KIFOZ

Kifozning asosiy belgilari bukchayish, orqaning dumaloqlashishi, bel va orqada og‘riq, tez charchash, orqa mushaklarining taranglashishi hamda umurtqa harakatining cheklanishidir. Og‘ir holatlarda ko‘krak qafasi deformatsiyasi, bo‘y pasayishi, nafas olish qiyinlashishi, hansirash, yurak va o‘pka faoliyatining buzilishi, nervlar siqilganda esa qo‘l-oyoqlarda uvishish va kuchsizlanish kuzatiladi.

Kifozning sabablari tug‘ma umurtqa nuqsonlari, noto‘g‘ri qomat, orqa mushaklarining zaifligi, Sheyerman–Mau kasalligi, osteoporoz, umurtqa pog‘onasi sinishlari, jarohatlar, degenerativ kasalliklar, yallig‘lanishlar (masalan, umurtqa sili), o‘smalar, operatsiyalardan keyingi holatlar va yoshga bog‘liq o‘zgarishlar bo‘lishi mumkin. Kam harakat qilish, uzoq vaqt noto‘g‘ri holatda o‘tirish va jismoniy faollikning yetishmasligi xavf omillari hisoblanadi.

Davolanmasa, kifoz surunkali bel va orqa og‘rig‘i, umurtqa harakatining cheklanishi, umurtqalararo disk churrasi, ko‘krak qafasi deformatsiyasi, nafas olish va yurak-qon tomir tizimi faoliyatining buzilishi, nerv ildizlarining siqilishi, qo‘l-oyoqlarda uvishish, hayot sifatining pasayishi va nogironlikka olib kelishi mumkin.

Umurtqa egrilik darajasiga qarab quyidagi bosqichlar farqlanadi: Yengil daraja — kifoz burchagi 31–40°. O‘rtacha daraja — kifoz burchagi 41–50°. Yaqqol daraja — kifoz burchagi 51–70°. Og‘ir daraja — kifoz burchagi 70° dan yuqori bo‘lib, umurtqa deformatsiyasi hamda ichki a’zolar faoliyati buzilishi bilan kechadi.

Davolash kasallik sababi va darajasiga bog‘liq. Yengil shakllarda davolovchi jismoniy mashqlar, orqa mushaklarini mustahkamlash, massaj, fizioterapiya, suzish, qomatni to‘g‘rilash va ortopedik korset taqish tavsiya etiladi. Og‘riq bo‘lsa yallig‘lanishga qarshi va og‘riq qoldiruvchi dorilar buyuriladi. Og‘ir darajadagi kifozda, deformatsiya tez kuchayganda yoki ichki a’zolar faoliyati buzilganda jarrohlik amaliyoti o‘tkazilib, umurtqa maxsus metall konstruksiyalar yordamida to‘g‘rilanadi va mustahkamlanadi. Operatsiyadan keyin uzoq muddatli reabilitatsiya talab etiladi.

Profilaktika bolalikdan qomatni to‘g‘ri shakllantirish, muntazam jismoniy faollik, orqa va qorin mushaklarini mustahkamlash, suzish bilan shug‘ullanish, o‘tirish va kompyuterda ishlash vaqtida to‘g‘ri holatni saqlash, bo‘yga mos mebeldan foydalanish, kalsiy va D vitaminiga boy ovqatlanish, umurtqa kasalliklarini o‘z vaqtida davolash, osteoporozning oldini olish hamda ortoped ko‘rigidan muntazam o‘tishni o‘z ichiga oladi.