Siydik nayi toshi — bu buyrakda hosil boʻlib, pastga siljishi natijasida siydik nayiga (buyrakni siydik pufagi bilan bogʻlovchi naycha) tiqilib qolgan toshdir. Bu holat siydik oqimini toʻsib qoʻyadi va urologiyada eng kuchli ogʻriq bilan kechadigan buyrak sanchigʻiga (почечная колика) sabab boʻladi.
Siydik nayi toshi — bu buyrakda hosil boʻlib, pastga siljishi natijasida siydik nayiga (buyrakni siydik pufagi bilan bogʻlovchi naycha) tiqilib qolgan toshdir. Bu holat siydik oqimini toʻsib qoʻyadi va urologiyada eng kuchli ogʻriq bilan kechadigan buyrak sanchigʻiga (почечная колика) sabab boʻladi.
Siydik nayi toshi qanday diagnostika qilinadi
Ultratovush tekshiruvi (UZI): Buyrakning kengayganini (gidronefroz) va nayning yuqori yoki pastki qismidagi toshlarni koʻrsatadi (oʻrta qismi havoga toʻla ichaklar tufayli koʻrinmasligi mumkin). Kontrastsiz MSKT (MSKT organov bryushnoy polosti i taza): Tashxis qoʻyishning eng aniq va mukammal usuli ("oltin standart"). Har qanday tarkib va oʻlchamdagi toshni aniqlaydi.
Ekskretor urografiya: Venaga rentgen-kontrast dori yuborilib, buyrak va naylar rentgen qilinadi (funktsiyani baholash uchun).
Siydik va qon tahlili: Eritrotsitlar, leykotsitlar (yalligʻlanish boʻlsa) va tuzlarni aniqlash.
Siydik nayi toshining simptomlari qanday
Buyrak sanchigʻi (Почечная колика): Bel sohasida toʻsatdan boshlanadigan, chidab boʻlmas darajadagi oʻtkir va xurujli ogʻriq. Ogʻriq chov sohasiga, jinsiy a'zolarga va songa tarqaladi. Bemor ogʻriqdan oʻziga joy topa olmaydi. Koʻngil aynishi va qusish: Ogʻriqning kuchliligidan kelib chiqadigan refleksiv holat. Dizuriya: Tosh siydik pufagiga yaqinlashganda tez-tez va ogʻriqli siyish qistaydi. Gematuriya: Tosh nay devorini tirnashi natijasida siydik qizarishi (qon aralashishi).
Siydik nayi toshining sabablari qanday
Kam suyuqlik ichish: Siydik konsentratsiyasining oshishi va tuzlarning choʻkmaga tushishi. Moddalar almashinuvining buzilishi: Oksalat, urat yoki kalsiy almashinuvining buzilishi (podagra, giperparatireoz). Notoʻgʻri ovqatlanish: Shoʻr, achchiq, goʻsht mahsulotlarini haddan tashqari koʻp iste'mol qilish.
Anatomik nuqsonlar: Siydik yoʻllarining torayishi (striktrura) yoki siydik dimlanishi. Iqlim va ekologiya: Issiq iqlim sharoitida organizm koʻp terlaydi va siydik quyuqlashadi.
Siydik nayi toshining asoratlari qanday
Gidronefroz: Siydik oʻtolmagani sababli buyrakning kengayishi va shishishi. Oʻtkir piyelonefrit: Dimlangan siydikda infektsiya rivojlanib, buyrakning yiringli yalligʻlanishi. Urosepsis: Infektsiyaning qonga oʻtib ketishi (hayot uchun oʻta xavfli). Buyrak funktsiyasining yoʻqolishi (Smorshennaya pochka): Tosh nayni uzoq vaqt (1 oydan ortiq) toʻliq yopib tursa, buyrak toʻqimasi nobud boʻladi.
Siydik nayi toshi bosqichlari qanday
Yuqori uchlik (Верхняя треть): Tosh buyrakdan chiqqan joyda tiqiladi. Ogʻriq koʻproq belda boʻladi. Oʻrta uchlik (Средняя треть): Tosh yonbosh qon tomirlari kesishgan joyda toʻxtaydi. Ogʻriq qorinning yon tomonlariga tarqaladi. Pastki uchlik (Нижняя треть): Tosh siydik pufagiga kirish qismida tiqiladi. Bu eng koʻp uchraydigan joy boʻlib, siyish buzilishlari bilan kechadi.
Siydik nayi toshi qanday davolanadi
Konservativ (Dori-darmon) davo: Tosh kichik boʻlsa, spazmolitiklar, ogʻriqsizlantiruvchi dorilar va nayni kengaytiruvchi (alfa-blokatorlar) vositalar yuborilib, toshning oʻzi tushishiga yordam beriladi. Masofaviy dori-toʻlqinli litotripsiya (DLT / ДЛТ): Toshga tana tashqarisidan zarba toʻlqinlari yoʻnaltirilib, u maydalab yuboriladi. Kontakt uretroskopik litotripsiya (URS / Контактная литотрипсия): Maxsus yupqa asbob (ureteroskop) bilan siydik yoʻli orqali nayga kiriladi va tosh lazer yordamida koʻrib turib maydalanadi va parchalari olib tashlanadi. (Hozirgi kunda eng koʻp qoʻllaniladigan usul). Jarrohlik (Ochiq yoki laparoskopik): Tosh juda yirik boʻlsa va boshqa usullar yordam bermasa qoʻllaniladi.
Siydik nayi toshi profilaktikasi
Koʻp suyuqlik ichish: Kuniga kamida 2-2,5 litr toza suv ichish (siydik rangsiz yoki och sariq boʻlishi kerak). Parhez: Tuz, dudlangan taomlar, konservalar va hayvonlar oqsilini (goʻsht) cheklash.
Harakat: Faol turmush tarzi, yugurish, piyoda yurish toshlarning oʻz vaqtida tushib ketishiga yordam beradi. Vaqtida tekshiruv: Agar buyrakda mayda tosh (konkrement) yoki qumlar boʻlsa, ular nayga tushib tiqilmasidan oldin shifokor nazoratida davolanish lozim.