Miya qon aylanishidagi o'tkir buzilish, unda qon ta'minoti etishmovchiligi tufayli miya to'qimalariga zarar etkaziladi. Bunday holatda zudlik bilan tibbiy yordam zarur, chunki bu nogironlik va o'limga olib kelishi mumkin. Bunday holda, qon tomir ishemik va gemorragikdir.
Qon tomir bu nima?
Miya qon aylanishidagi o'tkir buzilish, unda qon ta'minoti etishmovchiligi tufayli miya to'qimalariga zarar etkaziladi. Bunday holatda zudlik bilan tibbiy yordam zarur, chunki bu nogironlik va o'limga olib kelishi mumkin. Bunday holda, qon tomir ishemik va gemorragikdir.
Qanday qilib insultni diagnostika qilish mumkin?
Insultni oddiy test yordamida aniqlash mumkin: odam qo‘llarini ko‘tarolmaydi, aniq gapira olmaydi, kulolmaydi. Shuningdek, holat MRT, KT, EKGda ko‘rinadi.
Insultning qanday simptomlari bo‘ladi?
Miya qon aylanishining o‘tkir buzilishi bilan duch kelgan odamda qo‘lning singib qolishi, noto‘g‘ri nutq, yuz asimmetriyasi kuzatiladi. Uning ko‘rish qobiliyati birdaniga yo‘qoladi yoki ko‘zlarda ikkilanish paydo bo‘ladi, kuchli bosh og‘rig‘i, koordinatsiya buziladi. Har qanday simptomatika paydo bo‘lganda darhol yordam kerak.
Insult paydo bo‘lishining sabablari qanday?
Patologiya arterial gipertenziya, ateroskleroz, murchakli aritmiya, miokard infarkti tufayli rivojlanadi. Kasallikning paydo bo‘lishiga sabab qandli diabet, chekish, alkogolni ziyorat qilish, kam harakatli turmush tarzi, semizlik va merosiy moyillik xizmat qiladi. Xavf guruhiga 55 yoshdan katta, merosiyati bor shaxslar kiradi.
Insultda qanday qiyinliklar (komplikatsiyalar) bo‘lishi mumkin?
Ischemik yoki gemorragik shakl bilan duch kelgan odam miya shishiga, nutq, o‘qish va yozish qobiliyatini yo‘qotishiga duch kelishi mumkin. Uda qaltirash, spazm, yelka og‘rig‘i, chuqur venalarning trombozi, yuqori temperatura, to‘shak funksiyasining buzilishi kuzatilishi mumkin.
Uzoq muddatli asoratlar qatoriga xotira yomonlashishi, fikrlashning sekinlashishi, mushaklar zayiflashi, koordinatsiya buzilishi, siydikni ushlay olmaslik, surunkali og‘riq va insultdan keyingi epilepsiya kiradi.
Insultda bosqichlar qanday kechadi?
Besh davrgacha ajratiladi:
Eng o‘tkir davri — 3 kun davom etadi.
O‘tkir davri — 28 kun davom etadi.
Ilg‘or tiklanish — 6 oy davom etadi.
Keyingi tiklanish — 2 yilgacha davom etadi.
Qoldiq hodisalar davri — 2 yildan keyin boshlanadi.
Insultni qanday davolash mumkin?
Terapiyaning asosiy vazifasi — inson hayotini saqlash, miya qon aylanishini tiklash, nevrologik funksiyani imkon qadar saqlash. Bemorlarga gipotenziv terapiya, fizioterapiya, yallig‘lanishga qarshi va og‘riqni basting terapiya tayinlanadi.
Jarrohlik amaliyoti hayotga xavf solayotgan holatlarda zarur. Jarroh anevrizmaning endovaskulyar embolizatsiyasini, angioplastikani, karotid endarterektomiyasini va ko‘rsatmalarga qarab boshqa aralashuvlarni o‘tkazadi.
Insultdan profilaktika?
Boshqa holatlardagi kabi, profilaktik choralar qatoriga vredli odatlardan voz kechish, to‘g‘ri ovqatlanish tamoyillariga rioya qilish, vaznni nazorat qilish, muntazam jismoniy faollik, qand, xolesterin va ATni nazorat qilish kiradi. Bundan tashqari, imkoniy patologiyalarni vaqtida aniqlash va mutaxassislar tomonidan individual ko‘rsatmalarni olish uchun muntazam dispanserlashuvdan o‘tish tavsiya etiladi.
Insult yoki TIA (tranzitor iskemik ataka) kechirilgandan keyin shifokor mutaxassisni muntazam tashrif qilishni, statinlar va antikoagulyantlarni ko‘rsatmalarga qarab qabul qilishni tavsiya qiladi.