BUYRAK ABSSESSI TOSHKENTDA

Yuqori tana harorati: Isitmaning 39–40°C gacha ko‘tarilishi, qaltirash (titroq) va kuchli terlash. Beldagi kuchli og‘riq: Zararlangan tomon bel sohasida doimiy, chiquvchi, o‘tkir yoki lofillovchi (pulsatsiyalanuvchi) og‘riq. Og‘riq qoringa yoki chovga tarqalishi mumkin. Umumiy intoksikatsiya: Holsizlik, ko‘ngil aynishi, qusish, ishtaha yo‘qolishi, og‘iz qurishi. Peshob chiqarishning buzilishi (dizuriya): Og‘riqli va tez-tez peshobga chiqish (agar jarayonga qovuq va siydik yo‘llari qo‘shilgan bo‘lsa). Peshob rangining o‘zgarishi: Siydikning xiralashishi, unda yiring yoki qon (gematuriya) paydo bo‘lishi.

Urogen (pastdan yuqoriga chiquvchi) yo‘l: Siydik yo‘llarining to‘silib qolishi (tosh, shish yoki ureterosele tufayli) va siydik oqimining buzilishi oqibatida o‘tkir piyelonefrit kasalligining asoratlanishi. Gematogen (qon orqali) yo‘l: Organizmda mavjud bo‘lgan boshqa yiringli o‘choqlardan (masalan, yiringli angina, furunkulyoz, osteomiyelit, endokardit) bakteriyalarning qon orqali buyrakka yetib kelishi. Iatrogen yoki jarohat sababli: Buyrakdagi operatsiyalar, biopsiya, asboblar yordamida o‘tkazilgan tekshiruvlar (retrograd piyelografiya) yoki buyrak shikastlanishi (travmasi). Qo‘zg‘atuvchilar: Kasallikni asosan Escherichia coli (ichak tayoqchasi), Proteus, Klebsiella, Pseudomonas aeruginosa hamda ghematogen yo‘lda Staphylococcus aureus (oltin rangli stafilokokk) keltirib chiqaradi.

Bakteriotoksik shok va Sepsis: Yiring va bakteriyalarning qonga o‘tib, butun tanani zaxarlashi (o‘lim xavfi juda yuqori). Paranefrit: Yiringning buyrak kapsulasini yorib, uning atrofidagi yog‘ kletchatkasiga tarqalishi. Yiringning qorin bo‘shlig‘iga yorilishi: Peritonit (qorin pardasining yallig‘lanishi) rivojlanishi. Surunkali buyrak yetishmovchiligi: Buyrak to‘qimasi nobud bo‘lishi sababli filtratsiya funksiyasining buzilishi.

Infiltratsiya (Infiltrativ piyelonefrit) bosqichi: Buyrak to‘qimasida shish va yallig‘lanish o‘chog‘i hosil bo‘ladi, lekin hali yiring to‘planmagan bo‘ladi. Apostematoz (mayda yiringchalar) bosqichi: Buyrak yuzasida va po‘stloq qavatida juda ko‘p mayda (gugurt boshidek) yiringchalar paydo bo‘ladi. Karbunkul bosqichi: Bir nechta mayda yiringchalar bir-biri bilan qo‘shilib, kattaroq nekrotik (o‘lik to‘qimali) shishni – buyrak karbunkulini hosil qiladi. Abssess (Yiringli bo‘shliq) bosqichi: Karbunkul markazidagi to‘qimalar erib, yiringga aylanadi va uning atrofida pyogen parda (kapsula) shakllanib, to‘liq abssessga aylanadi.

Konservativ davolash: Faqatgina abssess kichik bo‘lganda va jarayon endi boshlanayotgan infiltratsiya bosqichida qo‘llanilishi mumkin. Venaga yuqori dozadagi keng ta’sir doirasiga ega bo‘lgan kombinatsiyalashgan antibiotiklar (sefalosporinlar, ftorxinolonlar, aminoglikozidlar) yuboriladi. Detoksikatsiya (tanani tozalash) terapiyasi o‘tkaziladi. Jarrohlik davolashi (Asosiy usullar): Perkutan (teri orqali) punksiya va drenajlash: UZI yoki KT nazorati ostida teridan igna yordamida abssess bo‘shlig‘iga kiriladi, yiring so‘rib olinadi va maxsus naycha (drenaj) qoldiriladi. Naycha orqali abssess bo‘shlig‘i har kuni antibiotiklar bilan yuviladi. Bu kam invaziv va samarali usuldir. Ochiq jarrohlik amaliyoti: Agar abssess juda katta bo‘lsa, ko‘p kamerali bo‘lsa yoki drenajlash yordam bermasa, ochiq operatsiya qilinadi. Abssess ochiladi, yiringdan tozalanadi, kapsulasi kesiladi va drenaj qo‘yiladi.Nefrektomiya (Buyrakni olib tashlash): Agar buyrak to‘qimasi yiring tufayli butunlay erib ketgan bo‘lsa va o‘z funksiyasini bajara olmaydigan holatga kelgan bo‘lsa, bemor hayotini saqlab qolish uchun buyrak butunlay olib tashlanadi.

Siydik yo‘llari infeksiyalarini (sistit, o‘tkir piyelonefrit) o‘z vaqtida, shifokor nazorati ostida, antibiotik sxemasini oxirigacha yetkazib davolash. Siydik-tosh kasalligini o‘z vaqtida davolash (peshob yo‘llarida tosh turib qolishiga va siydik dimlanishiga yo‘l qo‘ymaslik). Organizmda uchrashuvchi har qanday yiringli o‘choqlarni (tish chirishi, angina, teri infeksiyalari) sanatsiya qilish (davolash). Qandli diabeti bor bemorlarda qon qand miqdorini doimo nazoratda ushlash.