KARDIOMIOPATIYALAR

Shaklidan qatʼi nazar, KMP belgilari yurak yetishmovchiligi va ritm buzilishlari alomatlaridan tashkil topadi: Yuklamada, keyinchalik esa tinch holatda ham rivojlanib boruvchi hansirash. Tez charchash, yaqqol umumiy holsizlik. Pastki oyoqlarning shishishi, qorin kattalashishi. Yurakning qattiq urib ketishi xurujlari, yurak ishidagi uzilishlar. Bosh aylanishi va toʻsatdan hushdan ketish (ayniqsa, GKMPda jismoniy yuklama vaqtida yoki undan keyin).

Genetik mutatsiyalar: Koʻp shakllarning (ayniqsa, gipertrofik turning) asosiy sababi. Patologiya ota-onadan meros boʻlib oʻtishi mumkin. Toksik taʼsirlar: Uzoq vaqt davomida alkogol isteʼmol qilish (alkogolli KMP), ayrim narkotik moddalar yoki ogʻir metallar taʼsiri. Dori toksikligi: Onkologik kasalliklarni davolashdagi kimyoterapiya asoratlari. Infektsiyalar va immun buzilishlar: Oʻtkazilgan ogʻir virusli miokarditlar. Moddalar almashinuvi va toʻplanish buzilishlari: Amiloidoz, sarkoidoz, ayrim mikroelementlarning ogʻir tanqisligi.

Ogʻir refrakter (davolashga boʻysunmaydigan) yurak yetishmovchiligi, toʻsatdan yurak oʻlimi (qorinchalar fibrillyatsiyasi tufayli, koʻpincha tashxis qoʻyilmagan GKMP bilan ogʻrigan yosh sportchilarda), tromboemboliyalar (insult), yurakning ogʻir blokadalari.

Dilatatsion (DKMP)Yurak boʻshliqlari (ayniqsa, chap qorincha) keskin kengayadi, devorlari yupqalashadi.Yurak «boʻshashgan qop» kabi boʻlib qoladi, otilib chiqish fraktsiyasi (nasos faoliyati) tushib ketadi.Gipertrofik (GKMP)Qorinchalar devorlari (koʻpincha qorinchalararo toʻsiq) sababsiz keskin qalinlashadi.Mushak juda qalin, boʻshashish buziladi, koʻpincha qonning yurakdan chiqish yoʻli toʻsilib qoladi.Restriktiv (RKMP)Yurak devorlari qalinlashmagan va kengaymagan, ammo fibroz yoki oqsillar hisobiga qattiq («toshdek») boʻlib qoladi.Yurak normal boʻshasha olmaydi va qon bilan toʻla olmaydi. Kam uchraydi.

Sababni butunlay yoʻq qiladigan maxsus davo (toksik shakllardan tashqari) deyarli yoʻq. Terapiya kasallik rivojlanishini sekinlashtirishga qaratilgan: Medikamentoz (Dori vositalari bilan) davolash: DKMPda (SYuYe kabi): Kvadroterapiya (SGLT2 ingibitorlari, APF ingibitorlari/ARNI, Beta-blokatorlar, Spironolakton) + suyuqlikni haydash uchun diuretiklar. GKMPda: Pulsni sekinlashtirish va yurak toʻlishini yaxshilash uchun Beta-blokatorlar yoki kaltsiy antagonistlari (Verapamil). APF ingibitorlari va diuretiklar koʻpincha mumkin emas! Xirurgik va interventsion davolash: IKD (Kardioverter-defibrillyator) oʻrnatish: Toʻsatdan oʻlim xavfi yuqori boʻlgan bemorlarga oʻlimga olib keluvchi aritmiyalarni avtomatik ravishda toʻxtatish uchun teri ostiga oʻrnatiladi. Miyektomiya (GKMPda): Qon oqimiga xalaqit berayotgan qalinlashgan toʻsiq qismini jarrohlik yoʻli bilan kesib tashlash. Yurak koʻchirib oʻtkazish (transplantatsiya): DKMP yoki RKMPning terminal (oxirgi) bosqichida yagona radikal usuldir.

Alkogoldan butunlay voz kechish (alkogolli shaklda bu yurakni normal oʻlchamlariga qaytarishi mumkin), miokarditlarni oʻz vaqtida aniqlash, agar oilada kimdadir GKMP aniqlansa, barcha oila aʼzolarini skrining (Yurak UZIsi) qilish, genetik shakllar aniqlanganda ogʻir jismoniy yuklamalarni taqiqlash.