Urolitiyoz

Siydik tosh kasalligi bel bog‘ida, qovurg‘alarda, qorin va chanoq sohasida og‘riq bilan namoyon bo‘ladi — og‘riq botib yoki qaytib turuvchi xarakatda bo‘lishi mumkin. Tosh harakat qilganda bemor buyrak kolikasini his qiladi, og‘riq suyak qovog‘iga, son sohasiga tarqaladi. Kasallikning qo‘shimcha simptomlari: siydik chiqarishning buzilishi; siydikda qon aralashuvi; qusish; vomit; tananing harorati ko‘tarilishi; umumiy kuchsizlik; ishtah yo‘qolishi; bosh og‘rig‘i.

Siydik tosh kasalligi moddalar almashinuvi buzilishi, suyuqlikni yetarli miqdorda ist’mol qilmaslik, kam harakatli turmush tarzi, noto‘g‘ri ovqatlanish va siydik yo‘llarining infektsiyalari tufayli hosil bo‘ladi. Kasallik genetik moyillik, kalsiyni katta dozalarda qabul qilish va qattiq suv ichish holatlarida paydo bo‘ladi.

Shifokorga vaqtida murojaat qilinmasa, kasallik quyidagi asoratlarga olib keladi: buyrak to‘qimasining atrofiyasi; piyelonefrit; siydik yo‘lining obstruksiyasi; buyrak yetishmovchiligi; siydik yo‘llarining strikturasi. Davo qilinmasa, hayot uchun xavfli gnojli asoratlar paydo bo‘ladi: buyrak abstsessi va sepsis.

Siydik tosh kasalligi bosqichma‑bosqich rivojlanadi: Birinchi bosqichda siydikda tuz kristallashadi. U asta‑sekin birikib, to‘plar shaklida paydo bo‘ladi. Toshlar buyraklarda va siydik chiqarish tizimining boshqa qismlarida uzoq vaqt davomida paydo bo‘lmaydi va o‘zlarini bildirmaydi. Uchinchi bosqichda ular buyraklarga ko‘chib, og‘riqqa olib keladi. Agar og‘riqni uzog‘i bilan e’tiborsiz qoldirilsa va davo qilinmasa, asoratlar rivojlanadi.

Davolash usuli bemorning yoshi, kasallik bosqichi, toshlar o‘lchami, ularning joylashuvi va asoratlar mavjudligiga bog‘liq. Ko‘pincha shifokor dorili terapiya, diyeta va ko‘p miqdorda suv ichishni tavsiya qiladi. Og‘ir holatlarda shifokor quyidagi usullarni taklif qiladi: endoskopik operatsiya; ochiq operatsiya; toshlarni ultratovush yordamida maydalash — noinvaziv usul.

Siydik tosh kasalligidan saqlanish uchun quyidagi choralarni amalga oshirish zarur: ichimlik rejimini saqlash; mantiqiy ovqatlanish; spirtli ichimliklarni ist’mol qilishdan va chekishdan voz kechish; o‘rtacha jismoniy harakat; pH darajasini nazorat qilish (normal — 6–7); siydik yo‘llari infektsiyalarini vaqtida davolash; muntazam UZT o‘tkazish; OAQ va OAM tekshiruvlarini o‘tkazib turish; urolog tomonidan muntazam kuzatuvdan o‘tish.