Virusli, bakterial infektsiya yoki shikastlanish natijasida kelib chiqqan moyaklarning birida yoki ikkalasida yallig'lanish jarayoni. Ko'pincha orxit 15 yoshdan 38 yoshgacha kasal bo'lib qoladi. Kasallik o'tkir yoki surunkali shaklga ega. Ko'pincha yallig'lanish qo'shimchaga tarqaladi.
Virusli, bakterial infektsiya yoki shikastlanish natijasida kelib chiqqan moyaklarning birida yoki ikkalasida yallig'lanish jarayoni. Ko'pincha orxit 15 yoshdan 38 yoshgacha kasal bo'lib qoladi. Kasallik o'tkir yoki surunkali shaklga ega. Ko'pincha yallig'lanish qo'shimchaga tarqaladi.
Orxitni qanday diagnostika qilish mumkin?
Diagnostikaga quyidagilar kiradi:
umumiy tekshiruv;
laboratoriya tekshiruvi;
asbob‑usulli tekshiruv.
Urolog bemorning anamnezini yig‘adi, keyin quyidagi tahlillarni topshirishga yo‘naltiradi:
umumiy qon tahlili (OAQ);
umumiy siydik tahlili (OAM);
biokimyoviy tahlil;
surunkali tekshiruv — yorug‘ mikroskopiya;
bakterial ek;
IFA (immunoferment analiz).
Diagnostikaning asosiy usuli — shong‘a organlarining UZT bilan Doppler tekshiruvi. Bu usul quyidagilarni aniqlash imkonini beradi:
jinsiy bezlar tuzilishi;
shishni aniqlash;
qon oqimini baholash;
burilishni (torsion) istisno qilish.
Ba’zi holatlarda shifokor kichik chanoqning MRT tekshiruvini tayinlaydi.
Orxitning simptomlari qanday?
Kasallik tez rivojlanadi. Xarakterli simptomlar quyidagilardan iborat:
jinsiy bezda og‘riq va shish;
shong‘aning ko‘tarilishi;
tananing harorati ko‘tarilishi;
tekkanda og‘riq.
Shuningdek, bemor quyidagilarni kuzatishi mumkin:
uretradan noqulay ajralishlar;
kamdan-kam hollarda siydik chiqarish paytida og‘riq.
Orxit paydo bo‘lishining sabablari qanday?
Hodisaning eng keng tarqalgan sababi — parotit virusi yoki bakterial infektsiya (xlamidiya, stafilokokk yoki boshqalar). Zamburug‘lar, parazitlar va jinsiy yo‘l bilan uzatiladigan infektsiyalar ham kasallikka olib keladi.
Xavf omillariga quyidagi erkaklar kiradi:
shong‘a jarohat olgan;
simob bilan zaharlangan;
himoyasiz jinsiy aloqa qilgan.
Orxitda qanday asoratlar bo‘lishi mumkin?
Orxitni etarli darajada davolamaslik holatida bemor quyidagi asoratlarga duch kelishi mumkin:
absess;
atrofiya;
sperma yo‘llarining obstruksiyasi;
gidrotsele;
surunkali orxit.
Asoratlar orasida quyidagilar ham ajratiladi:
surunkali og‘riq sindromi;
testosteron darajasining pasayishi;
autoimmun sterillik.
Kamdan-kam hollarda gangrena, sepsis va sepsis shoki paydo bo‘ladi.
Orxit bosqichlari qanday kechadi?
Orxit o‘tkir va surunkali bosqichlarda bo‘ladi:
Boshlang‘ich bosqichda yallig‘lanish jinsiy bez to‘qimasining qizarmashi va o‘sishi bilan xarakterlanadi.
Gnoj to‘planishi fonida holat yomonlashadi. Kuchli pulsatsiyali og‘riq paydo bo‘lib, absess hosil bo‘ladi.
Surunkali shakl o‘tkir shaklni vaqtida davolamaslik va shong‘adagi surunkali yallig‘lanishlar mavjud bo‘lganda rivojlanadi.
Orxitni qanday davolash mumkin?
Kasallik dorili terapiya bilan davolanadi. Muammo manbayiga qarab, shifokor quyidagilarni tayinlaydi:
antibakterial terapiya;
nosteroid yallig‘lanishga qarshi terapiya.
Biroq tiklanishda nemedikamentli choralar muhim rol o‘ynaydi. Terapiyaga quyidagilar kiradi:
beda rejimi;
diyeta;
jismoniy yuklamalarni cheklash;
issiqdan qochish;
mahalliy sovutilish.
Orxitda profilaktika
Asosiy profilaktik choralar quyidagilardan iborat:
o‘rmon (parotit)ga qarshi vaksinatsiya;
JYuIP (jinsiy yo‘l infektsiyalari) oldini olish;
siydik‑jinsiy tizim infektsiyalarini vaqtida davolash uchun shifokorga murojaat qilish.
Bundan tashqari, profilaktik choralar orasida quyidagilar ajratiladi:
muntazam shaxsiy gigiena qoidalarini bajarish;
organ jarohatlanishidan qochish;
o‘z-o‘zini davolashdan voz kechish.
Oddiy tavsiyalarga rioya qilish orqali odam sog‘lig‘ini saqlashi va orxit asoratlarini oldini olishi mumkin.