GLYUKOZAGA TOLERANTLIKNING BUZILISHI TOSHKENTDA

Tez charchash, surunkali holsizlik va ovqatdan keyin uyquchanlik. Tana vaznining sababsiz ortishi va uni kamaytirish qiyinligi. Terining bukilish sohalarida (bo'yin, qo'ltiq osti) qoraygan dog'lar paydo bo'lishi (acanthosis nigricans). Yaralarning odatdagidan ko'ra sekinroq bitishi. Tez-tez tashnalik va og'iz qurishi hissi.

Irsiy moyillik: yaqin qarindoshlarda qandli diabet kasalligi borligi.Ortiqcha vazn va semizlik: ayniqsa, qorin sohasidagi yog' to'planishi (abdominal semizlik) hujayralarning insulinga bo'lgan sezgirligini pasaytiradi.Kamharakat turmush tarzi: jismoniy faollik yetishmaganda mushaklar glyukozani energiya sifatida kamroq sarflaydi.Noto'g'ri ovqatlanish: tarkibida tez hazm bo'luvchi uglevodlar (shirinliklar, xamir ovqatlar) ko'p bo'lgan mahsulotlarni iste'mol qilish.Yosh omili: 45 yoshdan oshgan insonlarda moddalar almashinuvining sekinlashishi.Gormonal buzilishlar: tuxumdonlar polikistozi sindromi yoki homiladorlik paytidagi diabet (gestatsion diabet) tarixi.

2-tur qandli diabetga o'tish: ko'p hollarda prediabet bir necha yil ichida to'liq diabetga aylanadi. Yurak va qon tomir kasalliklari: infarkt, insult va arterial gipertoniya xavfi sezilarli darajada oshadi. Mikrotomirlarning zararlanishi: ko'z to'r pardasi (retinopatiya) va buyraklar (nefropatiya) faoliyatining yomonlashishi. Neyropatiya: qo'l va oyoq uchlarida uvishish, sanchiq hamda og'riqlar paydo bo'lishi (asab tolalari shikastlanishi).

Insulinrezistentlik bosqichi: hujayralar insulinga sezgirligini yo'qotadi, lekin oshqozon osti bezi ko'proq insulin ishlab chiqarib, qondagi qand miqdorini normal ushlab turadi. Glukoza tolerantligining buzilishi bosqichi (prediabet): oshqozon osti bezining yuklamasi ortadi, u endi yetarlicha insulin ishlab chiqara olmaydi va ovqatdan keyin qondagi qand miqdori normadan oshadi. Qandli diabet bosqichi: oshqozon osti bezi hujayralari toliqadi, qondagi qand miqdori surunkali ravishda yuqori bo'lib qoladi va to'liq diabet kasalligi rivojlanadi.

Sog'lom ovqatlanish parhezi: shakardan, shirinliklardan va tozalangan un mahsulotlaridan butunlay voz kechish. Kletchatkaga boy sabzavotlar, ko'katlar va murakkab uglevodlarni (grechka, suli yormasi) ko'paytirish. Vaznni nazorat qilish: tana vaznini atigi 5–10% ga kamaytirish hujayralarning insulinga sezgirligini qayta tiklaydi. Jismoniy faollik: haftada kamida 150 daqiqa (masalan, haftada 5 marta 30 daqiqadan) tez yurish, suzish yoki yugurish bilan shug'ullanish. Medikamentoz davolash: agar hayot tarzini o'zgartirish foyda bermasa, shifokor nazorati ostida glyukoza miqdorini tartibga soluvchi preparatlar (masalan, metformin) buyurilishi mumkin.

Jismoniy harakat: har kuni kamida 30 daqiqa faol jismoniy harakatda bo'lish, kamroq o'tirish. To'g'ri ovqatlanish: ratsonda fastfud, shirin va o'ta yog'li mahsulotlarni cheklash. Zararli odatlardan voz kechish: moddalar almashinuvini yomonlashtiradigan chekish va spirtli ichimliklardan uzoqlashish. Vazn nazorati: ortiqcha vazn va ichki organlar atrofida yog' to'planishiga yo'l qo'ymaslik. Muntazam tekshiruv: 45 yoshdan oshgan yoki xavf guruhidagi insonlar har yili kamida bir marta qondagi qand miqdorini tekshirib turishlari lozim.