STENOKARDIYA

Stenokardiyaning klinik manzarasi juda oʻziga xosdir: Ogʻriq xarakteri: Toʻsh suyagi ortida bosuvchi, qisuvchi, kuydiruvchi ogʻriq yoki ogʻirlik hissi (bemorlar koʻpincha koʻkragiga mushtini qoʻyib koʻrsatishadi — «musht simptomi»). Tarqalishi: Chap qoʻl, yelka, boʻyin, pastki jagʻ yoki chap tomondagi tishlarga tarqaladi. Davomiyligi: Odatda 2 daqiqadan 5 daqiqagacha (kam hollarda 10–15 daqiqagacha) davom etadi. Infarktdan asosiy farqi: Ogʻriq yuklama toʻxtatilganda (yurishdan toʻxtab turganda) yoki til ostiga Nitroglytserin qabul qilinganda tezda (1–3 daqiqa ichida) oʻtib ketadi

Asosiy mexanizm — yurakning kislorodga boʻlgan talabi va uning haqiqiy oqimi oʻrtasidagi nomutanosiblikdir. Sabablari: Koronar arteriyalar aterosklerozi: Asosiy sabab (95% dan ortiq holatlarda). Pılakcha tomor yoʻlini toraytiradi, tinch holatda qon yetarli boʻladi, ammo yuklama vaqtida yetishmovchilik yuzaga keladi. Arteriyalar spazmi: Tomorning vaqtincha keskin torayishi (Printsmetal stenokardiyasi). Yurakka yuklamani oshiruvchi omillar (triggerlar): Jismoniy zoʻriqish (tez yurish, zinnapadan koʻtarilish), emotsional stress (hayajonlanish), sovuq havoga yoki kuchli shamolga chiqish, koʻp ovqat isteʼmol qilish.

Barqaror (stabil) stenokardiya (zoʻriqish stenokardiyasi): Ogʻriq muayyan bir yuklama darajasida paydo boʻladi. U 4 ta funksional sinfga (FS) boʻlinadi — I FS (ogʻriq faqat haddan tashqari ogʻir yuklamada) dan IV FS gacha (ogʻriq minimal harakatda va hatto tinch holatda ham). Bu holat yillar davomida bir xil takrorlanishi mumkin. Beborqaror (nostabil) stenokardiya («infarktoldi holati»): Ogʻriq oʻz xarakterini oʻzgartiradi. U tez-tez, kuchliroq va uzoqroq davom eta boshlaydi, kamroq yuklamada yoki tinch holatda ham paydo boʻladi, nitroglitseringa qiyin boʻysunadi. Zudlik bilan shifoxonaga yotqizishni talab qiladi!

Davolashdan maqsad — hayot sifatini yaxshilash (xurujlarni yoʻqotish) va infarktning oldini olishdir. Xurujni qoldirish: Yuklamani toʻxtatish, oʻtirish, til ostiga Nitroglytserin (sprey yoki tabletka) qabul qilish. Doimiy dori terapiyasi: Antiaggregantlar (Aspirin kardio / Klopidogrel): Pılakcha ustida tromb hosil boʻlishining oldini olish. Statinlar (Atorvastatin / Rozuvastatin): Xolesterinni tushiradi, pılakchani barqaror qiladi (uni «sementlaydi») va yorilib ketishiga yoʻl qoʻymaydi. Beta-blokatorlar (Bisoprolol / Nebivol): Pulsni sekinlashtiradi va yurakning kislorodga boʻlgan ehtiyojini kamaytiradi. Uzoq taʼsir qiluvchi nitratlar: Xurujlarning oldini olish uchun. Xirurgik davolash (dorilar yordam bermasa): Stentlash yoki Aortokoronar shuntlash.

Turmush tarzini oʻzgartirish (hayvon yogʻlari kam boʻlgan parhez, vazn nazorati), oʻrtacha jismoniy faollik (shifokor ruxsati bilan), chekishni tashlash, arterial bosimni va qandli diabetda qondagi shakar miqdorini qatʼiy nazorat qilish.