BUYRAK SARATONI

Gematuriya: Siydikda ogʻriqsiz qon paydo boʻlishi (gohida laxta qonlar tushadi). Belda ogʻriq: Simillovchi yoki oʻtkir ogʻriq (oʻsma kattalashganda). Qorinda shish: Bel yoki qorin sohasida qoʻlga unovchi shish/oʻsma hosilasi. Umumiy belgilar: Sababsiz ozish, tana haroratining koʻtarilishi, anemiya (kamqonlik) va kuchli holsizlik.

Chekish: Buyrak saratoni xavfini ikki barobargacha oshiradi. Semizlik (Ortiqcha vazn): Gormonal oʻzgarishlar tufayli xavf ortadi. Arterial gipertenziya: Qon bosimining yuqori boʻlishi va uni davolashda ishlatiladigan ayrim dorilar. Surunkali buyrak yetishmovchiligi: Ayniqsa, uzoq vaqt gemodializ oladigan bemorlarda. Irsiy omillar: Von Hippel-Lindau (VHL) sindromi kabi genetik kasalliklar. Kimyoviy moddalar: Asbest, kadmiy va neft mahsulotlari bilan doimiy aloqada boʻlish.

Buyrak venasi va pastki kovak vena trombozi: Oʻsma qon tomir ichiga oʻsib kirib, qon aylanishini buzishi mumkin. Ogʻir qon ketishi: Oʻsmaning parchalanishi tufayli massiv gematuriya. Surunkali buyrak yetishmovchiligi: Ayniqsa bitta buyrak olib tashlangandan keyin ikkinchi buyrak yomon ishlasa. Patologik suyak sinishlari: Oʻsma suyaklarga metastaz berganda.

I bosqich (T1): Oʻsma hajmi 7 sm dan kichik va u faqat buyrak ichida joylashgan. II bosqich (T2): Oʻsma hajmi 7 sm dan katta, lekin hali ham buyrak chegarasidan tashqariga chiqmagan. III bosqich (T3): Oʻsma buyrak atrofidagi yogʻ qavatiga yoki yirik qon tomirlariga (buyrak venasi, pastki kovak vena) oʻsgan, yaqin atrofdagi limfa tugunlariga oʻtgan boʻlishi mumkin. IV bosqich (T4): Oʻsma buyrak usti beziga, Gerota fassiyasidan tashqariga chiqqan yoki uzoq aʼzolarga (oʻpka, suyaklar, jigar, bosh miya) metastaz bergan.

Buyrak saratonini davolashda asosiy usul jarrohlikdir. Kimyoterapiya va nur terapiyasi buyrak saratoniga deyarli samira bermaydi. Jarrohlik (Xirurgiya): Buyrak rezeksiyasi (Частичная нефрэктомия): Oʻsma kichik boʻlsa (I bosqich), buyrakning faqat oʻzi kesib olinadi, aʼzo saqlab qolinadi. Radikal nefrektomiya (Радикальная нефрэктомия): Oʻsma katta boʻlsa, buyrak atrofidagi yogʻ kletchatkasi va limfa tugunlari bilan birga butunlay olib tashlanadi. (Laparoskopik yoki ochiq usulda). Target va Immunoterapiya: Kechki (metastatik) bosqichlarda oʻsma hujayralarining oʻsishini bloklovchi maxsus zamonaviy dorilar qoʻllaniladi. Ablatsiya usullari (Krioablatsiya, radiochastotali ablatsiya): Operatsiya qilish mumkin boʻlmagan bemorlarda oʻsmani sovuq yoki issiq bilan yoʻq qilish.

Chekishni butunlay tashlash. Tana vaznini me'yorda saqlash (toʻgʻri ovqatlanish va sport). Qon bosimini doimiy nazorat qilish va davolash. Zararli kimyoviy moddalar bilan ishlaganda himoya vositalaridan foydalanish. Yilda 1 marta profilaktik ravishda buyraklar UZI tekshiruvidan oʻtib turish (bu kasallikni erta, davolash oson boʻlgan bosqichda aniqlashga yordam beradi).