GREYVS KASALLIGI (BAZEDOV KASALLIGI) TOSHKENTDA

Yurak-qon tomir tizimida: Doimiy yurak tez urishi (taxikardiya), hatto tinch holatda ham daqiqasiga 100 tadan oshishi, aritmiya, arterial bosim ko'tarilishi. Nerv tizimida: Kuchli asabiylik, qo'zg'aluvchanlik, uyqusizlik, qo'llarning titrashi (tremor), tez charchash va holsizlik. Moddalar almashinuvida: Ishtaha juda yaxshi bo'lishiga qaramay, tez fursatda keskin ozib ketish, doimiy issiqlik hissi, ko'p terlash. Oftalmopatiya (Ko'z belgilari): Ko'zlarning bo'rtib oldinga chiqishi (ekzoftalm), ko'zda qum turgandek sezgi, yoshlanish va narsalarning ikkita bo'lib ko'rinishi. Hazm tizimida: Tez-tez ich ketishi (diareya).

Irsiy (genetik) moyillik: Oilada autoimmun kasalliklarga chalingan yaqinlarning borligi. Ruhiy va hissiy stresslar: Kuchli asabiy buzilishlar va uzoq davom etgan stress immun tizimida xatolik yuz berishiga sabab bo'lishi mumkin. Atrof-muhit omillari: Virusli va bakterial infeksiyalar immun tizimini qo'zg'atib yuborishi mumkin. Zararli odatlar: Tamaki chekish Greyvs kasalligining rivojlanish xavfini sezilarli darajada oshiradi, ayniqsa ko'zning zararlanishi (oftalmopatiya) ehtimolini ko'paytiradi. Jins va yosh: Ko'pincha 30 yoshdan 50 yoshgacha bo'lgan ayollarda ko'p rivojlanadi.

Tireotoksik kriz: Qonga haddan tashqari ko'p gormon ajralishi sababli harorat ko'tarilishi, o'ta kuchli yurak urishi, gallyusinatsiyalar va hatto komaga olib keladigan eng xavfli asorat. Tireotoksik yurak: Doimiy taxikardiya va aritmiya oqibatida yurak mushaklarining charchashi va surunkali yurak yetishmovchiligi rivojlanishi. Ko'rish qobiliyatining yo'qolishi: Og'ir endokrin oftalmopatiya oqibatida ko'ruv nervining siqilishi va ko'rlik. Osteoporoz: Qalqonsimon bez gormonlarining ortiqchasi suyaklardan kalsiyning yuvilib ketishini tezlashtiradi va suyaklarni mo'rt qilib qo'yadi.

Yengil bosqich: Nevrologik belgilar kam ifodalangan, yurak urishi daqiqasiga 80-100 tagacha, tana vazni sezilarli darajada kamaymaydi (odatiy vazndan 10% gacha yo'qotish). O'rta og'ir bosqich: Yurak urishi daqiqasiga 100-120 tagacha bo'ladi, asabiylik kuchaygan, tana vazni 20% gacha kamayadi, mehnat qobiliyati pasayadi. Og'ir bosqich: Yurak urishi daqiqasiga 120 tadan oshadi, yurak ritmining buzilishi (lipillovchi aritmiya) va yurak yetishmovchiligi belgilari paydo bo'ladi. Tana vaznining keskin kamayishi (kaxeksiya) va ichki a'zolarning qaytarib bo'lmas shikastlanishi kuzatiladi.

Konservativ (medikamentoz) davolash: Tireostatik dori vositalari (metimazol, tiamazol) yordamida qalqonsimon bezning gormon ishlab chiqarish faoliyati bloklanadi. Davolash kursi odatda 12 oydan 18 oygacha davom etadi. Radioaktiv yod terapiyasi: Bemor ichadigan radioaktiv yod qalqonsimon bezning ortiqcha ishlayotgan hujayralarini parchalaydi. Bu jarrohliksiz bez faoliyatini pasaytirish imkonini beradi. Jarrohlik davolash (Tireoidektomiya): Qalqonsimon bez dori vositalariga bo'ysunmaganda, uning hajmi juda katta bo'lib nafas yo'llarini qisganda yoki homiladorlik sababli dori ichish mumkin bo'lmaganda bez jarrohlik yo'li bilan to'liq olib tashlanadi. Keyinchalik bemor umrbod gormon o'rnini bosuvchi dori ichadi.

Stressni boshqarish: Ruhiy zo'riqishlardan qochish, yetarlicha uxlash va asab tizimini asrash. Chekishni to'xtatish: Tamaki tutunidan butunlay voz kechish (bu ayniqsa ko'zlar zararlanishining oldini olishda juda muhim). Sog'lom turmush tarzi: To'g'ri ovqatlanish, organizmda vitamin dori vositalarini (ayniqsa, shifokor nazorati ostida D vitamini va selenni) me'yorida saqlash. Muntazam tekshiruvlar: Oilasida ushbu kasallik bo'lgan shaxslar yilda bir marta qalqonsimon bez gormonlarini tekshirib turishlari lozim.