Gidronefroz — bu suv o‘tkazuvchi yo‘llarning buzilishi natijasida siydik to‘planib, piyotalar kengayadigan kasallik. Bu holat qovoq‑kaliks tizimining kattalashishiga va piyota to‘qimasining atrofiyashiga olib keladi.
Gidronefroz — bu suv o‘tkazuvchi yo‘llarning buzilishi natijasida siydik to‘planib, piyotalar kengayadigan kasallik. Bu holat qovoq‑kaliks tizimining kattalashishiga va piyota to‘qimasining atrofiyashiga olib keladi.
Gidronefrozni qanday diagnostika qilish mumkin?
Gidronefroz diagnostikasi quyidagi usullar yordamida amalga oshiriladi:
piyotalar UZI;
KT (kompyuter tomografiya);
MRT (magnit‑rezonans tomografiya).
Ushbu instrumental tekshiruvlar yordamida piyota tuzilmalarining kengayishi, to‘sqinlik sabablari va to‘qima holati aniqlanishi mumkin.
Qo‘shimcha tekshiruvlar quyidagilardan iborat: umumiy qon tahlili (OAK); umumiy siydik tahlili (OAM); stsintigrafiya.
Gidronefrozning simptomlari qanday bo‘lishi mumkin?
Gidronefroz boshlang‘ich bosqichlarda simptomsiz kechadi. Keyinchalik belgilari quyidagilardan iborat: bel sohasida yoki qorinda og‘riq, siydikda qon, haroratning ko‘tarilishi, tezlashtirilgan siydik chiqarish, qon bosimining oshishi, shish, umumiy zaiflik va surunkali charchoq.
Gidronefrozning paydo bo‘lish sabablari qanday?
Gidronefroz tug‘ma va orttirilgan (sopol) bo‘lishi mumkin. Siydik yo‘li (ureter)ning torayishi qon tomirlari va klapanlarining rivojlanish anomaliylari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Patologiyaning paydo bo‘lish omillari quyidagilardir:
piyota, siydik yo‘li, bachadon bo‘yni opukasi;
prostat adenomasi;
homiladorlik;
neyrogen siydik pufagi;
operatsiya keyingi travmalar;
yallig‘lanishdan keyin paydo bo‘lgan yarim o‘zgarishlar.
Siydik chiqaruvchi yo‘llarda toshlar — bu holatning eng keng tarqalgan sababi.
Boshqa sabablar orasida quyidagilar keltiriladi:
shikastlanishlar;
qorin travmalari;
kichik chanoq organlariga aralashuvlar natijasida paydo bo‘lgan spaykalar (birikmalar).
Gidronefrozda qanday qiyinliklar (komplikatsiyalar) bo‘lishi mumkin?
Etiborli davolash amalga oshirilmasa, bemor surunkali piyota etishmovchiligi, piyelonefrit, arterial gipertenziya, piyotalarda yarim to‘qima hosil bo‘lishi bilan duch keladi. Bundan tashqari, odamda sepsis rivojlanadi va piyota yoriladi, siydik orqa qorin bo‘shlig‘iga quyiladi.
Gidronefrozda bosqichlar qanday kechadi?
Gidronefroz uch bosqichga ega. Boshlang‘ich bosqichda faqat piyota kaliksining (lohankasining) kengayishi kuzatiladi, uning funksiyasi saqlanib qoladi. Ikkinchi bosqich — peregidronefrotik bosqich. Unda kaliks va qovoqlar kengayadi, parenxima qalinligi kamayadi. Piyota funksiyasi 40 % gacha pasayadi. Uchinchi, terminal bosqich kuchli to‘qima atrofiyashi, piyota funksiyasining keskin yo‘qolishi yoki uning to‘liq disfunksiyasi bilan tavsiflanadi.
Gidronefrozni qanday davolash mumkin?
Davolash usuli kasallikning asosiy sababi va bosqichiga qarab belgilanadi. Opukalar yoki toshlar mavjud bo‘lganda operatsiya talab etiladi. Siydik yo‘lining (ureterning) stentlashuvi siydik oqimini tiklash uchun amalga oshiriladi. Siydik yo‘lining qaytmasiga o‘tkazilmaydigan to‘sqinligida nefrostomiya amaliyoti qilinadi. Shifokorlar infektsiya mavjud bo‘lgan bemorlarda konservativ terapiyaga murojaat qiladilar. Agar gidronefroz homiladorlik paytida paydo bo‘lsa, patologiya ko‘pincha tug‘ruqdan keyin o‘z-o‘zidan yo‘qoladi.
Gidronefrozdan profilaktika?
Maxsus profilaktik choralar mavjud emas. Biroq shifokorlar piyotalar UZI ni muntazam o‘tkazishni, siydik chiqaruvchi yo‘llarning infektsiyalarini vaqtida davolashni, surunkali kasalliklarni nazorat qilishni, normal vazn va jismoniy faollikni saqlashni tavsiya etadilar. Qo‘shimcha ravishda toshlar hosil bo‘lishini oldini olish maqsadida suv ist’emol rejimini rioya qilish tavsiya qilinadi.