ORQA MIYA O'SMASI

Orqa miya ildizlari ta'sirlanish belgisi (Radikulyar og‘riq): Kasallikning eng birinchi va yetakchi belgisi. O‘sma joylashgan sohada (bo‘yin, ko‘krak qafasi yoki belda) tunda kuchayadigan, o‘sha nerv bo‘ylab tarqaladigan (belda bo‘lsa oyoqqa, bo‘yinda bo‘lsa qo‘lga beruvchi) kuchli og‘riq. Sezgi buzilishlari: O‘sma siqib turgan segmentdan pastda tananing issiq-sovuqni, og‘riqni va oddiy teginishni sezmay qolishi (uyushish, gipoesteziya). Harakat buzilishlari: Oyoq va qo‘llarda mushak kuchsizligi, yurishning qiyinlashishi, oyoqlarning tosh qotib qolishi (spastiklik) yoki bo‘shashib qolishi (parez va falajlik). Chanoq a'zolari funksiyasining buzilishi: Peshob qila olmaslik (tutilib qolishi) yoki beixtiyor peshob va najas ketib qolishi.

Orqa miya o‘smalarining kelib chiqish sabablari to‘liq aniqlanmagan. Ularning rivojlanishida irsiy moyillik, genetik mutatsiyalar, ionlashtiruvchi nurlanish ta'siri, ayrim kimyoviy kanserogenlar bilan uzoq muddatli aloqa hamda ayrim irsiy kasalliklar (masalan, neyrofibromatoz) muhim omillar hisoblanadi. Shuningdek, boshqa a'zolardagi xavfli o‘smalarning orqa miyaga metastaz berishi ham orqa miya o‘smalarining rivojlanishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Qaytarib bo‘lmas falajlik (Paraplegiya): O‘z vaqtida operatsiya qilinmasa, orqa miya to‘qimasi infarktga uchraydi (nekroz) va bemor umrbod yura olmay qoladi. Uzoq muddat yotish asoratlari: Harakatsiz yotgan bemorlarda yotoq yaralari (prolejni), chuqur tomirlar trombozi va turg‘un pnevmoniya rivojlanishi. Urosepsis: Siydik yo‘llari infeksiyasi chanoq a'zolari falajligi natijasida siydik dimlanishi oqibatida buyraklarga tarqalib, sepsisga olib kelishi.

Nevralgik bosqich: Faqat nerv ildizining qisilishi hisobiga lokalizatsiyalangan og‘riqlar kuzatiladi. Brown-Séquard (Bron-Sekar) sindromi bosqichi: Orqa miyaning faqat yarmi qisilgan bo‘ladi. Bunda o‘sma tomon guruhida harakat yo‘qoladi (falajlik), qarama-qarshi tomonda esa og‘riq va issiq-sovuqni sezish yo‘qoladi. To‘liq ko‘ndalang siqilish bosqichi: Orqa miya butunlay blokka tushadi. O‘smadan pastki qismda harakat, sezgi va chanoq a'zolari nazorati mutlaqo yo‘qoladi (tetraplegiya yoki paraplegiya).

Jarrohlik amaliyoti (Laminektomiya va o‘sma rezeksiyasi): Davolashning asosiy usuli. Neyrojarroh umurtqa yoyini ochib, orqa miyani siqilishdan xalos qiladi (dekompressiya) va o‘smani olib tashlaydi. Mikroxirurgik texnika qo‘llaniladi. Nur terapiyasi va Kimyoterapiya: Xavfli o‘smalarda yoki metastazlarda operatsiyadan keyin qolgan hujayralarni yo‘qotish uchun qo‘llaniladi. Simptomatik davo: Neyrogen og‘riqlarni qoldirish va operatsiyadan keyingi shishni kamaytirish uchun yuqori dozali gormonlar (Deksametazon) va miorelaksantlar.

Aniq birlamchi profilaktikasi yo‘q. Agar boshqa a'zolarda (masalan, o‘pkada) onkologik kasallik bo‘lsa, bel yoki ko‘krak qafasidagi har qanday yangi og‘riqqa jiddiy e'tibor qaratish (metastazni o‘tkazib yubormaslik uchun).