SIRINGOMIYELIYA

Dissotsiyalashgan sezgi buzilishi: Kasallikning eng xarakterli belgisi. Bemor qo‘llarida va ko‘krak qafasida og‘riq va haroratni (issiq-sovuqni) sezmay qoladi, lekin oddiy teginish (taktil sezgi) va chuqur sezgi saqlanib qoladi. Buning oqibatida bemorlar qo‘llarini tez-tez kuydirib yoki jarohatlab oladilar va buni sezmaydilar. Mushaklar kuchsizligi va atrofiyasi: Qo‘l panjalari va bilak mushaklarining kuchsizlanishi, ozib ketishi, reflekslarning susayishi. Surunkali og‘riq: Bo‘yin, yelka va qo‘llarda simillovchi, achishuvchi doimiy og‘riqlar. Vegetativ va trofik buzilishlar: Qo‘l terisining quruqlashishi yoki haddan tashqari terlashi, tirnoqlar sinuvchanligi, jarohatlarning juda sekin bitishi.

Tug‘ma shakli (Anomaliyalar): Eng ko‘p uchraydigan sabab — Arnold-Kiari anomaliyasi (bosh miya poyasi va miyachaning ensa teshigidan pastga siljishi). Bu likvorning miyadan orqa miyaga o‘tish yo‘lini to‘sib qo‘yadi. Orttirilgan shakli: Orqa miya jarohatlari (posttravmatik siringomiyeliya), umurtqa pog‘onasi infeksiyalari (meningit), o‘smalar yoki orqa miya infarkti natijasida rivojlanishi mumkin.

Nogironlik: Qo‘llar va oyoqlarda falajlik (paraparez) rivojlanishi hisobiga mustaqil harakatlana olmaslik. Nafas va yutish funksiyasining buzilishi: Siringobulbiya holatida hayotiy muhim markazlarning shikastlanishi. Neyrogen bo‘g‘imlar (Sharko bo‘g‘imi): Bo‘g‘imlarda og‘riq sezilmaganligi sababli ularning surunkali jarohatlanishi va natijada suyaklarning og‘ir darajada yemirilishi hamda deformatsiyasi. Yiringli infeksiyalar: Terining sezmastiq tufayli chuqur kuydirilishi yoki jarohatlanishi oqibatida flegmona yoki sepsis kelib chiqish xavfi.

Boshlang‘ich shakli: Sezgi buzilishi va yengil og‘riqlar faqat bitta qo‘lda yoki elka sohasida boshlanadi. Rivojlangan shakli: Bo‘shliq kattalashib, ikkala qo‘lga va ko‘krakka tarqaladi. Mushaklar kuchsizligi kiyinish, ovqatlanish kabi kundalik harakatlarni qiyinlashtiradi. Kechki (Terminal) bosqich: Agar bo‘shliq yuqoriga — uzunchoq miyaga tarkalsa (siringobulbiya), yutunish buzilishi, nutq yo‘qolishi, til atrofiyasi va nafas yetishmovchiligi kabi hayot uchun o‘ta xavfli holatlar yuzaga keladi.

Xirurgik davolash (Asosiy usul): Agar kasallik tug‘ma bo‘lsa va tez rivojlansa, jarrohlik amaliyoti o‘tkaziladi: Kraniovertebral dekompressiya: Arnold-Kiari anomaliyasida ensa suyagi kengaytirilib, miyacha va likvor aylanishiga joy ochiladi. Shuntlash (Siringoshunt): Bo‘shliq ichidagi suyuqlikni naycha orqali boshqa bo‘shliqlarga oqizib yuborish. Konservativ va simptomatik davo: Bo‘shliq kichik bo‘lsa va o‘smayotgan bo‘lsa qo‘llaniladi. Nevropatik og‘riqlarni qoldirish uchun dori-darmonlar (Gabapentin, Pregabalin), metabolizmni yaxshilovchi dorilar va vitaminlar buyuriladi.

Tug‘ma shaklining oldini olish imkoni yo‘q. Umumiy tavsiyalar bemorni og‘ir jarohatlardan asrashga qaratilgan: Jarohatlardan himoyalanish: Qo‘llarda og‘riq va issiqni sezish yo‘qolganligi sababli, ovqat pishirayotganda yoki issiq narsalar ushlaganda qalin qo‘lqoplardan foydalanish, ehtiyot bo‘lish. Umurtqa pog‘onasiga og‘ir yuk tushadigan ishlardan va keskin jismoniy zo‘riqishlardan (ayniqsa, og‘irlik ko‘tarishdan) saqlanish. Har yili nevrolog ko‘rigidan o‘tish va jarayonni nazorat qilish uchun MRTni takrorlab turish.