Bemorga donor buyragi ko'chirilgan jarrohlik aralashuv. U ikkita shikastlangan organ o'rniga ishlaydi. Buyrakni almashtirish terapiyasining ushbu usuli muvaffaqiyatsiz buyraklar faoliyatini sog'lom organ bilan almashtirishga va dializga bo'lgan ehtiyojni bartaraf etishga yordam beradi.
Buyrak transplantatsiyasi bu nima?
Bemorga donor buyragi ko'chirilgan jarrohlik aralashuv. U ikkita shikastlangan organ o'rniga ishlaydi. Buyrakni almashtirish terapiyasining ushbu usuli muvaffaqiyatsiz buyraklar faoliyatini sog'lom organ bilan almashtirishga va dializga bo'lgan ehtiyojni bartaraf etishga yordam beradi.
Buyrak transplantatsiyasidan oldin qanday diagnostika o‘tkaziladi?
Operatsiya navbatiga turgizish uchun keng qamrovli tahlillar ro‘yxatini topshirish va bir qator mutaxassislar bilan maslahatlashish zarur. Transplantatsiya huquqini olish uchun quyidagilarni topshirish kerak:
umumiy siydik tahlili (OAM);
koagulogramma;
lipid darajasi;
siydik ekini;
onkomarker;
qalqonsimon bez gormonlar kompleksi;
biokimyoviy tahlil;
gepatit markeri.
Shuningdek, quyidagi tekshiruvlarni o‘tkazish talab qilinadi:
EKG;
gastroskopiya;
buyraklarning, oshqozon osti bezining, jigar va o‘t pufagining UZT;
kichik chanoq organlarining UZT.
Ko‘pincha buyraklar va chanoq qon tomirlarining Doppler tekshiruvi, buyraklarning KT va kolonoskopiya ham talab qilinadi.
Buyrak transplantatsiyasiga qanday ko‘rsatmalar mavjud?
Ushbu aralashuv quyidagi holatlarda zarur:
buyrak yetishmovchiligining terminal bosqichi — organ funksionaligining kritik darajada buzilishi;
surunkali piyelonefrit;
qandli diabet tufayli buyraklarning og‘ir darajadagi shikastlanishi;
onkologik kasalliklar.
Qaysi sabablarga ko‘ra buyrak transplantatsiyasi kerak?
Buyraklar tanadan ortiqcha suyuqlik va metabolizm mahsulotlarini chiqarish uchun javobgardir. Agar ular qonni filtrlashni to‘xtatsa, organizmda suyuqlikning kritik hajmi to‘planadi. Bu holda buyrak transplantatsiyasiz bo‘lmaydi. Ushbu aralashuv bemorning hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilaydi.
Buyrak transplantatsiyasining qanday asoratlari bo‘lishi mumkin?
Operatsiyadan keyin yangi organ rad etilishi mumkin. Bu — immunitet tizimi chet eltuvchi ob’ekt bilan kurashib, uning ishini to‘xtatadigan patologiya. Bundan tashqari, infektsion va jarrohlik asoratlari paydo bo‘lishi mumkin: qon ketish, sepsis, nekroz.
Buyrak transplantatsiyasi bosqichlari qanday kechadi?
Bemor jismoniy tekshiruvdan o‘tadi, qon va siydik tahlillarini topshiradi, umumiy holatining psixologik baholanishi o‘tkaziladi. Organizmning donor buyragiga mosligini tekshirish testlarini topshirgandan so‘ng kutish ro‘yxatiga qo‘yiladi. Transplantatsiya uchun mos buyrak paydo bo‘lganda, bemor darhol operatsion stolga yuboriladi.
Buyrak transplantatsiyasi qanday o‘tkaziladi?
Transplantatsiya umumiy narkoz ostida o‘tkaziladi. Anesteziya dan so‘ng shifokor qorin bo‘shlig‘ini kesib, donor buyragini bemorga implantatsiya qiladi, qon tomirlarini, siydik yo‘lining siydik pufagi bilan bog‘laydi. Kasallangan buyraklar, agar infektsiya, tosh va yuqori qon bosimi bo‘lmasa, o‘zgartirilmaydi.
Buyrak transplantatsiyasida profilaktika?
Aralashuvning salbiy natijalarini oldini olish uchun shifokor:
antibiotik profilaktikasini tayinlaydi;
operatsiya paytida siydik pufagini sanatsiyalaydi;
infektsiyalarga skrining o‘tkazadi.
Shifokor xavf omillarini baholaydi, ehtimoliy muammolarni vaqtida aniqlaydi va immunosupressiv terapiyani minimallashtiradi.
Prognoz ijobiy. Statistikaga ko‘ra, bemorlarning 92% dan ortig‘i operatsiyadan keyin 5 yildan ortiq yashaydi. Natija donor yoshi, moslik darajasi, qo‘shimcha kasalliklar va transplantatsiyagacha bo‘lgan dializ davomiyligiga bog‘liq.