POLIMIOZIT

Proksimal mushaklar kuchsizligi: Bemorlar stuldan turish, zinadan ko‘tarilish, qo‘llarini yuqoriga ko‘tarish, kiyinish yoki sochni tarashga qiynaladilar. Holsizlik doimo simmetrik (ikkala qo‘l va oyoqda bir xil) bo‘ladi. Mushaklardagi og‘riqlar (Mialgiya): Mushaklarni bosganda yoki harakatlanganda simillovchi og‘riq va shish paydo bo‘lishi (taxminan 50% bemorlarda). Bulbar buzilishlar: Yutunish mushaklarining zaiflashishi natijasida ovqatga tiqilish (disfagiya) va nutqning bo‘g‘ilishi (disfoniya). Bo‘yin mushaklari kuchsizligi: Bemor yotgan joyidan boshini ko‘tara olmaydi yoki boshini tik tutib turishga qiynaladi. Umumiy belgilar: Doimiy charchoq, tana vaznining kamayishi, subfebril (37-37.5 °C) isitma.

Kasallik kelib chiqishi autoimmun mexanizmga ega, ya'ni T-limfotsitlar (immun hujayralari) adashib o‘z organizmining sog‘lom mushak tolalariga hujum qiladi va ularni parchalaydi. Qo‘zg‘atuvchi omillar: Genetik moyillik: HLA tizimi genlarining o‘ziga xosligi. Virusli infeksiyalar: Koksaki virusi, sitomegalovirus, Epshteyn-Barr va OIV (VICH). Onkologik jarayonlar: Polimiozit ba'zan organizmdagi yashirin o‘smaga javoban paraneoplastik sindrom sifatida rivojlanishi mumkin.

Interstitsial o‘pka kasalligi (Fibroz): Yallig‘lanish o‘pka to‘qimasiga o‘tib, nafas yetishmovchiligini keltirib chiqarishi (Antisintetaz sindromi doirasida). Aspiratsion pnevmoniya: Yutunish buzilishi oqibatida suyuqlik va ovqat qoldiqlarining o‘pkaga ketishi. Miyokardit va aritmiyalar: Yurak mushagining yallig‘lanishi va yurak yetishmovchiligi. Mushaklar kalsinozi: Mushaklar ichida kalsiy tuzlarining to‘planib, qotib qolishi (ko‘proq bolalarda kuzatiladi). Gormonal davolash asoratlari: Uzoq vaqt gormon ichish natijasida yuzaga keladigan osteporoz, qandli diabet, oshqozon yarasi yoki infeksiyalarga ta'sirchanlik.

O‘tkir shakli: Mushaklardagi kuchli og‘riq, yuqori isitma, tez fursatda yutunish va nafas olish mushaklarining falajlanishi bilan boshlanadi. Zudlik bilan davolanmasa, hayotga xavf soladi. Nimo‘tkir shakli (Eng ko‘p uchraydigan): Simptomlar bir necha oy davomida to‘lqinsimon (kuchayib va pasayib) rivojlanadi, mushaklar atrofiyasi sekin-asta paydo bo‘ladi. Surunkali shakli: Kasallik yillar davomida juda sekin o‘sadi. Bemor uzoq vaqt o‘zini ishga yaroqli deb hisoblaydi, faqat ma'lum guruh mushaklari charchashi kuzatiladi.

Asosiy dori vositalari (Glukokortikoidlar): Asosiy davo turi — Prednizolon (yoki Metipred) yuqori dozalarda buyuriladi. Simptomlar kamaygach, dori dozasi oylab juda sekin kamaytirib boriladi (bemorlar ko‘pincha yillar davomida quvvatlovchi dozani ichib yurishadi). Immunosupressorlar (Sitostatiklar): Agar gormonlar yordam bermasa yoki asorat bersa, Metotreksat, Azatioprin yoki Siklosporin qo‘shiladi. Biologik terapiya: Og‘ir holatlarda Rituksimab kabi zamonaviy dorilar qo‘llaniladi. Reabilitatsiya: O‘tkir davr o‘tgach, mushaklar atrofiyasi va bo‘g‘imlar qotib qolishining oldini olish uchun yengil DJT (fizioterapiya) o‘tkaziladi.

Polimiozit kelib chiqishini aniq oldini oladigan choralar yo‘q, biroq retsidiv (kasallik qaytalanishi) profilaktikasi uchun tavsiyalar mavjud: Shifokor buyurgan gormonal dori vositalarini o‘zboshimchalik bilan to‘xtatmaslik yoki dozasini o‘zgartirmaslik. Surunkali infeksiya o‘choqlarini (tonzillit, karies va b.) vaqtida davolash. Uzoq vaqt quyosh ostida yurishdan (insolyatsiyadan) va kuchli sovuq qotishdan saqlanish. Har yili yashirin o‘smalarni aniqlash uchun onkoskrining (ko‘rik)dan o‘tib turish.