Glaukoma — ko‘ruv nervining progressiv (rivojlanib boruvchi) zararlanishi, ko‘rish maydonining torayishi va to‘liq ko‘rlikka olib kelishi mumkin bo‘lgan surunkali ko‘z kasalliklari guruhidir. Kasallikning asosiy rivojlanish omili ko‘pincha (lekin har doim ham emas) ko‘z ichi bosimining (KIB) ko‘tarilishi hisoblanadi.
Glaukoma — ko‘ruv nervining progressiv (rivojlanib boruvchi) zararlanishi, ko‘rish maydonining torayishi va to‘liq ko‘rlikka olib kelishi mumkin bo‘lgan surunkali ko‘z kasalliklari guruhidir. Kasallikning asosiy rivojlanish omili ko‘pincha (lekin har doim ham emas) ko‘z ichi bosimining (KIB) ko‘tarilishi hisoblanadi.
Glaukoma qanday diagnostika qilinadi?
Glaukoma diagnostikasi oftalmologik tekshiruvlar majmuasini talab qiladi. Unga tonometriya (ko‘z ichi bosimini o‘lchash), perimetriya (ko‘rish maydonini tekshirish), oftalmoskopiya (ko‘ruv nervi diskini baholash), goniometriya (ko‘z oldi kamerasi burchagini tekshirish) va OKT (optik kogerent tomografiya — ko‘ruv nervi tolalarini mikron darajasida tekshirish) kiradi.
Glaukomaning simptomlari qanday?
Ochiq burchakli glaukoma uzoq vaqt davomida simptomsiz kechadi ("ko‘rishning yashirin o‘g‘risi"). Yopiq burchakli glaukomada esa o‘tkir xurujlar kuzatilishi mumkin: ko‘zda va boshda keskin kuchli og‘riq, ko‘z qizarishi, ko‘rishning to‘satdan pasayishi, yorug‘likka qaraganda kamalaksimon doiralar ko‘rinishi, ko‘ngil aynishi va qusish.
Glaukomaning sabablari qanday?
Asosiy sabab — ko‘z ichi suyuqligi aylanishining (oqib chiqishining) buzilishi natijasida KIBning ko‘tarilishidir. Xavf omillariga genetik moyillik (nasldan-naslga o‘tish), yosh (40 yoshdan oshganda xavf ortadi), yuqori darajadagi miopiya (yaqindan ko‘rish) yoki gipermetropiya, qandli diabet va arterial gipertenziya kiradi.
Glaukomaning asoratlari qanday?
Glaukomaning eng og‘ir va qaytmas asorati — ko‘ruv nervining to‘liq atrofiya bo‘lishi (nobud bo‘lishi) va buning natijasida kelib chiquvchi qaytmas ko‘rlikdir. Glaukomaning o‘tkir xurujida bir necha soat ichida ko‘rish qobiliyatini butunlay yo‘qotish xavfi mavjud.
Glaukoma bosqichlari qanday?
Shakli bo‘yicha o‘ziga xos tarzda ochiq burchakli (keng tarqalgan) va yopiq burchakli turlarga bo‘linadi. Kasallik ko‘rish maydonining torayish darajasiga ko‘ra 4 ta bosqichdan o‘tadi: I — boshlang‘ich (ko‘rish maydoni chekkalari normal), II — rivojlangan (paramarkaziy o‘zgarishlar), III — uzoqqa ketgan (ko‘rish maydonining keskin torayishi, naychasimon ko‘rish), IV — terminal bosqich (to‘liq ko‘rlik yoki yorug‘likni sezish qobiliyatining qolishi).
Glaukoma qanday davolanadi?
Davolash KIBni pasaytirish va ko‘ruv nervini himoya qilishga qaratilgan. Konservativ usulda ko‘z ichi suyuqligi ishlab chiqarilishini kamaytiruvchi yoki oqib chiqishini yaxshilovchi maxsus ko‘z tomchilari buyuriladi (muntazam, bir umr tomiziladi). Dori vositalari yetarli effekt bermasa, lazerli terapiya (lazernaya trabekuloplastika) yoki mikrojarrohlik operatsiyalari (trabekulektomiya — suyuqlik oqishi uchun yangi yo‘l ochish) o‘tkaziladi.
Glaukomaning profilaktikasi
Glaukomadan himoyalanishning yagona chorasi — erta tashxislashdir: Muntazam tekshiruv: 40 yoshdan oshgan har bir kishi yilda kamida 1 marta oftalmolog ko‘rigidan o‘tib, ko‘z ichi bosimini o‘lchattirishi shart. Irsiy omil nazorati: Oilasida glaukoma bilan og‘rigan bemorlar bor shaxslar ko‘z tekshiruvlariga yanada e’tiborli bo‘lishlari lozim. Yuklamalarni cheklash: Kuchli jismoniy zo‘riqishlardan, uzoq vaqt boshni pastga egib ishlashdan va qorong‘i xonada uzoq vaqt gadjetlardan foydalanishdan qochish.