Surunkali rinit — burun bo‘shlig‘i shilliq qavatining 3 oydan ortiq davom etadigan, davriy ravishda zo‘rayib va pasayib turuvchi (remissiya) surunkali yallig‘lanish kasalligidir. Unda shilliq qavatda qon aylanishining buzilishi, shish, to‘qimalar proliferatsiyasi (o‘sib ketishi) yoki atrofiyasi (yupqalashishi) kuzatiladi.
Surunkali rinit — burun bo‘shlig‘i shilliq qavatining 3 oydan ortiq davom etadigan, davriy ravishda zo‘rayib va pasayib turuvchi (remissiya) surunkali yallig‘lanish kasalligidir. Unda shilliq qavatda qon aylanishining buzilishi, shish, to‘qimalar proliferatsiyasi (o‘sib ketishi) yoki atrofiyasi (yupqalashishi) kuzatiladi.
Surunkali rinit qanday diagnostika qilinadi
Surunkali rinit tashxisi bemorning shikoyatlari, kasallik tarixi va ko‘rik natijalariga asoslanadi. Burun bo‘shlig‘i old va orqa rinoskopiya yoki endoskopiya yordamida tekshiriladi. Zarurat bo‘lsa, allergik sinamalar, umumiy qon tahlili, burundan surtma, ajralmani bakteriologik tekshirish hamda sinusit va boshqa kasalliklarni istisno qilish uchun paranazal sinuslarning KT tekshiruvi o‘tkaziladi.
Surunkali rinitning simptomlari qanday
Surunkali rinit doimiy yoki vaqti-vaqti bilan kuzatiladigan burun bitishi, shilliq yoki shilliq-yiringli ajralma, burundan nafas olishning qiyinlashishi, hid bilishning pasayishi, aksirish, burunda qichishish, shilliq qavat qurishi va qobiq hosil bo‘lishi bilan namoyon bo‘ladi. Ba'zan bosh og‘rig‘i, dimog‘dor ovoz va tez charchash ham kuzatiladi
Surunkali rinitning sabablari qanday
Mahalliy sabablar: O‘tkir rinitlarning tez-tez qaytalanishi; burun to‘sig‘ining qiyshiqligi, burun chig‘anoqlari anomaliyalari; yondosh bo‘shliqlar (gaymorit, frontit) va adenoidlardagi surunkali yiringli o‘choqlar. Ekologik va kasbiy omillar: Chang (ssement, ko‘mir, un), kimyoviy moddalar (kislota, ishqor bug‘lari), quruq va issiq yoki haddan tashqari sovuq havo. Umumiy sabablar: Qon tomir tizimi kasalliklari (arterial gipertenziya, ateroskleroz), alkogolizim, gormonal o‘zgarishlar (homiladorlik, gipotireoz). Dorivor omillar: Tomirlarni toraytiruvchi tomchilarni (Nafizin, Ksilometazolin) 7-10 kundan ortiq nazoratsiz qo‘llash (shilliq qavat refleksining yo‘qolishi).
Surunkali rinit asoratlari qanday
Surunkali rinit sinusit, o‘rta quloq yallig‘lanishi (otit), evstaxiit, surunkali faringit, hid bilishning pasayishi yoki yo‘qolishi, burundan nafas olishning buzilishi va uyqu sifatining yomonlashishiga olib kelishi mumkin.
Surunkali rinit bosqichlari qanday
Boshlang‘ich bosqich. Burun shilliq qavatida uzoq davom etuvchi yallig‘lanish yuzaga keladi, vaqti-vaqti bilan burun bitishi va shilliq ajralma kuzatiladi. Rivojlanish bosqichi. Shilliq qavat shishi kuchayadi, burundan nafas olish qiyinlashadi, ajralmalar ko‘payadi, hid bilish pasayadi. Surunkali bosqich. Shilliq qavatda doimiy o‘zgarishlar (gipertrofiya yoki atrofiya) rivojlanadi, burun bitishi doimiy bo‘ladi va sinusit, otit kabi asoratlar yuzaga kelishi mumkin.
Surunkali rinit qanday davolanadi
Davolash kasallik sababiga qarab belgilanadi. Burunni tuzli eritmalar bilan yuvish, intranazal glyukokortikosteroidlar, allergik rinitda antigistamin preparatlar, bakterial infeksiyada esa antibiotiklar qo‘llaniladi. Shilliq qavatning kuchli gipertrofiyasida jarrohlik davolash usuli tavsiya etilishi mumkin.
Surunkali rinit profilaktikasi
O‘tkir rinit va yuqori nafas yo‘llari infeksiyalarini o‘z vaqtida davolash, allergen va ta'sirlovchi omillardan saqlanish, chekishni tashlash, xonadagi havoni namlantirish, immunitetni mustahkamlash hamda burun tomchilarini uzoq muddat nazoratsiz ishlatmaslik tavsiya etiladi.