Seboreyali dermatit — bu teri yog‘i (sebium) miqdorining ortishi va sifatining o‘zgarishi hamda achitqisimon zamburug‘larning faol ko‘payishi bilan bog‘liq bo‘lgan surunkali yallig‘lanish kasalligidir. U yog‘ bezlari ko‘p bo‘lgan sohalarni (boshning sochli qismi, yuz, ko‘krak) shikastlaydi.
Seboreyali dermatit — bu teri yog‘i (sebium) miqdorining ortishi va sifatining o‘zgarishi hamda achitqisimon zamburug‘larning faol ko‘payishi bilan bog‘liq bo‘lgan surunkali yallig‘lanish kasalligidir. U yog‘ bezlari ko‘p bo‘lgan sohalarni (boshning sochli qismi, yuz, ko‘krak) shikastlaydi.
Seboreyali dermatit qanday diagnostika qilinadi?
Seboreyali dermatit tashxis dermatolog tomonidan terini ko‘zdan kechirish va trixoskopiya (bosh terisini kattalashtiruvchi asbobda ko‘rish) asosida qo‘yiladi. Boshqa kasalliklarni (psoriaz, mikozlar) istisno qilish uchun zamburug‘ga qirindi olinishi mumkin. Ba’zan gormonlar tahlili va oshqozon-ichak tizimi tekshiruvi buyuriladi.
Seboreyali dermatitning simptomlari qanday?
Terining qizarishi, qichishish va achishish, yog‘li yoki quruq po‘stloqlar (qadoq/qazg‘oq — bu seboreyaning yengil shakli) paydo bo‘lishi. Yuzda yallig‘lanish ko‘pincha qoshlar, burun-lab burmalari va quloq orti sohalarida joylashadi. Po‘stloqlar oqish, sarg‘ish va yog‘li bo‘lishi mumkin.
Seboreyali dermatitning sabablari qanday?
Seboreyali dermatitning asosiy sababchi — Malassezia Furfur zamburug‘i bo‘lib, u normal holatda har bir inson terisida yashaydi, biroq teri yog‘i ko‘payganda shiddat bilan ko‘paya boshlaydi. Qo‘zg‘atuvchilar: gormonal o‘zgarishlar (androgenlar ortishi), stress, immunitet pasayishi, asab tizimi kasalliklari (masalan, Parkinson kasalligi), B guruh vitaminlari yetishmovchiligi.
Seboreyali dermatitning asoratlari qanday?
Qashlash oqibatida bakterial infeksiya (piodermiya) qo‘shilishi. Seboreyali alopetsiya (soch ildizlarining doimiy yallig‘lanishi tufayli soch to‘kilishi). Jarayonning tez-tez va og‘ir qaytalanuvchi surunkali shaklga o‘tib ketishi.
Seboreyali dermatitning bosqichlari qanday?
Quruq seboreya: teri yog‘i ajralishi kamaygan, po‘stloqlar mayda, quruq, oson to‘kiluvchan (quruq qazg‘oq) bo‘ladi, teri tortishadi.
Yog‘li seboreya: yog‘ ajralishi ortgan, po‘stloqlar yirik, sariq, yog‘li bo‘lib, bir-biriga yopishib turadi.
Aralash seboreya: tananing ba’zi joylarida (masalan, yuzda) quruq, boshqa joylarida (boshda) esa yog‘li shaklda kechadi.
Seboreyali dermatit qanday davolanadi?
Davolash zamburug‘ va yallig‘lanishni yo‘qotishga qaratilgan.
Shampun va kremlar: zamburug‘ga qarshi (ketokonazol, siklopiroks), rux (rux piritioni) va qatron (degot) saqlovchi vositalar.
Yallig‘lanishga qarshi dorilar: kuchli yallig‘lanishda qisqa kurslar bilan topik glyukokortikosteroidlar yoki kalsinevrin inhibitorlari (pimekrolimus).
Po‘stloqlarni ko‘chirish: qoloqlarni yumshatish uchun salitsil kislotasi bor vositalar.
Seboreyali dermatitning profilaktikasi
To‘g‘ri parvarish vositalarini tanlash (yallig‘langan joylarga juda yog‘li krem va moylar surtmaslik), boshni issiq bo‘lmagan iliq suvda yuvish, stressni nazorat qilish, balanslashtirilgan ovqatlanish (shirinliklar, xamirturushli pishiriqlar va fastfudni kamaytirish), profilaktika uchun vaqti-vaqti bilan (1-2 haftada 1 marta) zamburug‘ga qarshi shampunlardan foydalanib turish.