OSTEOARTROZ

Mexanik xarakterdagi ogʻriq: Ogʻriq kunning ikkinchi yarmida, harakatlanganda, yurganda yoki zinadan tushib-chiqqanda kuchayadi, dam olganda esa oʻtib ketadi. Startaviy (boshlangʻich) ogʻriqlar: Oʻtirgan joyidan turganda yoki uyqudan uygʻonganda dastlabki qadamlarni bosish qiyin va ogʻriqli boʻladi, keyinchalik odam "yurishib" ketadi. Karsillash (krepitatsiya): Harakat vaqtida boʻgʻimda oʻziga xos quruq va qoʻpol karsillash ovozi seziladi. Ertalabki qotib qolish: Boʻgʻimda harakat cheklanishi 30 daqiqadan oshmaydi (bu uni revmatoid artritdan farqlaydi). Deformatsiya: Boʻgʻim atrofida shish paydo boʻlishi va suyak oʻsimtalari hisobiga uning shakli oʻzgarishi.

Mexanik zoʻriqish: Ortiqcha vazn (semizlik), ogʻir jismoniy mehnat yoki professional sport bilan shugʻullanish. Shikastlanishlar: Boʻgʻimlarning sinishi, chiqishi, boylamlar va meniskning uzilishi. Yosh omili: Yosh oʻtishi bilan togʻay toʻqimasining oziqlanishi va tiklanish xususiyati tabiiy ravishda pasayadi. Endokrin va gormonal buzilishlar: Qandli diabet, qalqonsimon bez kasalliklari va ayollarda menopauza davridagi gormonal oʻzgarishlar. Nasliylik: Togʻay toʻqimasining tugʻma zaifligi yoki boʻgʻimlar rivojlanishining anomaliyalari (displaziya).

Kasallik davolanmasa, boʻgʻimning butkul harakatsiz boʻlib qolishiga (ankiloz), oyoqlar shaklining qiyshayib ketishiga (O-simon yoki X-simon holatga kelishi), umurtqalar siqilishi natijasida nerv tomirlari qisilishi va eng yomoni — bemorning mustaqil yura olmay, nogiron boʻlib qolishiga sabab boʻladi.

I bosqich: Togʻayda mikroskopik darajada oziqlanish buziladi. Rentgenda boʻgʻim boʻshligʻi biroz toraygan boʻlishi mumkin. Ogʻriq faqat kuchli zoʻriqishdan keyin paydo boʻladi. II bosqich: Togʻay yorila boshlaydi, suyak chetlarida himoya reaksiyasi sifatida suyak oʻsimtalari — osteofitlar hosil boʻladi. Ogʻriq odatdagi harakatlarda ham paydo boʻladi, boʻgʻim harakati cheklanadi. III bosqich: Togʻay qatlami deyarli butkul yemiriladi. Boʻgʻim boʻshligʻi keskin torayadi, suyaklar deformatsiyalanadi. Ogʻriq doimiy boʻlib, tunda ham qiynaydi. Bemor tayoq yoki xodunok yordamida yurishga majbur boʻladi.

Konservativ dori-darmonlar: Yalligʻlanishga qarshi vositalar (NYQV): Ogʻriq va shishni bosish uchun (Meloksikam, Selekoksib, Nimulid) tabletka va surtmalar koʻrinishida. Xondroprotektorlar: Togʻay yemirilishini sekinlashtirish uchun (Glukozamin va Xondroitin sulfat) uzoq muddatli kurslar bilan buyuriladi. Boʻgʻim ichiga inʼektsiyalar: Boʻgʻim ichiga gialuron kislotasi yuboriladi, u "suyuq protez" vazifasini bajarib, ishqalanishni kamaytiradi. Kuchli yalligʻlanishda glyukokortikoidlar (Diprospan) qilinishi mumkin. Fizioterapiya va LFK: Magnitoterapiya, elektroforez va boʻgʻim atrofidagi mushaklarni baquvvat qiluvchi maxsus davolash gimnastikasi. Jarrohlik (Endoprotezlash): III bosqichda, dori-darmonlar yordam bermasa, yemirilgan boʻgʻim sunʼiy metall-keramik protezga almashtiriladi.

Vazn nazorati: Ortiqcha tana vaznini kamaytirish (chunki har bir ortiqcha kilo tizza va chanoq boʻgʻimiga yukni 4 barobar oshiradi). Harakatlanish: Boʻgʻimlar oziqlanishi uchun doimiy ravishda yengil sport (suzish, velosiped, piyoda yurish) bilan shugʻullanish. Toʻgʻri poyabzal: Baland poshnali yoki mutlaqo tegishtovon poyabzallardan voz kechish, kerak boʻlsa ortopedik pataklardan foydalanish. Jarohatlardan asranish: Ogʻir yuklarni keskin koʻtarmaslik va boʻgʻimlarni lat yeyishdan himoya qilish.