Vezikouretral reflyuks (VUR) yoki Qovuq-siydik yoʻli reflyuksi— bu siydikning qovuqdan (siydik pufagidan) siydik yoʻli (mochetochnik) va buyraklarga qarab teskari (antiperistaltik) oqishi bilan tavsiflanadigan patologik holatdir.
Vezikouretral reflyuks (VUR) yoki Qovuq-siydik yoʻli reflyuksi— bu siydikning qovuqdan (siydik pufagidan) siydik yoʻli (mochetochnik) va buyraklarga qarab teskari (antiperistaltik) oqishi bilan tavsiflanadigan patologik holatdir.
Vezikouretral reflyuks qanday diagnostika qilinadi
Miksion tsistouretrografiya: VURni aniqlashda "Oltin standart" hisoblanadi. Qovuqqa kateter orqali kontrast dori yuboriladi va bola peshob chiqarayotgan vaqtda rentgen qilinadi. Buyrak va qovuq UTT (UZI): Bilvositada buyrak jomlarining kengayganini koʻrsatishi mumkin, lekin reflyuksni har doim ham aniq koʻra olmaydi. Nefrossintigrafiya (DMSA skanerlash): Reflyuks buyrak toʻqimasiga qanchalik zarar yetkazganini va chandiqlar (skleroz) bor-yoʻqligini baholaydi. Laboratoriya: Siydikning umumiy va bak-ekish (bakteriologik) tahlillari.
Vezikouretral reflyuksning simptomlari qanday
Tez-tez va sababsiz tana haroratining koʻtarilishi (ayniqsa, goʻdaklarda isitma yagona belgi boʻlishi mumkin). Peshob chiqarish vaqtida yoki undan keyin bel va qorin sohasida ogʻriq boʻlishi. Siydikning xiralashishi, badboʻy hid kelishi, ba'zan qon aralash boʻlishi. Peshob chiqarishning buzilishi (tez-tez, ogʻriqli yoki siydik tutolmaslik). Bolalarda sababsiz injiqlik, koʻngil aynishi, qusish va vazn ortmasligi.
Vezikouretral reflyuksning sabablari qanday
Siydik yoʻlining qovuq ichidagi qismini tugʻma qisqaligi yoki klapan mexanizmining anomal rivojlanishi (genetik moyillik boʻlishi mumkin). Bola oʻsgan sayin bu klapan oʻz-oʻzidan yetilib, reflyuks yoʻqolib ketishi ham mumkin.Возникает из-за высокого давления внутри мочевого пузыря. Причины: нейрогенный мочевой пузырь, стриктуры уретры, клапаны уретры, или хронический тяжелый цистит, разрушающий клапанный механизм.
Vezikouretral reflyuksning asoratlari qanday
Reflyuks-nefropathiya: Siydikning doimiy urilishi va infeksiya tufayli buyrak toʻqimasining chandiqlanishi va burishishi. Surunkali piyelonefritning tez-tez qaytalanishi. Simptomatik arterial gipertenziya (bolalardagi yuqori qon bosimi). Surunkali buyrak yetishmovchiligi (SBYe).
Vezikouretral reflyuks bosqichlari qanday
I daraja-Siydik faqat siydik yoʻlining oʻziga qaytadi, buyrakgacha yetib bormaydi. II daraja- Siydik buyrak jomi va kosachalari gacha yetib boradi, lekin ularni kengaytirmaydi.III daraja- Siydik yoʻli va buyrak jomi biroz kengayadi (izolyatsiyalangan gidronefroz).IV daraja- Siydik yoʻli sezilarli kengayadi va burmali (ilonsimon) shaklga kiradi, kosachalar tekislanadi. V daraja - Ogʻir bosqich. Siydik yoʻli va buyrak jomi haddan tashqari kengayadi, buyrak parenximasi yupqalashadi.
Vezikouretral reflyuks qanday davolanadi
Konservativ davo (I-III darajada): Buyrakni infeksiyadan himoya qilish maqsadida uzoq muddatli kichik dozadagi antibiotiklar (antibiotikoprofilaktika) buyuriladi. Bola oʻsishi bilan klapan oʻzini tiklashini kutish strategiyasi qoʻllaniladi. Qovuq funksiyasini dori va mashqlar orqali normallashtiriladi. Endoskopik davolash: Siydik yoʻlining qovuqqa kirish qismiga maxsus gel (masalan, Vantris, Deflux) yuboriladi. Gel sun'iy klapan hosil qilib, siydik qaytishini toʻsadi. Bu ochiq operatsiyasiz, narkoz ostida 10-15 daqiqada qilinadigan samarali usuldir. Xirurgik davo (Ochiq yoki Laparoskopik operatsiya): IV-V darajali reflyuksda yoki dori ta'sir qilmaganda qoʻllaniladi. Siydik yoʻli qovuqqa qaytadan, toʻgʻri burchak ostida implantatsiya qilinadi
Vezikouretral reflyuks profilaktikasi
Goʻdaklarda va yosh bolalarda tushunarsiz isitma chiqsa, zudlik bilan siydik tahlilini topshirish, siydik yoʻli va qovuq infeksiyalarini (sistit) vaqtida va oxirigacha davolash, bolaning hojatxona tartibiga rioya qilishini (peshobni uzoq vaqt ushlab turmasligini) nazorat qilish.