GIPOPARATIREOZ TOSHKENTDA

Mushaklar tortishishi (Spazmlar): Qo'l va oyoq mushaklarining qisqarishi (panjalar ichkariga bukiladi), og'iz atrofi va yuz mushaklarining qotib qolishi. Bu jarayon juda og'riqli kechadi. Pareztezgiyalar: Lablar, til, barmoq uchi va oyoq panjalarida chumoli o'rmalagandek hissiyot, uvishish va sanchishlar paydo bo'lishi. Laringospazm (Halqum spazmi): Tomoq mushaklarining to'satdan qisqarishi natijasida nafas olishning qiyinlashishi, xirillash va bo'g'ilish xavfi (ayniqsa bolalarda juda xavfli). Trofologik o'zgarishlar (Uzoq davom etganda): Terining haddan tashqari quruqlashishi, tirnoqlarning mo'rtlashishi va sinishi, sochlarning to'kilishi, tish emalining shikastlanishi va ko'z linzasining xiralashishi (katarakta). Ruhiy o'zgarishlar: Qo'rquv va xavotir hissi, tushkunlik (depressiya), tez jahldorlik va uyqusizlik.

Jarrohlik amaliyoti asoratlari: Eng ko'p tarqalgan sabab bo'lib (80% holatlarda), qalqonsimon bez (buqoq operatsiyalari) yoki paratireoid bezlari operatsiya qilinganda ushbu bezlarning tasodifan olib tashlanishi yoki ularning qon bilan ta'minlanishi buzilishi oqibatida yuzaga keladi. Autoimmun jarayonlar: Organizm immun tizimining o'z paratireoid bezlari hujayralariga hujum qilishi va ularni parchalashi (ko'pincha ko'p sonli autoimmun sindromlar tarkibida uchraydi). Rivojlanish nuqsonlari: Tug'ma gipoparatireoz — homila davrida paratireoid bezlarining to'liq rivojlanmay qolishi (masalan, Di Djordji sindromi). Radiatsiyaviy shikastlanish: Bo'yin sohasini radioterapiya (nurlanish) yordamida davolash yoki radioaktiv yod bilan davolanish asoratlari. Og'ir metallarning to'planishi: Temir (gemosiderozda) yoki mis (Vilson-Konovalov kasalligida) tuzlarining bez to'qimalarida to'planishi va ularni shikastlashi. Magniy yetishmovchiligi: Qonda magniy darajasining haddan tashqari pasayib ketishi paratgormon sintezini va uning to'qimalarga ta'sirini qiyinlashtiradi.

Gipokalsiemik kriz (Tetaniya xuruji): Spazmlarning butun tana bo'ylab tarqalishi, nafas olish mushaklarining qisqarib qolishi va asfiksiya (nafas qisilishi) natijasida o'lim xavfining yuzaga kelishi. Katarakta (Ko'z xiralashishi): Ko'z linzasida kalsiy tuzlarining o'tirishi natijasida ko'rish qobiliyatining to'liq yo'qolishi. Bosh miya kalsinozi: Miya to'qimalarida kalsiy to'planishi tufayli epilepsiya (tutqanoq), harakat koordinatsiyasining buzilishi va aqliy zaiflik kelib chiqishi mumkin. Buyraklarning shikastlanishi (Kalsinoz): Davolash jarayonida kalsiy miqdori noto'g'ri sozlansa, kalsiy siydik orqali ko'p ajralib, buyrakda toshlar paydo bo'lishiga va buyrak yetishmovchiligiga olib keladi.

O'tkir bosqich (xuruj davri): Tez-tez va uzoq davom etadigan og'riqli mushak tortishishlari (tetaniya) kuzatiladi. Laringospazm va umumiy talvasalar xavfi yuqori bo'ladi. Surunkali bosqich: Kasallik nisbatan tinch, lekin doimiy kechadi. To'g'ri davolash choralari ko'rilganda xurujlar kamayadi, ammo tirnoq, soch va ko'zdagi trofik o'zgarishlar saqlanib qoladi. Yashirin (latent) bosqich: Tashqi tomondan hech qanday belgilar namoyon bo'lmaydi. Spazmlar faqatgina ruhan qattiq hayajonlanganda, sovuq qotganda yoki organizm jismoniy zo'riqqanda yuzaga keladi.

Xuruj davridagi shoshilinch yordam: O'tkir mushak tortishishi va kriz holatlarida zudlik bilan tomir ichiga 10% li Kalsiy glyukonat yoki Kalsiy xlorid eritmasi yuboriladi. Doimiy o'rin bosuvchi terapiya: Kalsiy preparatlari: Kunlik kalsiy tuzlarini (karbonat yoki sitrat) qabul qilish. D vitamini faol shakllari: Oddiy D vitamini gipoparatireozda yaxshi so'rilmaydi, shu sababli D vitaminining faol metabolitlari — Alfakalsidol yoki Kalsitriol buyuriladi. Paratgormon analoglari: Ba'zi og'ir holatlarda sun'iy rekombinant paratgormon inyeksiyalari qo'llaniladi (bu gormon yetishmovchiligini to'g'ridan-to'g'ri to'ldiradi). Parhez (Sog'lom ovqatlanish): Ratsionda kalsiyga boy (sut mahsulotlari, karam, bodom) va fosfori kam bo'lgan taomlarni ko'paytirish (go'sht va dukkakli mahsulotlarni cheklash).

Jarrohlik texnikasini takomillashtirish: Qalqonsimon bezdagi operatsiyalarni faqat yuqori malakali, tajribali jarrohlar tomonidan nozik texnika asosida, paratireoid bezlari va ularni oziqlantiruvchi qon tomirlarini shikastlamagan holda bajarish. Operatsiyadan keyingi nazorat: Bo'yin sohasida jarrohlik amaliyotini o'tkazgan barcha bemorlarda operatsiyadan keyingi dastlabki kunlarda qon tahlilida kalsiy va paratgormon miqdorini tekshirish. Dori vositalarini o'z vaqtida boshlash: Qalqonsimon bez operatsiyasidan so'ng kalsiy pasayishining ilk belgilari paydo bo'lganda darhol profilaktik tarzda kalsiy va D vitamini qabul qilishni boshlash.