PARANEFRIT

Yuqori isitma va titroq: Tana haroratining birdaniga 39–40°C gacha ko‘tarilishi, bemorning qaltirashi va ko‘p terrashi. Beldagi o‘tkir og‘riq: Kasallangan tomon bel sohasida doimiy, kuchli, simillovchi yoki chiquvchi og‘riq. Og‘riq chuqur nafas olganda, yo‘talganda va harakat qilganda kuchayadi. Psoas-simptom (Majburiy holat): Yallig‘lanish bel-mushagiga (m. psoas) tarqalishi natijasida bemor og‘riqni kamaytirish uchun sonini qorniga egib, majburiy holatda yotadi (sonni to‘g‘rilash kuchli og‘riq beradi). Mahalliy shish va qizarish: Bel sohasida shish (pastozlik), teri qizarishi va palpatsiya (paypaslash) qilganda keskin og‘riq. Umumiy intoksikatsiya: Ishtahasizlik, ko‘ngil aynishi, qusish, og‘ir holsizlik.

Kasallikni asosan Staphylococcus aureus (oltin rangli stafilokokk – ko‘proq qon orqali o‘tganda) va Escherichia coli (ichak tayoqchasi – buyrakdan o‘tganda), shuningdek, Proteus, Pseudomonas aeruginosa bakteriyalari keltirib chiqaradi.

Sepsis va septik shok: Yiringli infeksiyaning qonga o‘tib, hayot uchun o'ta xavfli holatni keltirib chiqarishi. Yiringning tarqalishi: Yiringning qorin bo‘shlig‘iga yorilishi (peritonit), ko‘krak qafasiga o‘tishi (plevrit) yoki chov kanali orqali son kletchatkasiga tushishi. Buyrak fistulalari (oqmalari): Buyrak, paranefral bo‘shliq va teri o‘rtasida yiringli yo‘llar hosil bo‘lishi.

Infiltrativ (Infiltrat) bosqichi: Paranefral yog‘ to‘qimasida shish, qon tomirlar kengayishi va hujayrali infiltratsiya kuzatiladi. Yiring hali hosil bo‘lmagan. O‘z vaqtida davolansa, jarayon orqaga qaytishi mumkin. Yiringli (Yiringli paranefrit) bosqichi: Infiltrat erib, yiringlash boshlanadi. Yog‘ kletchatkasi parchalanib, yiringli o‘choqlar hosil bo‘ladi. Flegmonoz shakl (Paranefral flegmona): Yiring chegaralanmagan holda butun buyrak atrofidagi yog‘ kletchatkasi bo‘ylab tarqalib ketadi.

Konservativ davolash: Faqatgina ilk infiltrativ bosqichda ruxsat etiladi. Bemorgan keng ta’sir doirasiga ega bo‘lgan kuchli antibiotiklar (sefalosporinlar, aminoglikozidlar, ftorxinolonlar) venaga yuboriladi, detoksikatsiya o‘tkaziladi. Jarrohlik davolashi (Yiringli bosqichda): Perkutan (teri orqali) drenajlash: UZI yoki KT nazorati ostida yiringli bo‘shliqqa maxsus naycha (drenaj) qo‘yilib, yiring chiqarib yuboriladi va bo‘shliq antibiotiklar bilan yuviladi (kichik va chegaralangan yiringliklarda). Lumbotomiya va flegmonani ochish (Ochiq operatsiya): Bel sohasidan kesma qilinib, paranefral bo‘shliq ochiladi. Barcha yiringli o‘choqlar tozalanadi, nekrozga uchragan (o‘lgan) yog‘ to‘qimalari kesib tashlanadi va yiring to‘liq chiqib ketishi uchun keng drenajlar qoldiriladi. Agar buyrak ham butunlay erib ketgan bo‘lsa, nefrektomiya (buyrakni olib tashlash) bajariladi.

Buyrak kasalliklarini, ayniqsa siydik-tosh kasalligi va piyelonefritni o‘z vaqtida hamda to‘liq davolash. Organizmdagi har qanday o‘tkir va surunkali yiringli o‘choqlarni (furunkul, tonzillit, tish chirishi) vaqtida bartaraf etish. Bel jarohatlaridan saqlanish va immun tizimini mustahkamlab yurish.