BOYLAM CHO'ZILISHI

Jarohatlangan zahoti boʻgʻim sohasida simillagan yoki oʻtkir ogʻriq paydo boʻlishi (lekin bemor oyoqqa tura oladi). Boʻgʻim atrofida yengil yoki oʻrtacha darajadagi shish (shish koʻpincha bir necha soat ichida kattalashadi). Terining qizarishi va mahalliy haroratning koʻtarilishi (boʻgʻim atrofi issiq boʻladi). Kichik hajmdagi koʻkarish (gematoma) paydo boʻlishi mumkin. Harakatlanganda ogʻriqning kuchayishi sababli oqsoqlanish.

Eng koʻp tarqalgan sabab — tovon (toʻpiq) yoki tizza boʻgʻimining toʻsatdan ichkariga yoki tashqariga qayrilib ketishi. Bu holat asosan yugurganda, sakrab tushganda, sirpanchiq yoʻllarda yurganda yoki baland poshnali poyabzallarda noqulay qadam bosganda yuzaga keladi.

Agar bemor jarohatlangan oyoqni vaqtida asramasa va davolamasa, choʻzilgan boylam chandiqlanib sekin bitadi. Bu kelajakda boʻgʻimning surunkali ogʻrishiga, tez-tez charchashiga va boylamlarning boʻshashib, oyoqning qayta-qayta qayrilib ketishiga (boʻgʻim beqarorligiga) olib kelishi mumkin.

O‘tkir jarohatlanish bosqichi (0–72 soat) – boylam tolalari haddan tashqari cho‘ziladi (ba'zan mikroyirtiqlar paydo bo‘ladi). Og‘riq, shish va bo‘g‘im harakatining cheklanishi kuzatiladi. Yallig‘lanish bosqichi (3–7 kun) – shikastlangan to‘qimalarda yallig‘lanish rivojlanadi, shish va og‘riq asta-sekin kamayadi, tiklanish jarayoni boshlanadi. Ta'mirlanish (proliferatsiya) bosqichi (1–6 hafta) – yangi kollagen tolalari hosil bo‘ladi, boylamning mustahkamligi asta-sekin ortadi, bo‘g‘im funksiyasi tiklana boshlaydi. Remodellanish (yetilish) bosqichi (6 hafta – 6–12 oy) – kollagen tolalari qayta tashkil topadi, boylamning elastikligi va mustahkamligi tiklanadi, bo‘g‘imning normal funksiyasi qayta tiklanadi. Bu bosqichlar boylam cho‘zilishining biologik tiklanish jarayonini ifodalaydi. Engil (I daraja) cho‘zilishlarda tiklanish odatda 2–4 haftada, og‘irroq (II daraja) cho‘zilishlarda esa 6–8 hafta yoki undan ko‘proq vaqt davom etishi mumkin.

Birinchi yordam (R.I.C.E. qoidasi): Rest — boʻgʻimga tinchlik berish; Ice — dastlabki 24 soat ichida har 2–3 soatda 15 daqiqa muz qoʻyish; Compression — elastik bint bilan boʻgʻimni oʻrtacha qattiqlikda bogʻlash; Elevation — oyoqni balandroq koʻtarib yotish. Davolash: Ogʻriq va shishga qarshi mahalliy surtmalar (masalan, Diklofenak gel, Ketonal) surtish, ogʻriq kuchli boʻlsa tabletkalar ichish. Jarohatdan 2-3 kun oʻtgach, shish qaytgandan keyin qizdiruvchi kompresslar va fizioterapiya tavsiya etiladi.

Har qanday jismoniy mashqlardan oldin badantarbiya qilish. Noqulay, juda baland poshnali yoki tovonni ushlab turmaydigan poyabzallardan voz kechish. Oyoq mushaklarini baquvvat qilish uchun muntazam mashqlar bajarish.