Virusli gepatit B — bu gepatit B virusi (HBV) keltirib chiqaradigan va asosan jigarni shikastlaydigan yuqumli (infeksion) kasallikdir. Bu virus tashqi muhitga va yuqori haroratga oʻta chidamliligi bilan ajralib turadi. Gepatit B oʻtkir yoki surunkali shaklda kechishi mumkin va u oʻz vaqtida davolanmasa, jigar sirrozi hamda saratoniga olib keluvchi asosiy sabablardan biri hisoblanadi. Gepatit C dan farqli oʻlaroq, gepatit B ga qarshi samarali vaksina mavjud.
Virusli gepatit B — bu gepatit B virusi (HBV) keltirib chiqaradigan va asosan jigarni shikastlaydigan yuqumli (infeksion) kasallikdir. Bu virus tashqi muhitga va yuqori haroratga oʻta chidamliligi bilan ajralib turadi. Gepatit B oʻtkir yoki surunkali shaklda kechishi mumkin va u oʻz vaqtida davolanmasa, jigar sirrozi hamda saratoniga olib keluvchi asosiy sabablardan biri hisoblanadi. Gepatit C dan farqli oʻlaroq, gepatit B ga qarshi samarali vaksina mavjud.
B‑gepatitini qanday diagnostika qilish mumkin?
Diagnostik choralar orasida:
infektsion markerlarni tahlil qilish (virus antigenlari, antitanalar, qonda virusning DNK si);
IFA (immunoferment analiz), HLA (guman leykotsit antigeni) va PTsR (polimer zanjir reaksiyasi) usullarini qo‘llash;
qorin bo‘shligi UZI, KT (kompyuter tomografiya) va MRT (magnit‑rezonans tomografiya) orqali kasallikni aniqlash.
B‑gepatitining qanday simptomlari bo‘ladi?
Dastlabki infektsiya sezilmaydi, simptomsiz rivojlanadi. O‘tkir kechish davrida quyidagi belgilar kuzatiladi:
terining sarg‘ayishi va siydikning qorayishi;
juda kuchli charchoq;
qusish va vomit;
qorin og‘rig‘i.
Inkubatsiya davri 6 oygacha davom etadi.
B‑gepatitining paydo bo‘lish sabablari qanday?
B‑gepatiti tug‘ruq paytida, shuningdek, infektsiyali shaxsning qoni, suyagi, spermasi yoki vaganal suyuqligi bilan ta’sirlashuv natijasida yuzaga keladi. Eng keng tarqalgan yo‘llar — qon quyish, gemodializ, tattoo qildirish, pirsing qo‘yish va soqol olish uchun stankani qo‘llash.
B‑gepatitida qanday qiyinliklar (komplikatsiyalar) bo‘lishi mumkin?
Kasallik quyidagi xavfli holatlarga sabab bo‘lishi mumkin:
jigar sirozi;
o‘tkir jigar etishmovchiligi;
massiv gemorragik sindrom;
jigar raki;
jigar komasi;
boshqa organlarning immun tizimi tomonidan zararlanishi;
VICH bilan birikma holati;
tishlar va o‘pkaning surunkali infektsiyasi;
immunodefitsit;
semizlik;
jigarning toksik shikastlanishi;
shakar diabeti;
oshqozon yarasiga.
Vaqtida davolash hisobiga qiyinliklarning xavfi minimal bo‘ladi.
B‑gepatitida qanday bosqichlar bo‘ladi?
B‑gepatiti shakliga qarab bosqichma‑bosqich rivojlanadi:
O‘tkir B‑gepatitining boshlang‘ich bosqichi — simptomsiz inkubatsiya davri, 3 oygacha.
Sarg‘ayishdan oldingi bosqich — 10 kungacha, umumiy holatning yomonlashishi, siydikning qorayishi va dunganing rangi o‘zgarishi bilan kechadi.
Sarg‘ayish bosqichi — 2 oygacha.
Tuzatilish bosqichi — 12 oygacha.
Surunkali infektsiyada 3 bosqich ajratiladi:
immunitet tolerantligi — virus jigar yallig‘lanishi va fibrozi bo‘lmagan holda faol ko‘payadi;
pozitiv yoki negativ kechish — jigar yallig‘lanadi, virus mutatsiyaga uchraydi;
tashuvchi holat — jigar shikastlanishi minimal, qonda virus belgilari mavjud.
B‑gepatitini qanday davolash mumkin?
Davolash usuli kasallik shakliga qarab belgilanadi:
O‘tkir shaklda — dam olish, muvozanatli ovqatlanish va ko‘proq suv ichish tavsiya etiladi.
Surunkali patologiyada — jigarning ikkilamchi patologiyalariga xavfni kamaytiradigan protivvirus terapiyasi tayinlanadi.
B‑gepatitidan profilaktika?
Xavfsiz va samarali vaksina hisobiga virusdan deyarli 100 % himoya qilish mumkin. Odatda, u tug‘ruqdan keyin bolaga qo‘yiladi. Revaksinatsiya bir necha haftadan so‘ng o‘tkaziladi. Xavfsizlik choralariga quyidagilar ham kiradi:
prezervativlarni qo‘llash;
birgalikda qo‘llanadigan kesuvchi va teshuvchi predmetlardan saqlanish; soqol tarash salonlari va pirsing salonlarida ehtiyotkorlik ko‘rsatish.