O'TKIR PANKREATIT

Oʻtkir pankreatit belgilari juda keskin va yaqqol namoyon boʻladi: Xanjarli, oʻta kuchli ogʻriq (koʻpincha qorinning yuqori qismida, chap yoki oʻng qovurgʻa ostida boshlanib, orqaga, kurakka tarqaladi va belbogʻsimon xarakterga ega boʻladi). Toʻxtovsiz, qayta-qayta qusish (bemor ovqat yegan-yemaganidan qatʼiy nazar qusaveradi, ichgan suvi ham qaytib tushadi, lekin qusish yengillik keltirmaydi). Qorin dam boʻlishi va ich qotishi (ichak peristaltikasining toʻxtashi yoki pasayishi hisobiga). Tana haroratining koʻtarilishi, puls tezlashishi (tahikardiya) va arterial bosimning keskin pasayishi. Terining oqargani yoki sargʻayishi, baʼzan kindik atrofida yoki qorinning yon tomonlarida koʻgargan dogʻlar paydo boʻlishi (ichki qon ketish belgilari).

Oʻtkir pankreatit kelib chiqishining asosiy sabablari quyidagilar: Alkogol (barcha holatlarning qariyb 40-50 foizini tashkil qiladi, koʻp miqdorda spirtli ichimlik ichish va yogʻli ovqat eyish xurujga sabab boʻladi). Oʻt-tosh kasalligi (biliar pankreatit — oʻt pufagidagi toshlar umumiy yoʻlni toʻsib qoʻyishi natijasida oʻt suyuqligi meʼda osti beziga quyiladi). Notoʻgʻri ovqatlanish (haddan tashqari koʻp, oʻta yogʻli, qovurilgan va achchiq taomlarni doimiy isteʼmol qilish). Qorin boʻshligʻi shikastlanishlari (travmalar) yoki oʻtkazilgan jarrohlik amaliyotlari. Ayrim dori vositalarining toksik taʼsiri. Infeksiyalar (masalan, tepki yoki virusli gepatitlar oqibatida).

Pankreotogen shok va koʻp aʼzolar yetishmovchiligi (fermentlar qonga soʻrilib, yurak, oʻpka, buyraklar va miya faoliyatini ishdan chiqaradi). Bez atrofida flegmona, abssess (yiringliklar) va peritonit (qorin pardasining yalligʻlanishi) rivojlanishi. Meʼda osti bezining soxta kistalari (suyuqlik toʻplangan boʻshliqlar) hosil boʻlishi. Yirik qon tomirlarining fermentlar tomonidan yemirilishi natijasida qorin boʻshligʻida kuchli aroratsiz qon ketishlar.

Kasallik patologik jarayonning chuqurligiga koʻra quyidagi turlarga boʻlinadi: Shishli (interstitsial) pankreatit: Bez toʻqimalarida faqat shish boʻladi, eng yengil turi boʻlib, oʻz vaqtida davolansa asoratsiz bitadi. Destrukativ pankreatit (pankreonekroz): Bez toʻqimalarining oʻlishi (nekroz) bilan kechadigan ogʻir tur. U ham oʻz navbatida mayda oʻchoqli, yirik oʻchoqli va total (bezning toʻliq oʻlishi) shakllarga boʻlinadi. Klinik kechishi boʻyicha dastlab fermentativ bosqichi, soʻngra reaktiv bosqich va yakunda yiringli asoratlar bosqichi ajratiladi.

Konservativ davolash: Dastlabki 2-3 kunda bemorga ogʻiz orqali ovqat va suv yeyish mutlaqo taqiqlanadi (ochlik), oshqozonga zond qoʻyilib shira soʻrib olinadi, bez sohasiga muz qoʻyiladi (sovuq). Dori terapiyasi: Kuchli ogʻriqsizlantiruvchilar, fermentlar faolligini bloklovchi dorilar (Antifermentlar), sekretsiyani kamaytiruvchi vositalar (Osetreotid, Somatostatin), massiv infuzion terapiya (dezintoksikatsiya) va yiringlashning oldini olish uchun antibiotiklar beriladi. Jarrohlik amaliyoti: Pankreonekroz asoratlanganda, bez atrofida yiring toʻplanganda yoki oʻt yoʻllari tosh bilan toʻsilib qolganda operatsiya qilinadi (oʻlik toʻqimalarni olib tashlash — sekvestrektomiya yoki drenajlash).

Spirtli ichimliklarni isteʼmol qilishdan butunlay voz kechish yoki uni keskin cheklash. Yogʻli, qovurilgan, haddan tashqari achchiq, dudlangan taomlar va fast-fudlarni muntazam yeyishni toʻxtatish. Oʻt-tosh kasalligini oʻz vaqtida aniqlash va oʻt pufagidagi toshlarni xirurgik usul bilan davolash (chunki ular har lahzada xuruj chaqirishi mumkin). Ovqatlanishda meʼyorni bilish, birdiga koʻp miqdorda (ayniqsa bayramlarda) ogʻir taomlar isteʼmol qilmaslik. Surunkali meʼda-ichak kasalliklarini shifokor nazoratida vaqtida davolab borish.