi oshishi sababli).
Ko‘rish qobiliyatining pasayishi, ko‘z oldida tuman yoki chivinlarning uchishi. Eshitishning pasayishi, quloqlarda shovqin, muvozanat yo‘qolishi. Epileptik xurujlar (tutqanoq). Oyoq va qo‘llarda og‘riq, uvishish, harakatlanishning qiyinlashishi, siydik tutolmaslik.
Araxnoiditning sabablari qanday
Infeksiyalar: Gripp, meningit, ensefalit, surunkali tonzillit, sinusitlar (gaymorit, frontit), quloq yallig‘lanishlari (otit). Jarohatlar: Bosh miya va umurtqa pog‘onasining yopiq yoki ochiq shikastlanishlari (kontuziya, chayqalish). Toksik omillar: Surunkali alkogol, qo‘rg‘oshin yoki dorilardan zaharlanish. Tibbiy aralashuvlar: Umurtqa pog‘onasidagi operatsiyalar, tez-tez o‘tkaziladigan lyumbal punksiyalar.
Araxnoiditning asoratlari qanday
Gidrosefaliya (bosh miyaga suv yig‘ilishi), ko‘rlik yoki ko‘rishning keskin yomonlashishi, doimiy epileptik xurujlar, harakat faolligining cheklanishi (nogironlik).
Araxnoidit bosqichlari qanday
1-bosqich. O‘rgimchaksimon parda (araxnoid parda) yallig‘lanadi.
2-bosqich. Yallig‘lanish kuchayib, parda qalinlashadi va chandiqli o‘zgarishlar boshlanadi. 3-bosqich. Bitishmalar (spaykalar) va kistalar hosil bo‘lib, likvor aylanishi buziladi. 4-bosqich. Bosh ichki bosimi oshadi yoki nerv tuzilmalari siqiladi, nevrologik belgilar paydo bo‘ladi. 5-bosqich. Davolanmasa, surunkali nevrologik asoratlar va miya faoliyatining buzilishi rivojlanadi.
Araxnoidit qanday davolanadi
Konservativ (Dori-darmon): Antibiotiklar yoki virusga qarshi vositalar (agar sabab infeksiya bo‘lsa). Siydik haydovchi (diuretiklar): Likvor bosimini tushirish uchun (Diakarb, Furosemid). Chandiqlarni so‘rdiruvchi dorilar: Aloe, Lidaza. Og‘riqsizlantiruvchi va tinchlantiruvchi vositalar. Xirurgik (Operatsiya): Agar dori foyda bermasa va miya ichki bosimi juda yuqori bo‘lsa, bitishmalar kesiladi yoki likvorni qorin bo‘shlig‘iga yo‘naltiruvchi shuntlash operatsiyasi qilinadi.
Araxnoidit profilaktikasi
Burun atrofidagi sinusitlar (gaymorit), otit va tish kasalliklarini vaqtida to‘liq davolash. Bosh miya jarohatlaridan so‘ng shifokor tavsiyalariga qat’iy amal qilish va to‘liq yotoq rejimiga rioya qilish.
Surunkali infeksiya o‘choqlarini sanatsiya qilish (tozalash).