DEVIATSIYALANGAN BURUN TO'SIG'I

Surunkali burun bitishi: Bir tomonlama yoki ikki tomonlama bo‘lishi mumkin. Bemorlar ko‘pincha navbatma-navbat bitishdan shikoyat qiladilar. Tunda xurrak otish va og‘iz qurishi: Burundan nafas yetishmagani uchun bemor og‘zini ochib uxlaydi, bu esa tomoq qurishi va xurrakka sabab bo‘ladi. Tez-tez sinusitlar (Gaymorit, Frontit): Qiyshiq to‘siq gaymor bo‘shlig‘ining tabiiy teshigini (estiumini) mexanik yopib qo‘yadi. Shilliq dimlanib, surunkali gaymorit rivojlanadi. Burundan qon ketishi: To‘siqning qiyshaygan o‘tkir qismida shilliq qavat juda yupqa bo‘ladi va u yerdagi tomirlar yorilib, tez-tez qon ketadi. Surunkali bosh og‘rig‘i: Suyak tikani burun chig‘anoqlariga botib, asab tolalarini doimiy ta'sirlaydi (reflektor bosh og‘rig‘i). Eshitishning pasayishi va otitlar: Yevtahiy nayi faoliyati buzilishi hisobiga quloq bitishi va ekssudativ otit rivojlanishi mumkin.

Burun toʻsigʻining tugʻma rivojlanish nuqsonlari. Burun jarohatlari (urilish, yiqilish, sport jarohatlari). Oʻsish davrida suyak va togʻay qismlarining notekis rivojlanishi. Burun suyaklari sinishidan keyingi o‘zgarishlar. Kam hollarda o‘smalar yoki boshqa hajmli hosilalar burun to‘sig‘ini siljitishi mumkin.

Surunkali kislorod yetishmasligi (gipoksiya) hisobiga doimiy charchoq, xotira pasayishi; yurak-qon tomir tizimiga zo‘riqish tushishi ( arterial gipertoniya ); surunkali va dori bilan tuzalmaydigan gaymoritlar; dori rinitiga (tomchilarga umrbod qaram bo‘lib qolishga) chalinish; surunkali faringit va laringit (tomoqning doimiy yallig‘lanishi).

Boshlangʻich bosqich – tugʻma omillar yoki jarohat taʼsirida burun toʻsigʻining yengil qiyshayishi yuzaga keladi. Kuchayish bosqichi – qiyshayish ortib boradi, burundan havo oʻtishi qiyinlashadi. Yaqqol rivojlangan bosqich – doimiy burun bitishi, nafas olish qiyinlashishi, tez-tez rinit va sinusit, xurrak kuzatiladi. Asoratlar bosqichi – surunkali sinusit, hid bilishning pasayishi, kislorod yetishmovchiligi (surunkali gipoksiya) va hayot sifatining yomonlashishi rivojlanadi.

Konservativ muolajalar (Vaqtincha yengillik uchun): Agar bemorda operatsiyaga qarshi ko‘rsatmalar bo‘lsa, burun shishini kamaytirish uchun dengiz suvi bilan yuvish va gormonal spreylar (Mometazon) qo‘llaniladi. Tomir toraytiruvchi tomchilarni (Nazivin, Ksilometazolin) 5 kundan ortiq ishlatish mutloqo taqiqlanadi, chunki ular dori rinitini (naftizin bog‘liqligini) chaqiradi. Jarrohlik operatsiyasi — Septoplastika (Септопластика): Burunning tashqi shaklini o‘zgartirmasdan (plastik operatsiyasiz), faqat ichki qiyshiq suyak va tog‘ay qismlarini to‘g‘rilash yoki olib tashlash orqali nafas yo‘lini ochish. Zamonaviy usul: Endoskopik septoplastika. Operatsiya burun ichidan, hech qanday kesishlarsiz, kamera nazoratida, lazer yoki mikropichoqlar yordamida o‘ta aniqlik bilan bajariladi. Tashqi yuzda shish yoki ko‘karishlar bo‘lmaydi. Rinoseptoplastika: Agar to‘siq qiyshiqligi burunning tashqi ko‘rinishi (masalan, burun qiyshayishi, engashganlik) bilan birga bo‘lsa, estetik va funksional operatsiya baravar bajariladi

Burun jarohatlaridan saqlanish, sportda himoya vositalaridan foydalanish. Burun jarohati va sinishlarini o‘z vaqtida davolash. Burundan nafas olish buzilganda LOR shifokori ko‘rigidan o‘tish. Burun bo‘shlig‘i va yondosh sinus kasalliklarini o‘z vaqtida davolash. To‘siqning yaqqol qiyshayishida asoratlarning oldini olish uchun zarurat bo‘lsa, o‘z vaqtida septoplastikani amalga oshirish.