Glaukoma

Glaukomani «ko‘rishning jim o‘g‘risi» deyishadi: ko‘p hollarda u og‘rimaydi, ko‘rish maydoni esa shunchalik sekin torayadiki, odam muammoni nerv jiddiy zararlangandagina sezadi. Shu bilan birga, o‘z vaqtida boshlangan davolash deyarli har doim ko‘rishni umrbod saqlab qolish imkonini beradi. Glaukoma nima, kimga ko‘z bosimini tekshirish kerak, u qanday davolanadi va Toshkentda tekshiruv hamda operatsiyalar qancha turishini ko‘rib chiqamiz.

Glaukoma nima

Ko‘z ichida doimiy ravishda suyuqlik ishlab chiqariladi va chiqib ketadi. Agar chiqib ketish qiyinlashsa, ko‘z ichidagi bosim oshadi va ko‘rish nervi tolalarini siqadi. Nerv hujayralari asta-sekin nobud bo‘ladi, avval chekka ko‘rish, keyin markaziy ko‘rish yo‘qoladi. Glaukoma — dunyoda qaytmas ko‘rlikning yetakchi sabablaridan biri. Glaukomada nerv shikastlanishi tiklanmaydi: davolash faqat jarayonni to‘xtatishi yoki sekinlashtirishi mumkin, shuning uchun erta diagnostika juda muhim.

Glaukoma turlari

• ochiq burchakli — eng ko‘p uchraydigan shakl: sekin va og‘riqsiz kechadi, faqat tekshiruvda aniqlanadi;
• yopiq burchakli — suyuqlik chiqib ketadigan burchak yopiladi; o‘tkir xuruj bo‘lishi mumkin;
• normal bosimli glaukoma — bosim me’yorda bo‘lsa ham nerv zararlanadi;
• ikkilamchi — jarohat, yallig‘lanishlardan keyin, diabetda, o‘ta yetilgan kataraktada, gormonlarni uzoq qabul qilganda;
• tug‘ma — bolalarda: katta «chiroyli» ko‘zlar, ko‘z yoshlanishi, yorug‘likdan qo‘rqish.

Alomatlar va o‘tkir xuruj

Ochiq burchakli glaukoma yillar davomida shikoyat bermaydi. Ba’zan xiralashish, chiroqlar atrofida kamalaksimon halqalar, ko‘zlarda og‘irlik, qorong‘ida qiyinchilik, kech bosqichda «tunnel» ko‘rish bo‘ladi. Yopiq burchakli glaukomaning o‘tkir xuruji — ko‘z va boshda kuchli og‘riq, ko‘z qizarishi, ko‘rishning keskin pasayishi, kamalaksimon halqalar, ko‘ngil aynishi va qusish. Bu shoshilinch holat: o‘sha kuni oftalmologga murojaat qilish kerak, aks holda ko‘rish bir necha kunda yo‘qolishi mumkin.

Ko‘z bosimini kimga va qanday tekshirish kerak

Ko‘z bosimi va ko‘rish nervini 40 yoshdan keyin hamma yiliga bir marta, shuningdek yaqin qarindoshlarda glaukoma, yuqori yaqindan ko‘rish yoki uzoqni ko‘ra olmaslik, qandli diabet, gormonlar qabulida tekshirish kerak. Glaukomada tekshiruv quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

• ko‘z ichi bosimini o‘lchash (tonometriya);
• kompyuter perimetriyasi — ko‘rish maydoni;
• ko‘rish nervi va to‘r parda OKTsi — nerv tolalari qalinligi;
• gonioskopiya — old kamera burchagi ochiq yoki yopiq;
• paximetriya — bosimni to‘g‘ri baholash uchun shox parda qalinligi.

SAIF OPTIMA’da CASIA 2 tomografida glaukomada kompleks tekshiruv bor.

Glaukomani operatsiyasiz davolash

Ko‘pincha davolash ko‘z ichi bosimini pasaytiruvchi tomchilardan boshlanadi. Ular har kuni va odatda umrbod tomiziladi; o‘tkazib yuborish va o‘zboshimchalik bilan to‘xtatish kasallik rivojlanishiga olib keladi. Shifokor dori va «maqsadli» bosimni tanlaydi, so‘ng uni, ko‘rish maydoni va OKTni har 3–12 oyda nazorat qiladi. Tomchilarga yaxshi muqobil yoki qo‘shimcha — selektiv lazer trabekuloplastikasi (SLT): lazer suyuqlik chiqishini yaxshilaydi, muolaja bir necha daqiqa davom etadi va ambulator o‘tkaziladi. Yopiq burchakli glaukomada lazer iridotomiya — xurujning oldini oluvchi rangdor pardada teshik qilinadi.

Glaukomada operatsiyalar

Agar tomchi va lazer bosimni ushlab tura olmasa, antiglaukomatoz operatsiya o‘tkaziladi: suyuqlik chiqishi uchun yangi yo‘l yaratiladi (trabekulektomiya, teshmaydigan chuqur sklerektomiya) yoki drenaj, klapan yoki shunt o‘rnatiladi. Operatsiya qolgan ko‘rishni saqlaydi, lekin yo‘qotilganini qaytarmaydi. Bir vaqtda katarakta ham bo‘lsa, ba’zan kombinatsiyalangan operatsiya bajariladi.

Toshkentda glaukomani tekshirish va davolash narxlari

Clindoc’dagi klinikalar narxlari, 2026-yil oktabr holatiga:

Clindoc’da oftalmolog qabuli — 100 000 so‘mdan.

Toshkentda ko‘rishni yana qayerda tekshirish va operatsiya qilish mumkin. «Vis med» ko‘z klinikasida oftalmojarroh, tibbiyot fanlari nomzodi Allayarov Quvondiq Bekjanovich qabul qiladi — tajribasi 30 yil, Clindoc orqali konsultatsiya 300 000 o‘rniga 200 000 so‘m. Milliy Tibbiyot Markazi (Eski Toshmi)da oftalmojarrohlar Hikmatov Mirkamol Nuraliyevich (tajriba 26 yil) va Sodiqov Hayitmurod Erkinovich ishlaydi, qabul — 250 000 so‘m. Bu klinikalarda operatsiya narxini shifokor ko‘rikdan keyin aytadi.

Glaukoma bilan yashash

Tomchilarni jadval bo‘yicha tomizib, ko‘riklarni o‘tkazib yubormasangiz, glaukoma bilan to‘laqonli yashash mumkin. Har qanday shifokorga glaukomangiz haqida ayting: ba’zi dorilar (masalan, allergiya, spazm va shamollashga qarshi dorilarning bir qismi) yopiq burchakli shaklda xavfli. O‘rtacha jismoniy faollik va yetarli uyqu foydali; uzoq vaqt engashib ishlash va zo‘riqish bilan og‘ir yuklamalar tavsiya etilmaydi. Birinchi darajali qarindoshlar ham ko‘zlarini tekshirtirishlari kerak.

Toshkentda qaysi shifokorga murojaat qilish kerak

Glaukomani oftalmolog aniqlaydi va davolaydi, lazer muolajalari va operatsiyalarni oftalmojarroh bajaradi. Clindoc’da, masalan, Xo‘jayev Dilshodxo‘ja Hamidullayevich (oftalmojarroh, tibbiyot fanlari doktori, SAIF OPTIMA), Xasanov Adham Ibragimovich (oftalmolog, tibbiyot fanlari doktori, 35 yillik tajriba) va Xabibullayeva Nigora Xusanovna (oliy toifali oftalmolog, SAIF OPTIMA) qabul qiladi. Clindoc’da erkak va ayol shifokorlar bor, shuning uchun ayol oftalmologni topish oson. Quyida tajriba, sharhlar va qabul narxini solishtiring va onlayn bepul yoziling.